II SA/Kr 425/18

WyrokWSA w Krakowie2018-05-25

Skład orzekający: Tadeusz Kiełkowski, Małgorzata Łoboz, Joanna Tuszyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 KPA, jeśli wnioskodawca nie wykazał swojego statusu strony w pierwotnym postępowaniu, nawet jeśli wniosek o wznowienie dotyczy pominięcia go w tym postępowaniu?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, że w przypadku oczywistego braku legitymacji procesowej wnioskodawcy do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 KPA, organ może wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania już na etapie wstępnym. Brak interesu prawnego wnioskodawcy w pierwotnym postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, wynikający z odległości jego działki od planowanej inwestycji i braku negatywnego oddziaływania, uzasadnia odmowę wznowienia postępowania.
Stan faktyczny
Skarżący T. S. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji budowlanej, twierdząc, że jako właściciel sąsiedniej działki został pominięty w postępowaniu. Organy administracji obu instancji odmówiły wznowienia postępowania, uznając, że skarżący nie posiadał statusu strony, ponieważ jego działka nie znajdowała się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz (spr.) NSA Joanna Tuszyńska po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 4 stycznia 2018 r, znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy skargę oddala. WSA/wyr.1a - sentencja wyroku (tryb uproszczony) W dniu 9 czerwca 2016 r. została wydana przez Prezydenta Miasta K. ostateczna decyzja nr [...] ustalającą warunki zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn. "Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym, wewnętrznym układem komunikacyjnym, zewnętrznymi miejscami postojowymi oraz utwardzeniem terenu (dojście, dojazd) na działce nr [...] obr. [...], budowa dwóch zjazdów (z jednoczesną likwidacją zjazdu istniejącego) z dz. drogowej nr [...] obr. jw. oraz przebudowa sieci wodociągowej na dz. nr [...], [...], [...] i [...] obr. jw. przy ul. [...] w K.." Pismem z dnia 26 września 2017 r. T. S. zwrócił się do Wydziału Architektury i Urbanistyki w K. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ww. ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 9 czerwca 2016 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 28 k.p.a. z uwagi na to, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu; oraz o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. T. S. w uzasadnieniu wniosku wskazał iż mimo, że jest właścicielem działki nr [...] obr. [...], która znajduje się w sąsiedztwie planowanej inwestycji nie został uznany za stronę przedmiotowego postępowania. Wnioskodawca podniósł, że organ I instancji ustalając krąg stron postępowania powinien wziąć pod uwagę właścicieli działek sąsiednich zabudowanych i dostępnych z tej samej drogi publicznej, a więc jego jako współwłaściciel działki nr [...] obr. [...] zabudowanej budynkiem mieszkalnym. Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia 3 listopada 2017 roku na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 147 i art. 150 § 1 w zw. z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017, poz. 1257 ze zm, dalej jako: "k.p.a.") znak: [...], odmówił wznowienia postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 9 czerwca 2016 r. Na wstępie organ I instancji stwierdził, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania został zachowany. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że kwestia wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest zagadnieniem budzącym wątpliwości zarówno w judykaturze oraz doktrynie w aspekcie dotyczącym tego, na którym etapie postępowania należy badać legitymację wnioskodawcy. Organ I instancji stanął na stanowisku, że z art. 147 k.p.a. wynika, że żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wznowienia powinno pochodzić od strony, gdyż art. 147 k.p.a. wyznacza granice skargowości. Zdaniem organu oznaczało to, że wszczęcie postępowania na wniosek może nastąpić tylko z inicjatywy osoby, która ma legitymację procesową w rozumieniu art. 28 k.p.a. Następnie przyjmując, że na wstępnym etapie wniosku o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. badaniu podlega legitymacja podmiotu składającego wniosek, organ I instancji zbadał, czy w świetle art. 28 k.p.a. przedmiotowy wniosek został złożony przez stronę postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że analiza akt sprawy, w szczególności zakres i rozmiar zamierzenia inwestycyjnego, usytuowanie przedmiotowej inwestycji względem działki wnioskodawcy oraz okoliczność, że przedmiotowe