II SA/Kr 420/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Krystyna Daniel ( spr. ) WSA Ewa Rynczak Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2007 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 stycznia 2004 r., nr Kol. Odw. [...] w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego wód na gruncie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. D. kwotę 557 ( pięćset pięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wójt Gminy G. decyzją z dnia [...].2003 r. znak: [...] na podstawie art. 104 k.p.a. w zw. z art. 29 ustawy z dnia 18. 07. 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115 poz. 1229 ze zm.) odmówił J. D. zam. w m. W. , [...], właścicielowi działki nr [...] wydania decyzji nakazującej M. i S. małżeństwu S., właścicielom działek nr [...],[...] i [...], zam. w m. W., [...], wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub przywrócenia stanu poprzedniego wód. W uzasadnieniu podniesiono, że J. D. w dniu [...].2003 r. zwrócił się o rozwiązanie problemu przepływu wód powierzchniowych z działek sąsiednich o numerach [...],[...], należących do M. i S. S. oraz z działki o nr ew. [...], stanowiącej własność K. D. na działkę nr ew. [...] będącą jego własnością. Wnioskodawca wskazał, że w wyniku działań sąsiadów tj. M. i S. S., nastąpiło zasypanie istniejącego rowu odwadniającego, wybudowanie na nim garażu, tarasu i betonowej drogi wjazdowej. W wyniku tych działań zmieniono kierunek odpływu wody z działek nr [...] i [...], w ten sposób, że spływa ona do rowu przydrożnego przez działkę nr [...] (po podziale działki nr [...] i [...]), powodując jej podmakanie, zalewanie i inne szkody. Na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...].2003 r. na terenie w/w działek organ l instancji stwierdził że na bagiennej części działki nr [...], będącej własnością K. D. od [...].1992 r. zlokalizowany jest niewielki staw wodny, o średnicy ok. 3,5 m. Z terenu tego odprowadzone są wody dwoma niewielkimi ciekami łączącymi się w jeden. W okolicach stawu (2 m poniżej stawu) ciek wpływa na działkę nr [...], będącą własnością M. i S. S., dalej ciek przebiega przez działkę nr [...] (własność J. D.), a następnie przez działkę nr [...] (własność P. P.). Wody z działki nr [...], należącej do M. i S. S., odprowadzone są poprzez system sączków wkopanych do gruntu, zbierających i odprowadzających wody do studzienki zbiorczej zlokalizowanej przed domem mieszkalnym M. i S. S. (od strony drogi woj. nr [...] M. –B.). Wody ze studzienki odprowadzone są rurkami drenarskimi (o przekroju 120), wzdłuż granicy działki nr [...] i [...] do przydrożnego rowu. M. i S. S. działkę nr [...] pozyskali [...].2003 r. postanowieniem sądowym o zniesieniu współwłasności pierwotnej dz. o nr [...], podzielonej na działki o numerach: [...] i nr [...]. Tym samym postanowieniem J. D. otrzymał na własność działkę nr [...]. Nadto organ l instancji ustalił, że właściciele w/w działek zastali istniejący stan wód, w tym kierunek ich odpływu. Nie stwierdzono w terenie, aby w ostatnim czasie, tj. po wybudowaniu na dz. nr [...] garażu przez M. i S. S. mogło dojść do wykonywania czynności związanych ze zmianą kierunku odpływu wód z działek nr [...] i [...]. Przesłuchani świadkowie na rozprawie w dniu [...].2003 r. stwierdzili wprawdzie, że istniał dawno temu ciek wodny między działkami [...] i [...], ale nikt już nie pamięta kiedy był zlikwidowany i czy odprowadzał wody z działki [...]. Prawdopodobnie w trakcie budowy domu, garażu i drogi dojazdowej (na dz. nr [...]), na odcinku domu M. i S. S. - ciek został jedynie zmodernizowany na "odwodnienie drenarskie", obecnie istniejące. Organ l instancji stwierdził, że zarówno M. i S. S. - właściciele dz. nr [...],[...] i [...], K. D. - właściciel dz. nr [...] jak i J. D. - właściciel dz. nr [...], są zobowiązani zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, do utrzymania w stanie sprawności technicznej urządzeń przeciwerozyjnych oraz urządzeń melioracji szczegółowej na swoich działkach. Z tego wynika, że każdy właściciel działki, przez którą