II SA/Kr 420/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Rynczak (spr.) Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2012 r. sprawy ze skargi T.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 19 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania obowiązku I. uchyla zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz skarżącego T.R. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. znak [...] Wójt Gminy S. , działając na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, póz. 2019 ze zm.) w zw. z art. 104 kpa, nakazał Z.D. działającej w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci: K.D. i A.D. wyprofilowanie skarpy powstałej na skutek podniesienia terenu usytuowanej wzdłuż północnej ściany budynku mieszkalnego na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości U. w taki sposób aby woda z tej skarpy spływała w głąb swojej działki w terminie do dnia 10 maja 2012 roku i zawiadomienie Wójta Gminy S. o wykonaniu obowiązku oraz odmówił nakazania Z. R.T. likwidacji rowka na działce nr [...] w miejscowości U. W uzasadnieniu organ l instancji opisał stan faktyczny sprawy wskazując, iż od 1999r. doszło do kilku zmian stosunków wodnych - najpierw na działce nr [...], a później po podziale na działce nr [...]. Zmiany te związane były z budową domu mieszkalnego jednak nie powodowały szkód dla właścicieli działki nr [...]. Dopiero podniesienie w 2010 r. terenu po stronie północnej budynku mieszkalnego tj. od zachodniej ściany tegoż budynku i wyprofilowanie skarpy lekko w stronę działki nr [...] spowodowało, to że spływ wody opadowej może dodatkowo podtapiać działkę nr [...]. Jednakże z uwagi na b. mały obszar zlewni wpływ te zmiany jest znikomy, co podkreślił również biegły w analizie. Co do wniosku A.D. organ stwierdził, iż w grudniu 2010 r. rowek na działce nr [...] był widoczny, jednak w trakcie wizji lokalnej w dniu 17 października 2011 r. stwierdzono, że rowek ten już nie istnieje. Dlatego też wniosek o nakazanie jego likwidacji nie jest uzasadniony. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli Z. i T.R. Odwołujący zarzucili organowi, iż nie nakazał Z.D. wykonania trwałego urządzenia zapobiegającego spływowi wód na całej długości granicy. Ponadto nie nakazano jej usunięcia kamieni i gruzu przy ich granicy, które też podwyższają teren i zmieniają stan wody na gruncie. Odwołujący zwrócili także uwagę na niekorzystne położenie ich działki, która jest usytuowana blisko rzeki [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z [...] stycznia 2012r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, póz. 2019 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych prac i w zakresie zobowiązania Z.D. do zawiadomienia Wójta Gminy S. o wykonaniu obowiązku, a w pozostałym zakresie utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podano, że :niniejsza sprawa, jak już to wskazano wyżej, po raz trzeci jest przedmiotem postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w T. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że w latach 2000-2004 poziom działki nr [...] został podniesiony w związku z budową domu mieszkalnego. W związku z tym działka Z.D. jest ok. 30 cm centymetrów wyższa od działki sąsiedniej nr [...], której właścicielami są T. i Z.R. Ustalono także, iż do czasu obfitych i intensywnych opadów deszczu występujących w 2010 r. fakt ten nie powodował wniosków właścicieli działki nr [...] w spawie naruszenia stosunków wodnych. Dopiero w wyniku złych warunków pogodowych w roku 2010 Z.D. w celu ochrony swojego domu podniosła teren przy zachodniej ścianie budynku domu mieszkalnego (przy granicy z działką nr [...]), co spowodowało w efekcie przelewanie się wód na działkę odwołujących. Ponadto Z.D. wykonała rów pomiędzy ogrodzeniem a działką nr [...] ze spadkiem w kierunku rowu przydrożnego drogi powiatowej nr [...]. Jednak jak wskazał biegły M.K. wykonanie tego rowu było korzystne dla działki nr [...] "ponieważ sam rów pełnił w tym przypadku funkcję drenującą a ponadto odprowadzał nadmiar wody z działek do rowu przydrożnego drogi powiatowej Nr [...]" (str. [...] opinii). Nie bez znaczenia dla stosunków wodnych panujących na tym terenie ma funkcjonowanie istniejącego rowu przydrożnego, do którego kierowane są wody opadowe przez właścicieli okolicznych posesji, a który został wykonany przez zarządcę drogi w 2010 r. Tak więc, dopiero wydarzenia z roku 2010 spowodowały, iż zarządca drogi wykonał rów przydrożny, którego zadaniem jest odbieranie wód z okolicznych posesji (potwierdza to znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja zdjęciowa), co powinno mieć korzystny wpływ na działkę nr [...]