II SA/Kr 415/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Dobosz / spr. / Sędziowie WSA Wojciech Jakimowicz WSA Mariusz Kotulski Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2008 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [....] w przedmiocie opłaty adiacenckiej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego M.S. kwotę 200 / dwieście / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...].01.2008 r. znak [...] Wójt Gminy K. z urzędu ustalił opłatę adiacencką w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w K. o powierzchni 0,38 ha, działka nr [...], obręb K., wskutek stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do gminnej sieci kanalizacyjnej. Orzekł też, że wierzytelność Gminy [...] wraz z odsetkami podlega zabezpieczeniu polegającym na ustanowieniu na nieruchomości hipoteki na rzecz Gminy [...], a decyzja o ustaleniu opłaty adiacenckiej stanowi podstawę do wpisu do księgi wieczystej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Wójt Gminy [...] wskazał art. 145, art. 146, art. 147, art. 148 ust 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 2 § 1 pkt 1, art. 207 i art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z Uchwałą Nr [...] Rady Gminy w [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. w sprawie ustalenia stawek opłaty adiacenckiej (Dz. Urz. Woj. [...] z dnia [...].2006 r. nr [...], poz. [...]). W uzasadnieniu decyzji organ l instancji wskazał, że Gmina zrealizowała inwestycję - budowę odcinka kanalizacji gminnej, stwarzając w ten sposób warunki do przyłączenia do sieci kanalizacyjnej nieruchomości położonych w miejscowościach: M., K., Z., M., w tym do budynku położonego na działce nr [...] w K. o powierzchni 0,38 ha, stanowiącej własność M. S. Na ustalenie w drodze decyzji opłaty adiacenckiej po każdorazowym stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej pozwala art. 145 i 146 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wysokość opłaty zależy od stopnia wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej. W wyniku wybudowania sieci kanalizacyjnej wartość przedmiotowej nieruchomości wzrosła o kwotę [...] zł, co ustalono na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...].10.2007 r., sporządzonego na gruncie po uprzednim zawiadomieniu o terminie wizji lokalnej. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustaliła rada gminy uchwałą Nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. na nie więcej niż 50 % różnicy wartości nieruchomości. Strona została zapoznana z zebranym materiałem dowodowym i w określonym terminie nie wniosła żadnych zastrzeżeń. Od powyższej decyzji odwołał się M. S. wskazując, że wprawdzie został zawiadomiony o przeprowadzeniu wizji lokalnej na dzień [...].10.2007 r., ale ta wizja nigdy się nie odbyła. Nikt nie zapoznał się z rzeczywistym stanem, który jest niezgodny z wpisem do ewidencji gruntów. Ewidencja była po raz ostatni aktualizowana w 1985 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. znak [...] na podstawie art. 144 ust. 1, art. 145, art. 146, art. 148 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając to rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja dotknięta jest pewnymi uchybieniami, które nie powodują konieczności jej uchylenia, gdyż co do istoty sprawy decyzja l instancji jest prawidłowa. Przede wszystkim niewłaściwie przytoczono w sentencji decyzji przepisy ordynacji podatkowej. Podstawą do orzekania w formie decyzji administracyjnej w sprawach opłaty adiacenckiej jest art. 145 o gospodarce nieruchomościami. Przepisami procesowymi w niniejszej sprawie są zaś przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a nie ordynacji podatkowej. Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, że organ l instancji w zaskarżonej decyzji nie wskazał jej adresata, czyli właściciela działki - osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty. Nazwisko M. S. pojawia się dopiero w uzasadnieniu decyzji. Zgodnie z art. 148 ust. 1 u.g.n. termin płatności opłaty adiacenckiej powstaje po upływie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, natomiast organ l instancji wskazał, że termin 14 dni biegnie od daty prawomocności decyzji. W pozostałym zakresie decyzja Wójta Gminy [...] jest prawidłowa. Istnieją przesłanki do wymierzenia opłaty adiacenckiej, prawidłowo również ustalono jej wysokość. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji podał, że na podstawie art. 21 ustawy Prawo geologiczne i kartograficzne decydujące znaczenie dowodowe dla organów administracji mają zapisy zawarte w ewidencji gruntów. Zapisy zawarte w ewidencji mogą zostać zaktualizowane, jednakże do tego czasu podstawę do wymierzania opłaty adiacenckiej lub np. podatku od nieruchomości stanowią aktualne wpisy w rejestrze. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. S. W skardze zarzucił, że art. 143 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącza spod obowiązku ponoszenia opłaty adiacenckiej grunty rolne i leśne. Działka będąca przedmiotem postępowania jest działką rolną zarówno w rozumieniu art. 92 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak i w rozumieniu kodeksu cywilnego oraz ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Ponadto skarżący powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym opłatę adiacencką można nałożyć dopiero po doprowadzeniu infrastruktury do poszczególnych nieruchomości tj. wybudowaniu odgałęzień do poszczególnych domów, skarżący zaś po uiszczeniu opłaty adiacenckiej i zwróceniu się o pozwolenie podłączenia został zobowiązany do wybudowania 20 metrów odcinka przyłączeniowego kanalizacji na własny koszt i do utrzymywana należytego stanu technicznego tego odcinka. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jak wynika z rejestru gruntów działka nr [...] ma powierzchnię 3,5300 ha, z czego 0,3800 ha to grunty rolne zabudowane. W związku z przeprowadzeniem budowy kanalizacji sanitarnej wzrosła wartość nieruchomości, przy czym do ustalenia podstawy do wymierzenia opłaty adiacenckiej (poziomu wzrostu wartości nieruchomości) uwzględniono wyłącznie powierzchnię określoną jako "grunty rolne zabudowane" pomijając sady, rowy, łąki trwałe oraz grunty orne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola wykazała naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji naruszają art. 7 i 77 k.p.a. W art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) określono podstawową przesłankę ustalenia opłaty adiacenckiej: stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo stworzenie warunków do korzystania z wybudowanej drogi. Przesłanka ta była przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w uchwale z dnia 5 czerwca 2000 r. sygn. OPK 4/00 (ONSA 2000/4/143) oraz w wyroku z dnia 23 lipca 2002 r. sygn. l SA 131/01 (LEX nr 156838). Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych orzeczeniach rozstrzygał, czy do uznania, że zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzenia infrastruktury technicznej, jakim jest urządzenie kanalizacyjne, wystarczające jest w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami wybudowanie samego kanału sanitarnego w ulicy, to jest sieci głównej, ale bez urządzeń umożliwiających bezpośrednie podłączenie nieruchomości do tego kanału (przykanalików), czy też przez stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości należy rozumieć tak wykonane urządzenie infrastruktury technicznej, by umożliwiało ono bezpośrednie podłączenie nieruchomości do niego, a więc wraz z odpowiednimi odgałęzieniami, przyłączami. W obu wskazanych wyżej przypadkach Sąd doszedł do wniosku, że użyty w art. 145 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zwrot "po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej" oznacza - w przypadku urządzenia kanalizacyjnego - wykonanie kanału sanitarnego wraz z przykanalikami do poszczególnych nieruchomości znajdujących się w zasięgu tego urządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której właściciel nieruchomości (użytkownik wieczysty) dwukrotnie uczestniczyłby w kosztach budowy urządzenia kanalizacyjnego: raz w postaci opłat adiacenckich wskutek wybudowania samego kanału sanitarnego (gdyby kanał taki uznać za urządzenie techniczne wystarczające do ustalenia opłat adiacenckich), a drugi raz w postaci pokrycia kosztów budowy przykanalika (przyłącza do kanału sanitarnego), który zgodnie z przepisami prawa, do pierwszej studzienki licząc od strony budynku, stanowi własność właściciela urządzenia kanalizacyjnego, nie zaś właściciela nieruchomości." Organy orzekające w niniejszej sprawie całkowicie pominęły ten aspekt sprawy. W zaskarżonej decyzji brak jest stwierdzenia, czy kanalizacja posiada przyłącze doprowadzające ją bezpośrednio do budynku skarżącego. Z operatu szacunkowego (k. 27 akt administracyjnych) wynika jedynie, że "kanalizacja sanitarna poprowadzona jest po północnej stronie działki, studzienka zlokalizowana jest w północno - wschodniej części działki - pomiędzy drogą asfaltową a działką- w pasie rowu". W ponownym postępowaniu organy administracji powinny wyjaśnić, czy istnieje przyłącze umożliwiające bezpośrednie podłączenie nieruchomości skarżącego do kanalizacji. Jeżeli stwierdzi się brak odpowiedniego przykanalika, opłata adiacencka nie może zostać nałożona ze względu na niespełnienie podstawowej przesłanki z art. 145 ust. 1 u.g.n. tj. stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Stwierdzając niewystarczające wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami). W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane (art. 152 p.p.s.a.) i dlatego orzeczono jak w pkt II wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.