przechodzi istniejący ciek wodny, jest odpowiedzialny za utrzymanie rowu we właściwym stanie przez bieżącą konserwację (czyszczenie, odmulanie, koszenie itd.). Te same obowiązki na właścicieli gruntów, na których znajdują się urządzenia melioracyjne nakłada art. 77 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Konkludując organ I instancji uznał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania nie stwierdzono w zasadzie żadnych zmian w istniejącym od lat systemie odprowadzania i stanu wód na w/w działkach. Zaś ujęcie na dz. nr [...] cieku wodnego przez M. i S. S. w rurki drenarskie, co nastąpiło przy budowie garażu, nie uznano za wpływające szkodliwie na grunty sąsiednie. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. D., domagając się jej uchylenia. Odwołujący zarzucił, że Wójt Gminy G. wadliwie ustalił stan faktyczny niniejszej sprawy ponieważ sporny ciek wodny - powodujący odprowadzanie wody na dz. nr [...] - powstał w 1999 r., podczas budowy garażu przez M. i S. S., a nie w odległej przeszłości jak twierdzą świadkowie. Wskazał, że organ I instancji pominął zeznania p. H., poprzedniej właścicielki dz. nr [...]. Nadto zarzucił, że wody z działki nr [...] nie są odprowadzane żadnymi drenami i sączkami, ale są kierowane na działkę [...] tj. działkę skarżącego i dalej na działkę stanowiąca własność p. P. Odwołujący podkreślił, że nie zamierza utrzymywać rowu w należytym stanie bo to nie jest jego rów, nie odprowadza wody z jego działki a wręcz powoduje jej zalewanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 6 stycznia 2004 r. znak: [...] na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 ustawy z dnia 18.07. 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a organ l instancji w sposób zadawalający ustalił stan faktyczny, dając jednoznaczną odpowiedź na pytanie czy są podstawy prawne do zastosowania art. 29 Prawa wodnego. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 29 ust. 3 Prawa wodnego - jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, (...) wójt może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, a w przypadku zatem szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie, przepis art. 29 ust. 3 cyt. ustawy utrzymuje administracyjny tryb postępowania dla rozstrzygnięcia sporu. W analizowanej sprawie organ l instancji w oparciu o ustalenia z wizji lokalnej (przeprowadzonej w dniu [...].2003 r.) oraz z przesłuchania w Urzędzie Gminy K. D. (w dniu [...].2003 r.) stwierdził, ponad wszelką wątpliwość, że wskazani we wniosku J. D. właściciele działek (nr [...],[...],[...],[...],[...]) zastali istniejący stan wód, wraz z kierunkiem ich odpływu, po przeprowadzonym rozgraniczeniu i podziale w/w działek. Jedyna zmiana, która została wprowadzona przez M. i S. S. to założenie rurek drenarskich na działce, na której znajduje się ich dom. Przepis art. 29 Prawa wodnego wymaga wykazania, że właściciel gruntu (posiadacz, użytkownik wieczysty) zmienił stan wody na swoim gruncie, a w szczególności zmienił kierunek odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ze szkodą dla gruntów sąsiednich. M. i S. S. nie zmienili kierunku odpływu swoich wód opadowych, gdyż - jak zostało to wykazane przez organ l instancji - wody z ich działek są odprowadzane poprzez system sączków do zbiorczej studzienki. Inwestycja taka nie może być potraktowana jako wyczerpująca dyspozycję normy prawnej zawartej w art. 29 Prawa wodnego i tym samym nie może być podstawą nałożenia na M. i S. S. obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego. Nadto organ odwoławczy uznał, że organ l instancji zasadnie nakazał J. D. - stosownie do art. 73, 74 i 77 Prawa wodnego - utrzymywać ciek wodny na działce nr [...] w odpowiednim stanie, wskazując na analogiczny obowiązek właścicieli pozostałych działek tj. K. D. oraz M. i S. S. w stosunku do znajdujących się na nich cieków wodnych . Skargę na powyższą decyzję złożył J. D. