II SA/Kr 415/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Zimmermann (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Brachel-Ziaja WSA Krystyna Daniel Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2009 r. sprawy ze skargi W. I. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 2 stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki skargę oddala. II SA/Kr 415/09 UZASADNIENIE Na wniosek W. I. zam. w Z. wszczęto w dniu 14 stycznia 2003 r. postępowanie w sprawie rozbiórki kanału odwadniającego piwnice budynku mieszkalnego na działce nr "1" w S.. Kanał ten przebiega drogą gminną i ma wylot na działce nr "2" w Z.. Został wykonany przez T. S. z rur betonowych w roku 196.., bez pozwolenia na budowę. Postępowanie w powyższej sprawie toczyło się przez 5 lat i w jego toku zapadła w dniu [...] lipca 2003 r. decyzja o nakazie rozbiórki, która została uchylona w dniu 8 października 2003 r. a sprawa była przekazana do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydana została w dniu [...] czerwca 2004 r. decyzja umarzająca postępowanie, następnie uchylona w dniu 6 sierpnia 2004 r. Sprawa została przekazana jeszcze raz do ponownego rozpoznania. W dalszym postępowaniu wydano szereg postanowień nakazujących T. S. przedłożenie ekspertyzy technicznej, które były kolejno uchylane (także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny), a sprawa ekspertyzy każdorazowo wracała do organu pierwszej instancji. W rezultacie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. odmówił nakazania T. S. rozbiórki w/w kanału. W uzasadnieniu tej decyzji przedstawiono historię sprawy i stwierdzono, że T. S. wraz ze swoim ojcem nabyli przez zasiedzenie służebność gruntową na działce Nr "2" w Z., przez co usytuowanie kanału nie narusza praw właścicielki tej działki – W. I.. Napisano, że T. S. przedstawił w dniu 29 sierpnia 2005 r. ekspertyzę techniczną kanału, którą uznano za wystarczającą, gdyż "wyjaśnia sprawę będącą jej przedmiotem". W toku postępowania W. I. zakwestionowała tę ekspertyzę pisząc, że autor oparł się o dokumentację sprawy sądowej (między stronami toczyło się kilka postępowań cywilnych) a nie zbadał szczelności kanału i nie odniósł się do sposobu zakończenia rurociągu na działce Nr "2". Zarzuciła ona też, że kanał odprowadza nie tylko wody opadowe, ale i ścieki i wody gruntowe. PINB zauważył, że przedmiotem ekspertyzy jest prosty obiekt, który nie musi być szczelny, a jego wylot nie wymaga zabezpieczenia, gdyż w jego miejscu znajduje się tylko niewielki dołek. Kwestia jakości odprowadzanych wód może być natomiast wyjaśniona w odrębnym postępowaniu. Wprawdzie w 2005 r. T. S. uzupełnił uszkodzenie kanału blachą zalaną betonem, ale organ przyjął, że tego rodzaju prace nie wymagały oceny technicznej. W dalszym ciągu uzasadnienia poddano analizie obowiązujące przepisy i stwierdzono, że w sprawie mają zastosowanie przepisy prawa budowlanego z 1974. W świetle tych przepisów nie zachodzą przesłanki do nakazania przymusowej rozbiórki kanału, gdyż kanał znajduje się na terenie przeznaczonym w planie pod zabudowę oraz nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi, mienia i niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji W. I. zarzuciła naruszenie art. 7, 10 § 1, 77 i 79 k.p.a., a także art. 37 prawa budowlanego z 1974 r.. Odwołująca się napisała, że: 1. Nie rozpatrzono w należyty sposób materiału dowodowego. Fakt nabycia służebności przez T. S. nie oznacza, ze jego działania nie naruszają praw W. I. a ponadto fakt istnienia służebności nie może mieć w sprawie znaczenia. Nie ma zresztą dokumentu ustalającego tę służebność, a sąd cywilny tylko o niej wspomina w swoim wyroku.. 2. Ekspertyza przedstawiona przez T. S. jest wadliwa w świetle przepisów prawa budowlanego. Nie zawiera ona oceny zgodności obiektu budowlanego z przepisami. Autor ekspertyzy nie przeprowadził wizji w terenie i nie zbadał szczelności kanału oraz jego zakończenia. 