zamierzenie nie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko przemawiają za przyjęciem, iż wnioskodawcy w przedmiotowym postępowaniu nie przysługiwał status strony. Wskazano, że planowane zamierzenie inwestycyjne nie graniczy bezpośrednio z działką wnioskodawcy nr [...], obr. [...], gdyż działka ta (zabudowana budynkiem o charakterze mieszkalnym) położona jest po przeciwnej stronie ulicy niż teren inwestycji w odległości ok. 40 m od granicy terenu inwestycji kubaturowej. Podniesiono, że od terenu inwestycji działkę wnioskodawcy oddzielają działki drogowe (ul. [...] oraz R.), jak również działki zabudowane. Ponadto organ I instancji wskazał, że z załącznika nr [...] do decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania wynikało, iż wyznaczona została obowiązująca linia zabudowy w odległości 10 m od granicy działki drogowej nr [...], a zatem w odległości ok. 50 m od granicy z działką nr [...] i ok. 55 m od ściany budynku położonego na działce nr [...]. Także pozostałe warunki zabudowy nie pozwalały, zdaniem organu I instancji przyjąć, że planowane zamierzenie inwestycyjne mogłoby oddziaływać negatywnie na nieruchomość wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy organ I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zachodzi konieczność wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w sprawie z przyczyn formalnych (podmiotowych), tj. z powodu braku legitymacji procesowej wnioskodawcy. Zażalenie ma ww. postanowienie wniósł T. S. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Jednocześnie wnioskujący wniósł o zajęcie stanowczego stanowiska w odniesieniu do art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. zgodnie z obiektywnym porządkiem prawnym. W uzasadnieniu zażalenia, wnioskodawca podniósł iż istotnym przy ustaleniu kręgu stron postępowania, pozostaje nie tylko bezpośrednie sąsiedztwo działki sąsiadującej z terenem inwestycji, lecz również zasięg oddziaływania inwestycji na tereny znajdujące się w dalszym sąsiedztwie, zwracając uwagę, że uprawnienie do bycia stroną postępowania w niniejszym postępowaniu jest powiązane z zasadą dobrego sąsiedztwa, wynikającą z art. 61 ust. 1 pkt. 1 ustawy. Dalej wskazał na konieczność dokonywania wykładni art. 61 pkt. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zgodzie z przepisami art. 1 i 2 tej ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 4 stycznia 2018 r. znak: [...], na podstawie art. 149 § 3 i 147 i w zw. z art. 28 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że w przedmiotowej sprawie sporne pozostają ustalenia organu I instancji w zakresie braku legitymacji wnioskodawcy do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, w tym dopuszczalność wydania na tej podstawie przez organ I instancji postanowienia o odmowie wznowienia postępowania na wniosek T. S., w zakresie w jakim wniosek ten opierał się na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ odwoławczy podniósł, że zasadą pozostaje, iż obligatoryjnym elementem czynności wstępnych organu administracji publicznej oceniającego dopuszczalność podania o wznowienie postępowania jest badanie, czy podmiot wnoszący to podanie posiada przymiot strony. Organ II instancji powołał się w tym zakresie na brzmienie art. 147 k.p.a. wskazując, że przyjmuje się w związku z tą regulacją, iż wniesienie podania o wznowienie postępowania na podstawie innej niż art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w każdym przypadku uzasadnia badanie w ramach czynności wstępnych legitymacji podmiotu, który żąda wznowienia postępowania. W takich też przypadkach, zdaniem organu odwoławczego, stwierdzenie, że wnioskodawca nie jest stroną postępowania, uzasadnia odmowę wznowienia postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaznaczyło, iż zna te poglądy orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w których przyjmuje się, że "w wypadku, gdy wznowienie ma nastąpić z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ, rozpatrując dopuszczalność wznowienia, nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta staje się przedmiotem oceny i ustaleń w postępowaniu prowadzonym dopiero po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 k.p.a.". Organ powołał się również na pogląd nazywany "kompromisowym", wskazując, że przyjmuje go jako trafny. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z tym poglądem, gdy wniosek o wznowienie opiera się na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i zawiera stwierdzenie, że składający to podanie podmiot uważa, iż przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu, w którym został pominięty, weryfikacja tych twierdzeń powinna następować w kolejnej fazie postępowania prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Podkreślono jednak, że nie oznacza to, iż w każdym przypadku konieczne jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania i przeprowadzenie postępowania w tym zakresie. Dodano bowiem, że jeżeli w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sposób ewidentny, niebudzący żadnej wątpliwości wynika, iż wniosek składa podmiot niebędący stroną, organ wydaje na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Organ odwoławczy zauważył przy tym, że owo kompromisowe stanowisko dominuje obecnie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej przez siebie sprawy, organ II instancji stwierdził, że już tylko na podstawie samej treści wniosku T. S. o wznowienie postępowania i przywoływanych tam okoliczności oraz ze względu na przedmiot postępowania (zakres i rozmiary inwestycji) jawią się podstawy do stwierdzenia bezsprzecznie, że wnioskodawca nie mógł być stroną w toczącym się postępowaniu, bez potrzeby dokonywania dalszych czynności wyjaśniających w tym zakresie. Organ II instancji wskazał, że analiza akt sprawy dotyczących zamierzenia inwestycyjnego objętego ww. ostateczną decyzją bezsprzecznie wykazała, że planowane zamierzenie inwestycyjne nie graniczy bezpośrednio z działką T. S., która jest położona po drugiej stronie ulicy w odległości ok. 40 m od granic terenu inwestycji kubaturowej. Nadto jak wskazał organ odwoławczy z ostatecznej decyzji administracyjnej w sprawie ustalenia warunków zabudowy wynikało, że ustalono obowiązującą linię zabudowy w odległości 10 m, co oznaczało, że część kubaturowa inwestycji będzie znajdowała się w odległości ok. 50 m. od działki T. S., zaś od terenu inwestycji kubaturowej oddzielają jego działkę działki drogowe nr [...], [...] i [...] obr. [...]. Jednocześnie analizując aspekt oczywistego braku interesu prawnego, organ II instancji zwrócił uwagę na charakter inwestycji, w tym cechy, wskaźniki i parametry nowej inwestycji, na podstawie których wywiódł, że przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne nie będzie oddziaływało na działkę T. S., a w żadnym razie nie będzie skutkowało wpływem na wykonywanie przez niego jego prawa w stopniu uzasadniającym przyjęcie, że służy mu indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny interes prawny. Zdaniem organu odwoławczego, okoliczności podniesione we wniosku wskazują jednoznacznie na istnienie interesu faktycznego, nie zaś prawnego po stronie odwołującego się. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie w ocenie organu odwoławczego zaistniały już na tym etapie wstępnym bezsprzeczne podstawy do stwierdzenia, że wniosek o wznowienie postępowania złożony został przez osobę niebędącą w sprawie stroną postępowania. A zatem zasadne było, wobec stwierdzenia oczywistego braku legitymacji wnioskodawcy do złożenia wniosku, wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, tak zarówno w odniesieniu do tej jego części, która opierała się na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a., jak i w odniesieniu do tego jego zakresu opartego o podstawę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. Skargę na ww. postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, T. S. – dalej skarżący, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu: 1. obrazę art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 28 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Prezydenta Miasta K. z dnia 9 listopada 2016 r. i nie rozpoznanie jego merytorycznie, podczas gdy regulacje zawarte w przepisach k.p.a. i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wskazywały na zasadność uznania, iż strona skarżąca została pominięta w postępowaniu przed organem I instancji, 2. naruszenie przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 149 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, podczas gdy skarżący jako właściciel działki znajdującej się w obszarze oddziaływania planowanego zamierzenia inwestycyjnego, bez własnej winy nie wziął udziału w prowadzonym postępowaniu w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał, że organ II instancji nieprawidłowo, tj. zbyt wąsko definiuje interes prawny stron przedmiotowego postępowania w sprawie warunków zabudowy. W jego ocenie, jeżeli w aktach sprawy zalega wizualizacja przyszłego obiektu budowlanego o wymiarach 23 m wysokości i 50 m szerokości elewacji frontowej, to nie można stwierdzić w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że inwestycja ta nie będzie oddziaływać na położenie nieruchomości znajdujących się w bliskimi położeniu