. Jednak jak wskazał M.K. T.Z.R. , "zastosowanie przepustów o zbyt małej średnicy oraz ich złe umiejscowienie (za nisko w stosunku do poziomu rowu) spowodowało, iż blokowany jest swobodny spływ wody i woda stagnuje na wysokości ich stodoły. Powoduje to okresowe podtapianie tego budynku oraz może spowodować niszczenie substancji drogi powiatowej ( poprzez wypłukiwanie podbudowy drogi i rozmrażanie w okresie wahań temperatury). Brak zgody Z. i T.R. na prace związane z wyczyszczeniem rowu przydrożnego drogi powiatowej powoduje zdaniem autora analizy pogorszenie sytuacji w tym zakresie" (str. 23-24 opinii). Kolejnym aspektem, który musi zostać wzięty pod uwagę przy rozpoznaniu niniejszej sprawy jest kwestia tego, że stodoła znajdująca się na działce nr [.,..] przy granicy z działką nr [...] jest pozbawiona orynnowania, co niewątpliwe powoduje, iż wody opadowe spływające z dachu opadają bezpośrednio na ziemię gdzie są wchłaniane. Jednak przy intensywnych opadach deszczu, przy takim systemie odprowadzania wody istnieje. możliwość iż działka odwołujących będzie podmakała. W zeznaniach (protokół przesłuchania z 21 września 2011 r.), świadek J.R. stwierdził, że woda opadowa z budynku stodoły spływa na działkę nr [...], a następnie do rowu przydrożnego. W przypadku większych opadów woda "stoi w ogrodzie aż wsiąknie. Rów przydrożny był wykonany w 2010 r. Wcześniej nie było rowów przy drodze, tylko lekkie zaniżenie i woda stała aż wsiąkała". Jak wykazało postępowanie, teren gdzie znajduje się działka T. i Z.R. stanowi naturalną nieckę, co ma istotne znaczenie dla rozpoznania istniejących na tym terenie stosunków wodnych. W aktach sprawy znajduje się ponadto decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] września 2011 r. znak: [...] w sprawie usunięcia nieprawidłowości przy odprowadzaniu wody z budynku mieszkalnego należącego do Z.D. . W decyzji tej, rozstrzygającej odwołanie Z.D. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2010 r. znak: [...]uznano, iż rury spustowe na kotłowni dobudowanej do domu mieszkalnego- są usytuowane przy działce T. i Z.R .czym poziom terenu działki [...] wyższy niż działka stanowiąca własność T. i Z.R. , co jednoznacznie sugeruje, że woda z rur odprowadzających deszczówkę może spływać na działkę nr [...]. W związku z tym zobowiązano Z.D. do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości poprzez skierowanie wylotu rury spustowej na południową ścianę garażu blaszka i skierowanie wody na własną nieutwardzoną działkę. Zgromadzony w sprawie materiał dowody wskazuje zatem jednoznacznie, iż w przypadku właścicieli działki nr [...] wypełniona została przesłanka wynikająca z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Należy przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ l instancji wykazało, że poprzednicy prawni Z.D., w związku budową domu mieszkalnego podnieśli poziom terenu działki nr [...] o ok 30 cm. Kwestia ta pierwotnie nie była przedmiotem sporu pomiędzy stronami. W 2010 r. w wyniku intensywnych opadów deszczu Z.D. podniosła teren pomiędzy ścianą zachodnią swojego domu, a ogrodzeniem, co spowodowało spływ wód opadowych na działkę T. i Z.R. Działania Z.D. wypełniają dyspozycję cytowanego wyżej przepisu, gdyż skarżąca zmieniła stan wód ze szkodą dla działki sąsiedniej. Dlatego też decyzja obciążająca Z.D. obowiązkiem wyprofilowania skarpy usytuowanej wzdłuż " północnej ściany budynku mieszkalnego na działce ewidencyjnej nr [...] w taki sposób aby woda z tej skarpy spływała w głąb działki nr [...] jest słuszna i prawidłowa. Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem Kolegium zakres prac nakazanych Z.D. w zaskarżonej decyzji jest wystarczający. Należy podkreślić, iż organ w tej sprawie posłużył się opinią biegłego. Niewątpliwe ocena dokonana przez M.K. ma istotny walor dowodowy. Z pewnością sytuacja na tym terenie jest skompilowana, jednak ocena materiału dowodowego jednoznacznie wskazuje, iż fakt zalewania działki nr [...] wodami opadowymi jest nie tylko związany z działaniami podjętymi przez Z.D. . Wpływa na to także ukształtowanie terenu oraz fakt, że stodoła sąsiadującą z działką Z.D. nie posiada orynnowania, co w naturalny sposób powoduje, że wody z dachu tej stodoły spływają na działkę odwołujących. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, iż nie ma podstaw do nakazania właścicielom działki nr [...]wykonania urządzeń odprowadzających wody na całej długości granicy. Jak ustalono odpowiednie wyprofilowanie skarpy powstałej na skutek podniesienia terenu i skierowanie wód opadowych na teren działki należącej do Z.D. zniweluje szkody powstałe w wyniku podniesienia poziomu terenu. Tak więc wody opadowe winny raz być kierowane na działkę nr [...] z pominięciem działki odwołujących. Należy przy tym podkreślić, iż Z.D. wykonała rowek pomiędzy ogrodzeniem, a działką nr [...] ze spadkiem w kierunku rowu przydrożnego drogi powiatowej. Jak stwierdził biegły M.K. wykonanie przedmiotowego rowka jest korzystne także dla właścicieli działki nr [...], ponieważ rów ten pełni funkcję drenującą oraz odprowadza nadmiar wód (także działki nr [...]) do rowu przydrożnego drogi powiatowej. W tym kontekście nie ma podstawko nakazywania wykonania Z.D. rowu na całej długości granicy pomiędzy działka nr [...] i [...] Postępowanie w sprawie zalewania działki odwołujących prowadzone było także przez organy nadzoru budowlanego, gdzie, co wykazano wyżej, wydano rozstrzygnięcie nakazujące Z.D. skierowanie rynien odprowadzających wodę deszczową na teren własnej działki tj. nr [...]. Nie można pominąć okoliczności, iż jak wskazują świadkowie oraz organ, do 2010 r. kwestie stosunków wodnych na tym terenie kształtowały się poprawnie tzn. żadna ze stron nie występowała w sprawie naruszenia stosunków wodnych. Dopiero obfite opady deszczu w roku 2010 zmusiły właścicieli działki nr [...] do podjęcia interwencji w sprawie naruszenia stosunków wodnych przez Z.D. . Tak więc jedną z przyczyn zalewania w tym okresie działki odwołujących były niespotykane warunki pogodowe. Innymi słowy, ze względu na położenie działki nr [...] (w naturalnej niecce, w pobliżu rzeki [...]), występujące w 2010 r. warunki pogodowe i tak spowodowałyby zalanie tej działki (jak większość działek na tym terenie co obrazuje znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja zdjęciowa) bez względu na to czy Z.D. wykonałaby podniesienia terenu przy granicy z działką odwołujących. Dopiero kompleksowe działanie obejmujące cały ten teren może w jakimś zakresie uchronić działki znajdujące się w pobliżu rzeki [...]przez następstwami intensywnych i długotrwałych opadów deszczu. Odnosząc się do wniosku A.D. (właściciela działki nr [...]) z dnia 28 września 2010 r. w sprawie naruszenia stosunków wodnych przez T. i Z.R. organ l instancji stwierdził, iż w grudniu 2010 r. rowek na działce nr [...] był widoczny, jednak w trakcie wizji lokalnej w dniu 17 października 2011 r stwierdzono, że rowek ten już nie istnieje. Dlatego też wniosek o nakazanie jego likwidacji nie jest uzasadniony. Rozstrzygnięcie organu w tym zakresie należy uznać za uzasadnione. Ustalenia poczynione przez organ nie budzą wątpliwości i nie są kwestionowane przez żadną ze stron postępowania. Skoro zatem nie istnieje przedmiot sporu, organ prawidłowo odmówił nakazania Z. i T.R. likwidacji rowka na działce nr [...] w miejscowości U. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na w/w decyzję wniósł T.R. , zarzucając naruszenie art. art. 29 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne poprzez nakazanie zabezpieczenia niewystarczającego do ochrony jego działki przed zalewaniem a także nienakazanie usunięcia kamienia i gruzu znajdującego się granicy jego działki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje* Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2*ustawy z dnia 25 lipca 2002r. -.Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. z 2012r. Nr 270) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala. Skarga jest nieuzasadniona, ale z innych przyczyn niż w niej wskazano. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu l instancji uznał, że decyzje te naruszają prawo albowiem zostały wydane bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Organ w zaskarżonej decyzji stwierdził, że nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie w myśl art. 29 ust. 1pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne. Stosownie do tego przepisu właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł- ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Ustęp 3 - jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na gruntu sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ ustalając zmianę stanu wody na gruncie oparł się głównie na dowodzie z analizy biegłego M.K. sporządzanej 2.10.2011 r. Na podstawie tej analizy organ ustalił, że Z.D. naruszyła stosunki wodne na gruncie stanowiącym jej własność nr [...] w U. , ponieważ w 2010 r. po stronie północnej swojego budynku mieszkalnego podniosła teren co spowodowało powstanie skarpy, która następnie została lekko sprofilowana w stronę działki sąsiedniej nr [...] stanowiącej własność T.R. , powodując szkodę na jego gruncie poprzez zatapianie działki. W ocenie Sądu powyższe ustalenia organu co do zmiany stanu wody na gruncie są dowolne, nielogiczne i nie znajdują potwierdzenia w analizie biegłego M.K. z dnia 2.10.2011 r. .na podstawie której organ wydał zaskarżoną decyzję. Z analizy tej wynika, że "wpływ tej zmiany tj podniesienie skarpy jest znikome ze względu na bardzo mały obszar zlewni w porównaniu z ilością roztopionego śniegu na dachu budynku Z.D. ." W związku z tym z analizy tej i ustaleń biegłego nie wynika, aby takie podniesienie skarpy mogło spowodować zmianę stosunków wodnych na gruncie T.R. , w myśl art. 29 ustawy Prawo wodne. Organ ustalił zupełnie inne okoliczności sprawy niż wynikające z analizy biegłego uznając, że właśnie takie podniesienie skarpy przez Z.D. spowodowało tę zmianę stosunków wodnych na gruncie sąsiednim T. R. W związku z powyższym, Sąd dokonując oceny tej analizy z ustaleniami faktycznymi jakie poczyniły organy obu instancji stwierdził, że te ustalenia są ze sobą sprzeczne i nielogiczne bo nie wynikają z tej analizy. Niezależnie od tego istotnego uchybienia, które w ocenie Sądu samo w sobie dawałoby już podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji należy również stwierdzić, iż organ nie określił dokładnie w jakiej wysokości została nasypana skarpa przez Z.D. i dlaczego jej nasypanie spowodowało zmianę stanu wody na gruncie. Między zmianą stanu wody na gruncie, a szkodą wynikłą z tego tytułu na gruncie sąsiednim musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy i organ musi to ustalić i wykazać. Ponadto organ również nakładając obowiązek na Z.D. nie określił dokładnie sposobu odprowadzenia wody ze skarpy w kierunku działki Z.D. Nakazanie właścicielowi gruntu, który naruszył stosunki wodne na gruncie, wykonania jakiś obowiązków powinno być precyzyjne, tak aby właściciel mógł dokładnie wiedzieć co ma wykonać żeby zapobiec szkodzie na gruncie sąsiednim, a organ z* kolei mógł ten obowiązek wyegzekwować i sprawdzić prawidłowość wykonania nałożonego przez siebie obowiązku. Na marginesie należy również wskazać, że organ w zaskarżonej decyzji nie podał specjalności biegłego M.K. , nie dokonał również wnikliwie oceny tego dowodu zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organy obu instancji naruszyły przepis prawa materialnego art. 29 ustawy Prawo wodne oraz przepisy postępowania art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. co miało wpływ na wynik sprawy albowiem zdeterminowało wydanie wadliwej decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, Sąd na obecnym etapie postępowania nie może się do nich odnieść, ponieważ organ dokonał sprzecznych ustaleń okoliczności faktycznych sprawy i w sposób wyczerpujący nie zebrał i nie ustalił całego materiału dowodowego sprawy. Taka kontrola Sądu może nastąpić dopiero po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winien dokładnie odnieść się do analizy M.K. z dnia 2.10.2011 r. oraz wziąć pod uwagę wyżej naprowadzone okoliczności sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. l sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lita i lit. c p.p.s.a. Orzeczenie w pkt. II wyroku wydano na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono jak w pkt III wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a