3. Kanał powinien być szczelny a jego zakończenie powinno odpowiadać przepisom i wymogom bezpieczeństwa 4. Oględziny kanału w dniu 2 kwietnia 2008 r. zostały przeprowadzone bez udziału odwołującej się. 5. PINB nie odniósł się do robót przeprowadzonych przez T. S. na spornym kanale. 6. PINB dowolnie przyjął, że zostały spełnione warunki wynikające z art. 37 ust. 1 ustawy z 1974 r. Kanał powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia oraz niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Działka wnioskodawczyni ulega stałej degradacji. Działka jest użytkowana rolniczo, ale jest stale zabagniana, co uniemożliwia prowadzenie upraw. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 2 stycznia 2009 r. Nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu streszczono historię sprawy, ustalenia organu l instancji i napisano, że organ l instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa budowlanego z 1974 r. a przedłożona ekspertyza jest prawidłowa. Zebrany materiał dowodowy jest wystarczający, gdyż oprócz wiarygodnej ekspertyzy dokonano szeregu oględzin i kontroli kanału, co następowało w obecności stron postępowania. WINB stwierdził też, że istnienie służebności wynika ze znajdujących się w aktach sprawy wyroków sądu cywilnego, a fakt jej istnienia wyłącza zastosowanie par. 54 ust. 4 rozporządzenia z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, który zabraniał odprowadzania wód opadowych na teren sąsiada oraz wzdłuż granicy sąsiada w sposób niezabezpieczający tego terenu przed zawilgoceniem. Na w/w decyzję WINB W. I. skierowała w dniu 10 lutego 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarga powiela w istocie treść poprzedniego odwołania W. I.. Dodano jednak passus dotyczący kwestii służebności. Napisano, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu II instancji, że w sytuacji nabycia przez T. S. służebności gruntowej usytuowanie kanału nie narusza już praw W. I.. Instytucja służebności nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. T. S. nie dysponuje zresztą prawomocnym orzeczeniem stwierdzającym nabycie jakiejkolwiek służebności na działce skarżącej. Okoliczność, że Sąd "wspomina" o służebności w uzasadnieniu wyroku w sprawie o ochronę własności nie może mieć żadnego waloru prawnego. Obecnie przed Sądem Rejonowym w G. dopiero toczy się postępowanie z wniosku T. S. dot. służebności na działce skarżącej. Błędne jest stanowisko organu administracji, że w przedmiotowej sprawie rzekoma służebność sanuje odprowadzanie wód na działkę skarżącej. Podniesiono, że przepisy rozporządzenia z dnia 11 czerwca I966 r. jak i też przepisy rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zawierają regulację, w myśl której dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Skarżąca zarzuca dalej, że brak jest podstaw do uznania, iż możliwe jest ustanowienie, a zatem także nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej określonej jako "służebność gruntowa rurociągu odwadniającego piwnicę wnioskodawcy". Służebność gruntowa ma polegać nie tylko na poprowadzeniu rurociągu po działce skarżącej, e także na prawie do odprowadzania na działkę skarżącej wód pochodzących z odwodnienia piwnicy budynku T. S.. Zdaniem skarżącej ustanowienie, czy też nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej o takiej treści jak wyżej jest formalnie niemożliwe, niezgodne z istotą służebności, a także z przepisami prawa regulującymi ochronę prawa własności. Ustanowienie w/w służebności uniemożliwiałoby skarżącej normalne korzystanie z jej nieruchomości, a nadto powodowałoby na tej nieruchomości szkody polegające na jej zabagnianiu. Ustanowienie takiej służebności wykraczałoby w normalnych warunkach poza pojęcie zwiększenia użyteczności nieruchomości władnącej. Opisanym powyżej rurociągiem, którego wylot znajduje się na działce skarżącej wypływa na jej posesję woda i ścieki, tworząc na działce [...] i uniemożliwiając skarżącej korzystanie ze swojej nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem. Zdaniem skarżącej takie wkraczanie w jej prawo własności stanowi niedozwolone naruszenie prawa własności korzystające z ochrony zgodnie z art. 140 k.c. w zw. z art. 222 k.c. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Napisano tam, że z wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 23 kwietnia 2004 r. wynika, że T. S. zasiedział służebność i nie ma potrzeby likwidacji kanału. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola legalności zaskarżonego aktu -decyzji. Badając z tego punktu widzenia zaskarżony akt, sąd nie jest związany granicami skargi, jest jednak związany granicami sprawy administracyjnej, w jakiej akt ten wydano. Granice tej sprawy są wyznaczone przez istniejący stan faktyczny przedstawiony organowi we wniesionym podaniu oraz uzupełniony i zweryfikowany w postępowaniu dowodowym i stan prawny, który odnosi się do danego stany faktycznego. Sąd nie może więc rozpatrywać innych wątków, nawet wątków prawnych, innych niż te, które należą do danej sprawy administracyjnej. Sprawa zakończona analizowaną tu decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., to sprawa wyznaczona przez stan faktyczny polegający na zbudowaniu kanału odwadniającego bez pozwolenia na budowę, łączący się z tymi przepisami Prawa budowlanego, które dotyczą konsekwencji wykonania budowy bez takiego pozwolenia. Skoro więc, załatwiając tę sprawę, odmówiono nakazania rozbiórki kanału, rzeczą Sądu było ustalenie, czy odmowa tego nakazu była zgodna z prawem. Związanie Sądu granicami sprawy i jego kompetencja do badania legalności wydanej w tej sprawie decyzji oznacza w tym wypadku, że dla orzeczenia sądu nie mają znaczenia spory sąsiedzkie między W. I. a T. S., nie ma znaczenia to, jakiego rodzaju wody są odprowadzane spornym kanałem, a także nie ma znaczenia dyskutowana przez strony kwestia służebności T. S. na nieruchomości W. I.. Jest to kwestia natury cywilistycznej, nie wpływająca w żadnej mierze na dopuszczalność decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego. Znaczenie ma tylko to, czy budowa kanału była nielegalna, a jeśli tak, to czy można było odstąpić od nakazania jego rozbiórki. Badając sprawę rozbiórki Sąd zważył, że skoro sporny kanał został wykonany w 1962 r., to w sprawie tej powinny znaleźć zastosowanie przepisy prawa budowlanego z 1974 r. Art. 37 tej ustawy stanowił, że przymusowa rozbiórka obiektu budowlanego jest możliwa, gdy znajduje się ona na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Rozbiórka mogła być również nakazana z innych ważnych przyczyn. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że żadna z powyższych przyczyn w omawianej sprawie nie istnieje. Teren, przez który przebiega kanał znajduje się na obszarze przeznaczonym w planie miejscowym zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę. Ponadto ekspertyza kanału dokonana w 2005 r. wystarcza dla oceny, że sporny kanał nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych bądź użytkowych dla otoczenia. Wprawdzie ekspertyza ta była poprzedzana innymi, skutecznie kwestionowanymi orzeczeniami biegłych, ale ostatecznie przyjęto jako dowód ekspertyzę nie budząca zastrzeżeń. Należy dodać, że konieczne jest tu rozróżnienie między zagrożeniem, jaki może spowodować samo istnienie kanału przeznaczonego do odprowadzania wód opadowych a zagrożeniem przez substancje rzeczywiście tym kanałem odprowadzane. Ta druga kwestia nie może być jednak rozstrzygana w postępowaniu dotyczącym rozbiórki obiektu. W rezultacie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, gdyż organy obu instancji nie mogły nakazać rozbiórki kanału w sytuacji, w której nie zachodzą przesłanki z art. 37 prawa budowlanego z 1974 r. Z tych powodów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zmT).