II SA/Kr 421/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla (spr) Sędziowie NSA Andrzej Niecikowski AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2007 r. sprawy ze skargi Gminy Lisia Góra na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie z dnia 31 stycznia 2006r., nr WSE.NNZ.61/140/05 w przedmiocie ustalenia opłaty za czynność organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą j ą decyzję organu I instancji, II określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, III zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie na rzecz Gminy Lisia Góra kwotę 200 zł ( dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. WSA/wyr. l - sentencja wyroku Decyzją z dnia 21 listopada 2005 roku, wydaną na postawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14.03.1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998r. Nr 90. poz. 575 z późn. zm.), art. 104 § 1 kpa oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4.02.2004r. w sprawie opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 20, poz. 193), po uzgodnieniu projektu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia "Budowa kanalizacji sanitarnej grawitacyjne - ciśnieniowej w m. Łukowa, Kobierzyn i Breń gmina Lisia Góra i wydaniu postanowienia, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tarnowie ustalił wysokość opłat kwocie 113,80 złotych za wymienione czynności z dnia 16.11.2005 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji podano, że za badania i inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonywania. Na podstawie wyżej cytowanych przepisów Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tarnowie ustalił koszt jednej roboczogodziny na 28,45 złotych, a ponieważ w przedmiotowej sprawie przepracowane zostały cztery roboczogodziny, opłata wyniosła 113,80 złotych. Organ I instancji podał również, że zgodnie z pismem Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 17.10.2002r. znak GIS-Hśr/NZ-452-6/02 koszty wykonania opinii sanitarnej ponosi inwestor, który obowiązany jest do przestrzegania wymagań higieniczno - sanitarnych. Od powyższej decyzji odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie złożyła Gmina Lisia Góra, zarzucając, że czynność, za którą Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tarnowie żąda opłaty wynika z przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska. W przedmiotowym postępowaniu Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tarnowie występuje jako organ opiniujący. Ustawa Prawo ochrony środowiska, poza opłatą za wniosek w wysokości 5 złotych, nie określa innych kosztów dla wnioskodawcy i dlatego pobieranie opłaty jest nieuzasadnione. Zdaniem odwołującego się w zaistniałej sytuacji nie ma zastosowania art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a w oparciu o art. 36 ust. 2 tej ustawy nie pobiera się opłat, gdy nie stwierdzono naruszenia wymagań. Odwołujący się zarzucił również zawyżenie kosztów roboczogodziny przyjętej jako podstawę ustalonej opłaty. W odpowiedzi na odwołanie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tarnowie podtrzymał wyliczenie kosztów zawarte w zaskarżonej decyzji i podniósł, że opiera się ono na załączonym do decyzji rachunku. Podkreślił, że koszt roboczogodziny ustalany jest przy uwzględnieniu ponoszonych przez stację kosztów pośrednich i bezpośrednich. Decyzją z dnia 31.01.2006r. (WSE.NNZ.61/140/05), wydaną na podstawie art. 12 ust. 2 pkt l ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 144 kpa, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Krakowie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że Gmina Lisia Góra jako inwestor zobowiązany do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych jest również zobowiązana pokryć koszty uzgodnienia projektu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji. Takie uzgodnienie jest jednym z podstawowych zadań zapobiegawczego nadzoru sanitarnego sprawowanego przez Państwową Inspekcję Sanitarną. Natomiast zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej za wszystkie czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobierane są opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, nie jest natomiast pobierana opłata skarbowa. Na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Krakowie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła Gmina Lisia Góra. Skarżąca zarzuciła, że błędne jest traktowanie uzgodnienia w sprawie budowy kanalizacji jako wystąpienia inwestora, ponieważ jest to część postępowania administracyjnego wynikającego z art. 48 ust. 2 pkt 1 i art. 57 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska i nie może być obciążone kosztami ani dla strony ani dla Urzędu Gminy prowadzącego postępowanie. Ponadto strona skarżąca podała, że wydane w tej samej sprawie postanowienie o konieczności opracowania raportu oddziaływania na środowisko nie zostało obciążone kosztami przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tarnowie. Skarżąca podkreśliła, że w 2005 roku Gmina Lisia Góra wielokrotnie występowała jako wnioskodawca i inwestor o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia i tylko w jednym przypadku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tarnowie wystąpił o koszty związane z wydaniem orzeczenia. Skarżąca zarzuciła organowi I instancji przypadkowe i wybiórcze działanie, pozbawione podstaw prawnych. Domagała się uchylenia decyzji i umorzenia postępowania. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Krakowie wniósł ojej oddalenie. Podkreślił, że za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, a ponosi je osoba obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, skoro czynności te nie zostały wymienione w art. 36 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, opłatę pobiera się za każdą z nich, ustalając jej wysokość na podstawie powołanego w zaskarżonej decyzji rozporządzenia Ministra Zdrowia. Uzgadnianie środowiskowych uwarunkowań inwestycji mieści się w otwartym katalogu czynności wymienionych w art. 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i dlatego obciążenie za nie opłatą inwestora, czyli Gminy Lisia Góra, było na podstawie art. 36 ust. l ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w pełni uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 129, poz. 902 z późn. zm.) Prawo ochrony środowiska budowa kanalizacji sanitarnej grawitacyjne - ciśnieniowej jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko i dla jej realizacji konieczne jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Postępowanie w przedmiocie wydania takiej decyzji, w oparciu o art. 46 a ust. 1 Prawa ochrony środowiska, wszczyna się na wniosek podmiotu podejmującego realizację przedsięwzięcia, którym w przedmiotowej sprawie jest Gmina Lisia Góra. Ponadto w oparciu o art. 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.) o Państwowej Inspekcji Sanitarnej uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację budowy kanalizacji sanitarnej grawitacyjne - ciśnieniowej należy uznać za czynność z zakresu zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Wprawdzie katalog zawarty w powołanym przepisie nie wymienia wprost czynności, o którą chodzi w przedmiotowej sprawie, lecz katalog ten ma charakter otwarty i dopuszczalne jest zaliczenie do czynności zapobiegawczego nadzoru sanitarnego czynności równorzędnych do wymienionych w nim (por. wyrok WSA w Warszawie z 12.10.2005; sygn. akt IV SA/Wa 823/05). W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia właśnie z czynnością równorzędną do wymienionej w art. 3 pkt 2 lit. "a" ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, czyli "uzgodnień dokumentacji projektowej pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych dotyczących budowy obiektów budowlanych". W związku z powyższym, w oparciu o art. 36 ust. l ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, który nakazuje pobieranie opłat za czynności związane z wykonywaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, należy uznać, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tarnowie był uprawniony do pobrania od skarżącego opłaty za wykonanie przedmiotowej czynności. Nieuzasadnione jest powoływanie się przez skarżącego na zwolnienie od tej opłaty na podstawie art. 36 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Przepis ten odnosi się bowiem tylko do czynności z zakresu bieżącego, nie zaś zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Uznając, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tarnowie zasadnie domagał się opłaty za wykonaną czynność z zakresu zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, należało jednak przyjąć, że wysokość przedmiotowej opłaty została ustalona w sposób arbitralny i z naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4.02.2004r. w sprawie opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 20, poz. 193). Powoływane rozporządzenie w § 2 nakazuje ustalenie wysokości opłat na podstawie bezpośrednich i pośrednich kosztów ich wykonania, wskazując równocześnie w § 3 i § 4, składniki wchodzące w skład bezpośrednich i pośrednich kosztów wykonania badań. Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ I instancji przedstawił skarżącemu jedynie rachunek, w którym zostały wskazane wyłącznie i tylko ilość roboczogodzin oraz koszt jednej roboczogodziny. Rachunek ten nie zawiera żadnych informacji dotyczących sposobu obliczenia kosztów jednej roboczogodziny, a co za tym idzie wysokości naliczonej opłaty. Takie ustalenie wysokości opłaty ma cechy dowolności i uniemożliwia zarówno skarżącemu zapoznanie się z zasadami, na jakich organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej ustalają wysokość opłaty za wykonywane przez nie czynności, jak również kontrolę Sądu nad prawidłowością dokonanych przez te organy ustaleń. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona decyzja ustala koszty wykonanej przez Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tarnowie czynności z zakresu zapobiegawczego nadzoru sanitarnego w sposób dowolny i sprzeczny z przepisami powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Zdrowia. To zaś naruszenie prawa miało wpływ na wynik sprawy. Dlatego też w oparciu o art. 145 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji. W związku z uwzględnieniem skargi i uchyleniem decyzji organu odwoławczego jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji Sąd, na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.