II SA/Kr 423/03

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewody z dnia 15 stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania skargę oddala Decyzją z dnia 15.01.2003 r., znak [...], Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. - Dz. U. Nr 46 z 2000 r. poz. 543, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania p. E. K. od decyzji Starosty T. z dnia [...].2002 r. znak [...] o odmowie wykupu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w Z., gm. T., oznaczonej numerem działki [...], - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda stwierdził, co następuje: Pismem z dnia [...].2001 r. E. K. wystąpiła z wnioskiem o wykup na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej jej własność, położonej w Z., gm. T., oznaczonej numerem działki [...], o powierzchni [...] ha. Wnioskodawczyni powołała się na przepis art. 124 ust. 5 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz na fakt przeprowadzenia przez przedmiotową nieruchomość linii energetycznej, uniemożliwiającej wybudowanie budynku mieszkalnego. Starosta T. decyzją z dnia [...].2002 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, orzekł o odmowie wykupu na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości, objętej Kw [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Tarnowie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że żądanie wykupu nieruchomości jest bezzasadne, bowiem linia energetyczna wybudowana została w latach 1938-1951, a więc przed zakupem gruntu przez rodziców wnioskodawczyni w 1977 r. Od decyzji organu I instancji złożyła odwołanie E. K., wnosząc o wydanie decyzji o wykupie na rzecz Skarbu Państwa jej nieruchomości, w trybie art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Rozpatrując odwołanie, Wojewoda przytoczył przepis art. 6 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Obowiązująca od dnia 1 stycznia 1998 r. ww. ustawa o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje uprawnień organów administracji publicznej do wydawania decyzji w sprawie wykupu nieruchomości objętych zezwoleniem na wejście w teren. W myśl przepisu art. 124 ust. 5 tejże ustawy - na który powołuje się wnioskodawczyni postępowania - jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, służących do przesyłania m.in. . energii elektrycznej, uniemożliwia właścicielowi dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel może żądać, aby starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej nabył od niego tę nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy. Przepis ten stanowi jednoznacznie, że nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa może nastąpić tylko w drodze umowy, a zatem spór na tym tle ma charakter cywilnoprawny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20.10.2000 r. sygn. akt IV SA 1654/98 - LEX 53397). Do załatwienia zaś spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, chyba że przepis stanowi inaczej (art. 2 § 1 i 3 kodeksu postępowania cywilnego). W przypadku odmowy nabycia nieruchomości osoba uprawniona może tylko wystąpić do sądu powszechnego o zobowiązanie do nabycia nieruchomości (art. 64 kodeksu cywilnego). Brak uprawnień organu administracji publicznej do orzekania w przedmiotowej sprawie oznacza, że prowadzone postępowanie administracyjne w sprawie wykupu przedmiotowej nieruchomości jest bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W tej sytuacji należało orzec, jak w sentencji decyzji o umorzeniu postępowania pierwszej instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. K. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji; przez nakazanie Wojewodzie względnie Staroście wywłaszczenia przedmiotowej działki albo o nakazanie przyznania jej działki zamiennej, a gdyby tego rodzaju orzeczenie nie było zasadne to o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja narusza przepisy: - art. 105 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe z uwagi na brak uprawnień organów administracji publicznej. - art. 8 k.p.a. przez wydanie dwóch sprzecznych ze sobą decyzji; jednej rozstrzygającej, a drugiej umarzającej postępowanie, co jest nadużyciem zaufania obywatela do organów Państwa. - art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych mających kardynalne znaczenie dla przyjęcia, że właśnie nie sąd powszechny, a tylko organ administracji jest właściwy w sprawie wywłaszczenia, gdyż działka w planie zagospodarowania przestrzennego jest przeznaczona pod cele publiczne, jakimi są tereny zieleni i droga osiedlowa. W takiej sytuacji jest obowiązkiem organu rozpoznającego sprawę stosownie do art. 112 ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonać wywłaszczenia przedmiotowej działki na wymienione cele. Zdaniem skarżącej usytuowanie na terenie działki słupów i linii energetycznej nie ma żadnego wpływu na właściwość sądów, które nie orzekają w sprawie wywłaszczania nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, argumentując podobnie, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając skargę zważył, co następuje; Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. Zatem stosownie do treści przepisu art. 97 par 1 ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Właściwym przeto do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie . Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Jak wynika z dokonanych ustaleń przez organy I i II instancji na nieruchomości stanowiącej własność skarżącej zostały wzniesione w latach 1938 -1951 (jeszcze przed zakupem nieruchomości przez jej poprzedników prawnych) urządzenia służące do przesyłu energii elektrycznej w postaci słupów i linii energetycznej. Z akt sprawy wynika, że linia energetyczna należy do Zakładów Energetycznych. Skarżąca w licznych pismach kierowanych do Zakładu Energetycznego domagała się przesunięcia bądź usunięcia słupa betonowego, żaliła się też na szkody spowodowane przy wykonywaniu remontu tych urządzeń i utrzymywaniu ich w stanie sprawności technicznej. W dniu [...].2001 r. /data prezentaty/ skarżąca złożyła wniosek o nabycie od niej na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej działki ozn. nr [...], na postawie art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na uzasadnienie wniosku skarżąca podała, że działka ta była pełnowartościowa budowlana, a przeprowadzona linia energetyczna uniemożliwiła wykorzystanie jej na budowę domu jednorodzinnego tj. zgodnie z jej przeznaczeniem. Ponadto - już w skardze - skarżąca podała nowe okoliczności na podstawie , których domaga się już nie wykupu przez Skarb Państwa przedmiotowej nieruchomości ale wywłaszczenia, a to w związku z przeznaczeniem tej działki w planie zagospodarowania przestrzennego na cele publiczne tj. budowę drogi osiedlowej i pod tereny zielone. Na tle powyższych okoliczności sprawy trzeba stwierdzić, ze dokonana interpretacja przepisu art. 124 ust. 5 u.g.n. przez organ odwoławczy jest prawidłowa, a decyzja trafna . 1/ Stosunki pomiędzy skarżącą, a Zakładem Energetycznym korzystającym z jej nieruchomości, podlegają ocenie sądu powszechnego na podstawie przepisów kodeksu cywilnego, a zatem dla roszczeń skarżącej z tytułu korzystania z jej działki właściwa jest droga postępowania sądowego przed sądami powszechnymi, /por. wyrok SN z dnia 18.10. 2000 r. VCKN122/00 LEX nr 5267S/ 2/ Powołany przez skarżącą przepis art. art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odnosi się do sytuacji gdy przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel (lub użytkownik wieczysty) może żądać, aby odpowiednio starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2 , nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości. Przytoczony przepis stanowi jednoznacznie; że nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa może nastąpić tylko w drodze umowy. Jednocześnie przepis ten przewiduje uprawnienie do zgłoszenia żądania przez właściciela (lub użytkownika wieczystego) wykupu przez Skarb Państwa nieruchomości, z której dalsze prawidłowe korzystanie przez nich staje się niemożliwe z powodu zainstalowania na tej nieruchomości urządzeń przesyłowych. Możliwość więc wystąpienia z takim roszczeniem mieści się w sferze uprawnień przyznanych właścicielowi nieruchomości na podstawie wyżej przytoczonego przepisu art. 124 ust. 5 u,g.n. i od jego woli tylko zależy, czy zechce on z takiego uprawnienia skorzystać, /por. wyrok SN z 9.01.2004 r. syg. IVC330/02, LEX nr 172828/ Skoro w okolicznościach określonych w przepisie art. 124 ust. 5 u.g.n. nabycie nieruchomości może nastąpić tylko w drodze umowy, to spór na tym tle może mieć tylko charakter cywilonoprawny. Do załatwiania zaś spraw cywilnych powołane są sądy powszechne (art. 2 k.p.c). Osoba uprawniona z mocy powołanego przepisu art. 124 ust. 5 u.g.n. może wystąpić więc do sądu powszechnego o zobowiązanie do nabycia nieruchomości (art. 64 k.c.), a orzeczenie prawomocne sądu zastępuje oświadczenie woli zobowiązanego do zawarcia umowy.(art. 1047 k.p.c.) Przepis art. 19 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek przestrzegania swojej właściwości z urzędu na każdym etapie postępowania. Słusznie przeto organ odwoławczy stwierdzając brak uprawnień organu administracji publicznej do orzekania w przedmiotowej sprawie dotyczącej wykupu nieruchomości umorzył postępowanie organu pierwszej instancji, jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 k.p.a. /por. wyrok NSA z dn. 20,10. 2000 r.. IVSA 1654/98, LEX nr 57192/ 3/ W końcu zgłoszony w skardze zarzut skarżącej, że jej wniosek w istocie był nierozpoznanym żądaniem wywłaszczenia jej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, nie ma żadnego wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. Postępowanie wywłaszczeniowe toczy się wedle zasad określonych w rozdziale 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego na rzecz Skarbu Państwa następuje z urzędu zgodnie z zasadą oficjalności działania.(art. 115 ust. 1 u.g.n.). Jedyny wyjątek od tej zasady stanowi art. 113 ust. 3 u.g.n., który w niniejszej sprawie nie ma zastosowana. W tym stanie rzeczy skoro w toku kontroli sądowo-administracyjnej , Sąd nie stwierdził by zaskarżona decyzją została wydana z naruszeniem prawa materialnego bądź przepisów postępowania, to należało skargę na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako nie zasługującą na uwzględnienie oddalić. Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku.