II SA/Kr 424/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski (spr.) Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Ewa Rynczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2007 r. sprawy ze skargi M.P. (poprzednie nazwisko M.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...]grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego skargę oddala Decyzją z dnia [...]września 2005r., wydaną na podstawie art. 3 pkt 17, art. 12 i art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003r. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa, Wójt Gminy C. odmówił przyznania M.M. prawa do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka od dnia 1 września 2005r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że strona nie spełnia przesłanek z art. 3 pkt 17 oraz art. 12 ust. l ustawy o świadczeniach rodzinnych, warunkujących przyznanie wnioskowanego dodatku. Podkreślono, że strona nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, gdyż jest zamężna, a ojciec jej dziecka żyje. Ponadto nie przedstawiła żadnego dokumentu, że powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego zostało oddalone. Od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. odwołała się M.M., ponieważ uznała, że jest ona dla niej krzywdząca. Odwołująca się podniosła, że samotnie wychowuje 4-letniego syna, ponieważ jej mąż, a ojciec dziecka, zaginął w kwietniu 2005r. Od tego momentu ciężar utrzymania dziecka spoczywa wyłącznie na niej, a pomimo, iż pracuje zawodowo nie jest w stanie zapewnić mu godziwych warunków rozwoju. Ponadto odwołująca, wyjaśniła, że jej mąż jest poszukiwany jako osoba zaginiona przez Policję, a ona wystąpiła do Sądu z pozwem o rozwód. Odwołująca wystąpiła o przyznanie jej dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, albowiem pomimo, że formalnie nadal jest mężatką to dziecko wychowuje sama, a sytuację jej można potwierdzić przeprowadzając wywiad środowiskowy. Decyzją z dnia [...]grudnia 2005r., wydaną na podstawie art. 138 § l pkt l kpa oraz art. 3 pkt 17, art.12 ust. l ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003r. Nr 228 poz. 2255 ze zm.), § 4 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005r. Nr 105 poz. 881 ze zm.), a także art. 2 i art. 17 ust. l ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 79 poz. 856), § l pkt 6 lit. c Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003r. Nr 198 poz. 1925), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w świetle art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych do zasiłku rodzinnego przysługuje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Prawo do tego dodatku określa art. 12. ust. l w/w ustawy. Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko: matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców, ponieważ drugi z rodziców nie żyje lub ojciec dziecka jest nieznany. Kolegium podkreśliło, że w rozumieniu art. 3 pkt 17 w/w ustawy osoba samotnie wychowująca dziecko oznacza pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Natomiast z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że M.M. na mocy decyzji z dnia [...]września 2005r. nabyła prawo do zasiłku rodzinnego na dziecko M.M. na okres od 1 września 2005r. do 31 sierpnia 2006r. i tym samym w oparciu o art. 8 pkt 8 omawianej ustawy, należy rozpatrzyć jej wniosek o przyznanie dodatku, o którym mowa w art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium podkreśliło, że przyznanie prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka uzależnione jest od wystąpienia ściśle określonych przesłanek w przywołanych wyżej art. 12 ust. l oraz art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W aktach sprawy znajduje się dokument wydany przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w C. stwierdzający, że M.M. 1 września 2001r. zawarła związek małżeński, nie ma zaś dokumentów świadczących o tym, że mąż odwołującej się nie żyje, albo została orzeczona prawomocnym wyrokiem sądu separacja, czy też rozwód małżeństwa, dlatego należy przyjąć, iż jest ona osobą zamężną. Zatem, sam fakt, iż strona nie ma statusu osoby samotnie wychowującej dziecko powoduje, że nie prawa do dodatku, o którym mowa w art. 12 ust. l ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła M.M., podnosząc, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącej decyzja ta jest sprzeczna z "konstytucyjnym prawem matki do szczególnej pomocy władz publicznych", narusza art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Skarżąca twierdzi, że jest matką samotnie wychowującą dziecko, pomimo że formalnie jest mężatką, albowiem od momentu, gdy zaginał jej mąż, sama utrzymuje oraz wychowuje syna. Natomiast sprawa rozwodowa toczy