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej. Skarżący zarzucił, że organy błędnie oceniły stan faktyczny i prawny naruszając art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. ponieważ rozpoznając niniejszą sprawę nie zbadały dokładnie stanu faktycznego i nie ustaliły czy zaszła zmiana stosunków wodnych na gruntach stanowiących obecnie własność M. i S. S. oraz K. D., zmian, które spowodowały niekorzystne konsekwencje na dz. nr [...], stanowiącej własność skarżącego. Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy "milcząco zbył" oświadczenie strony skarżącej na ten temat, jak również oświadczenie C. H. - byłej właścicielki dz. nr [...] - która wskazała, że poprzednio istniał rów odwadniający, biegnący wzdłuż bagiennej części dz. nr [...], następnie wzdłuż granicy z działką nr [...] (stanowiącej własność M. i S. małżeństwa S.) i działką nr [...] i dalej wzdłuż granicy działki nr [...] z działką nr [...], wprost do rowu drogi wojewódzkiej. Podniósł, że obecny stan jest "nie do zniesienia zarówno dla skarżącego jak dla państwa P. - właścicieli dz. nr [...]. Nadto wskazał, że M. i S. S., po wzniesieniu garażu na dz. [...], podtapianego "z góry", przekopali rów, który odprowadzał wodę z dz. nr [...] wprost na środek dz. nr [...], a następnie wzdłuż przydrożnego rowu drogi wojewódzkiej, wzdłuż wschodnich granic działki nr [...]. Uczynili to wbrew zgody właścicieli gruntów sąsiednich. Wskazał też, że rurki drenarskie zostały założone przez M. i S. S. na dz. nr [...] jedynie "poniżej ich domu" natomiast "powyżej domu" rurek drenarskich nie położono, co powoduje, że cała woda z obszaru znajdującego powyżej domu państwa S., ze względu na nachylenie terenu, rozlewa się po dz. nr [...], aż do stawu położonego na dz. nr [...] a dalej poprzez dz. nr [...] "płynie wprost do mieszkania strony skarżącej" tj. na dz. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z 30. 08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swojej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest uzasadniona ponieważ dokonana w trybie art. 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa stwierdziła, że zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu l instancji naruszają prawo. Do generalnych zasad postępowania administracyjnego należy podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Prawidłowe załatwienie sprawy jest uwarunkowane oparciem rozstrzygnięcia na prawidłowo ustalonych tj. obiektywnie istniejących i właściwie ocenionych okolicznościach faktycznych (art. 7 i art. 77 k.p.a.) oraz wyjaśnieniem stronom zasadności przesłanek, którymi kierowały się organy przy załatwieniu sprawy (art. 11 k.p.a.) Rozstrzygnięcie, które przesądza o istocie sprawy musi być sformułowane w sposób nie budzący wątpliwości i musi być uzasadnione stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a., przy czym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie materialno-prawną podstawą rozstrzygnięcia był art.29 ust. 1 i ust. 3 stanowiący że: właściciel gruntu nie może: 1. zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2. odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miast może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Niewątpliwie w niniejszej sprawie zachodziła konieczność wnikliwego ustalenia czy właściciele gruntów obejmujących działki nr [...],[...],[...], położone w m. W., tj. M. i S. S. oraz właściciel działki nr [...] tj. K. D. spowodowali na w/w gruntach zmiany stanu wody, polegające zwłaszcza na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na ich gruncie wody ze szkodą dla gruntu oznaczonego jako dz. nr [...], stanowiącego własność J. D. Należy zaznaczyć, że stosownie do stanowiska J. D., właściciela dz. nr [...] wody gruntowe i opadowe z działek nr [...] i [...], które były odprowadzane przez dz. nr [...] do przydrożnego rowu, na skutek przekopania rowu przez M. i S. S. poprzez działkę nr [...] odprowadzane są na działkę nr [...] i dalej na działkę nr [...] stanowiącą własność państwa P. W konsekwencji działki nr [...] i nr [...] zalewane są wodami odprowadzanymi na ich teren. Ze stanowiskiem tym nie zgadzają się M. i S. S. podnosząc, że nie pamiętają aby wody z dz. nr [...] były odprowadzane przez teren działek nr [...] i nr [...], których są właścicielami. Podnoszą, że nie dokonali żadnych istotnych zmian stanu wód, które pociągałyby negatywne skutki dla nieruchomości sąsiednich to tj. działki nr [...] stanowiącej własność J. D., a jedynie zasypali, niewielki otwarty ciek przebiegający przez dz. nr [...] układając w nim rurki o przekroju 120 mm, przez które woda spływa do rowu. W ocenie sądu organy administracji nie wywiązały się dobrze z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego stosownie do dyspozycji art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ponieważ istotne dla rozstrzygnięcia dowody nie zostały zebrane w sposób kompletny i zgodny z wymaganiami postępowania administracyjnego. Nadto organy nie rozpatrzyły całego zebranego materiału dowodowego, a w szczególności nie ustosunkowały się do rozbieżności zawartych w stanowisku przedstawionym przez skarżącego oraz M. i S. S. Z oględzin przeprowadzonych przez organ l instancji w terenie w dniu [...].2003 wynika co prawda, że na dz. nr [...], należącej do K. D. znajduje się nieduży stawek o średnicy ok. 3,5 m, a w północnej części tej działki występuje teren bagienny, z którego wody odprowadzane są dwoma ciekami, łączącymi się w jeden ciek, który wpływa na działkę nr [...], zbierając wody również z działki nr [...], a następnie wpływa na dz. nr [...] (krytym rowem) i dalej przez działkę nr [...], stanowiąca własność H. P., wpływa do przydrożnego rowu, ale organy nie ustaliły od kiedy odpływ wód gruntowych i opadowych z terenu działki [...] ma taki właśnie przebieg i co najważniejsze czy aktualny przebieg cieku wodnego jest wynikiem zmian dokonanych przez M. i S. S. lub K. D. Nie została również wystarczająco wyjaśniona kwestia odprowadzania wód gruntowych i opadowych z działki nr [...] oraz przebieg zmodernizowanego cieku znajdującego się na działce [...], a przede wszystkim nie ustalono czy zmiany te tj. modernizacja cieku znajdującego się na dz. nr [...], miały negatywny wpływ na stosunki wodne na działkach nr [...] i nr [...]. Organ l instancji stwierdził jedynie, że "prawdopodobnie w trakcie budowy domu, garażu i drogi dojazdowej na działce nr [...] M. i S. S. zmodernizowali ciek znajdujący się na terenie tej działki na " odwodnienie drenarskie" i skonkludował, że "nie stwierdzono w zasadzie żadnych zmian w istniejącym od lat systemie odprowadzania i stanu wód na w/w działkach". Należy podnieść, że w ocenie organu II instancji ustalenia te zostały uznane za wystarczające. Nadto organy nie odniosły się do twierdzeń m. in. C. H., poprzedniej właścicielki dz. nr [...], stanowiącej obecnie własność M. i S. S., która stwierdziła, podobnie jak skarżący, że przez teren dz. nr [...] przebiegał rów odwadniający, którym odprowadzana była woda z terenu działki nr [...]. W tej sytuacji zawarty w uzasadnieniu decyzji organów l i II instancji opis stosunków wodnych oraz wprowadzonych zmian w tym zakresie na przedmiotowych działkach oraz ustalenia dotyczące wpływu tych zmian na stosunki wodne na działce nr [...] stanowiącej własność J. D. nie mogą zostać uznane za prawidłowe i wystarczające do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W związku z tym, przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy należy ustalić czy i jakie zmiany stosunków wodnych nastąpiły na działkach nr [...],[...] i [...] stanowiących własność M. i S. S. oraz na dz. nr [...] stanowiącej własność K. D., a zwłaszcza czy zmieniono kierunek odpływu wód z terenu działek nr ew. [...] i [...] w ten sposób, że zmiany te wywołują szkody na działce nr [...] - stanowiącej własność skarżącego. Wobec nie wyjaśnienia tej kwestii i sprzecznych stanowisk skarżącego oraz M. i S. S., a także innych osób składających oświadczenia w tej kwestii należy skorzystać z opinii biegłego. Nadto sąd stwierdził, że w wyrzeczeniu decyzji organ l Instancji mylnie napisał nazwisko skarżącego J. D. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, biorąc za podstawę art. 145 § 1, pkt. 1 lit "c" ustawy z 30.08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a.