się przed Sądem Okręgowym w N. Podkreśliła, że zaginięcie osoby jest sytuacją wyjątkową, nieprzewidzianą wprost przez ustawodawcę i skarżąca nie może ponosić jej negatywnych konsekwencji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wniosło o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a odnosząc się do zarzutów skarżącej podkreśliło, że odwołanie od decyzji organu I instancji zastało rozpatrzone z uwzględnieniem stanu faktycznego sprawy i orzeczenie wydano w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium wskazało ponadto, że nie jest organem kompetentnym do badania i orzekania o zgodności ustaw z aktami wyższego rzędu, jakim jest Konstytucja RP i jest zobligowane do działania na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Zaznaczyło też, iż decyzja w sprawie ustalenia prawa dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka należy tzw. decyzji związanych. Oznacza to, że jeżeli strona nie spełnia przesłanek ustawowych, organ jest zobligowany do wydania decyzji odmownej. Na rozprawie w dniu 3 września 2006r. skarżąca wyjaśniła, że Sąd Okręgowy w N. wyrokiem z dnia [...].04.2006r. sygn. akt [...] rozwiązał jej małżeństwo i skarżąca powróciła do nazwiska "Piątek" noszonego przed zawarciem małżeństwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że organ administracji powinien wskazać podstawę prawną swojego działania oraz zobowiązany jest do prawidłowego stosowania przepisów prawnych obowiązujących w dacie orzekania. W przedmiotowej sprawie podstawą działania organów administracji były przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczące przyznawania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Zgodnie z powołaną wyżej zasadą - działania administracji na podstawie przepisów prawa - organy były zobowiązane do prawidłowego zastosowania przepisów obowiązujących w dacie orzekania. W oparciu o art. 8 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003r. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym zarówno w dacie orzekania organu I jak i II instancji, do zasiłku rodzinnego przysługiwał dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Zgodnie z art. 3 pkt 17 przez samotne wychowywanie dziecka należy rozumieć wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Zatem podstawową przesłanką przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka jest ustalenie, czy osobę ubiegającą się o przyznanie tego dodatku można uznać za "samotnie wychowującą dziecko" w rozumieniu ustawy. W przedmiotowej sprawie organy administracji zobowiązane były zatem do zbadania, czy skarżąca mieści się w jednej z kategorii osób uznanych przez ustawę o świadczeniach rodzinnych za uprawnione do w/w dodatku. W ocenie Sądu stan faktyczny w tym zakresie został ustalony w sposób prawidłowy i nie był w zasadzie kwestionowany przez skarżącą. Na dzień orzekania przez organ II instancji skarżąca nadal pozostawała w związku małżeńskim i dlatego nie spełniała przesłanki samotnego wychowywania dziecka, nie była bowiem osobą rozwiedzioną, ani też pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu. Jak wynika z oświadczenia skarżącej i okazanego wyroku orzeczenie o rozwodzie zapadło dopiero w dniu 18.04.2006r., a stało się ono prawomocne od dnia 25.10.2006r. Wyrok ten zapadł już zatem po wydaniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji organu I instancji. Zarzuty skarżącej wobec decyzji organów I i II instancji odnoszą się przede wszystkim do kwestii prawidłowości i słuszności ustawowej definicji osoby samotnie wychowującej dziecko. Natomiast zgodnie z przytoczoną wyżej zasadą działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa, organy te nie są uprawnione do decydowania o prawidłowości, czy też podważania słuszności ustawodawcy o nadaniu danemu przepisowi konkretnego brzmienia. W sytuacji, gdy dany przepis w sposób jednoznaczny określa przesłanki swojego zastosowania, a w przedmiotowej sprawie definicja osoby samotnie wychowującej dziecko art.3 pkt 17 cyt. wyżej ustawy – w brzmieniu na dzień wydawania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji - nie budziła wątpliwości i obowiązywała, to organy administracji są zobowiązane do postąpienia zgodnie z dyspozycjami zawartymi w tym przepisie. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie stan faktyczny, ustalony przez organy administracji, nie budzi wątpliwości, a zastosowanie do niego odpowiednich przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania należy uznać za prawidłowe. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N., jak również decyzja Wójta Gminy C. nie naruszają przepisów prawa materialnego ani też procesowego i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) skargę oddalił.