terenu inwestycyjnego. Precyzując, skarżący wskazał, że tak gigantyczna inwestycja będzie powodować brak dostępu do światła dziennego w pomieszczeniach, ograniczenie dostępu do drogi publicznej, uciążliwości spowodowane przez hałas, wibracje i zanieczyszczenie powietrza. Skarżący podniósł także, że okoliczności te nie zostały uwzględnione przez organ odwoławczy. Ponadto skarżący argumentował, że stronami postępowania w sprawie warunków zabudowy mogą być, w zależność od okoliczności, także właściciele działek, które nie sąsiadują bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji, wówczas o interesie prawnym tych osób przesądza zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie i stopień jej uciążliwości. Z tego wynika, jak wskazał skarżący, że w sprawie o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, o interesie prawnym, a co za tym idzie – przymiocie strony postępowania – innych, poza inwestorem, osób, decydują okoliczności konkretnej sprawy związane z rodzajem i rozmiarem zamierzonej inwestycji oraz stopniem i zakresem oddziaływania zamierzonej inwestycji na otoczenie. Skarżący podkreślił przy tym, że istotne jest to, iż interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a., może wynikać nie tylko z normy prawa materialnego administracyjnego, ale także z normy prawa materialnego należącej do każdej gałęzi, w tym również do prawa cywilnego. Dodatkowo skarżący zwrócił uwagę, że skoro w postępowaniu administracyjnym ma być w szczególności zapewniona ochrona interesów prawnych stron, wątpliwości na temat legitymacji do udziału w postępowaniu w charakterze strony należy rozstrzygać na korzyść domagającego się uznania go za stronę postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 z późn.zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie do art.120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Mając na uwadze treść powołanych wyżej przepisów, a także okoliczności niniejszej sprawy wynikające z akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego oraz przebiegu postępowania należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. W konsekwencji żądania skargi należało uznać za nieuzasadnione. Sąd w pełni podziela ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym orzeczeniu. Ocenia je jako prawidłowe, wyczerpujące i przyjmuje za własne. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 stycznia 2018r. znak: [...], którym to rozstrzygnięciem organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 3 listopada 2017 r. sygn. [...] o odmowie wznowienia na wniosek T. S. postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. [...] ustalającej warunki zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn. "Budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym, wewnętrznym układem komunikacyjnym, zewnętrznymi miejscami postojowymi oraz utwardzeniem terenu na dz. [...], [...] obr. [...], budowa dwóch zjazdów z dz. drogowej nr [...] obr. j.w. (z jednoczesną likwidacją zjazdu istniejącego) oraz przebudowa sieci wodociągowej na dz. [...], [...], [...], [...] obr. j.w. przy ul. [...] w K.". Na wstępie wyjaśnić należy, że przesłanki wznowienia postępowania zostały enumeratywnie określone przez ustawodawcę w przepisach art. 145 § 1 pkt 1 - 8 k.p.a., art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Warunkiem jego uruchomienia jest przede wszystkim funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji (postanowienia), której owo postępowanie miałoby dotyczyć, złożenie wniosku w tym przedmiocie przez uprawniony podmiot ze wskazaniem jednej z przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. bądź art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. oraz zachowanie terminu, o którym stanowi art. 148 k.p.a. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydal w sprawie decyzję (postanowienie) w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Według art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (postanowieniu). Spełnienie łącznie wspominanych przesłanek stanowi podstawę do wydania przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania w trybie art. 149 § 1 k.p.a., które stanowi następnie podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Jeśli jednak termin do wznowienia postępowania nie został zachowany bądź też podmiot żądający wznowienia postępowania nie wskaże ustawowych przesłanek wznowienia, wówczas organ powinien w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Z kolei art. 61 k.p.a. wyznacza granice skargowości, co oznacza, że wszczęcie postępowania na wniosek może nastąpić tylko z inicjatywy osoby, która ma legitymację procesową ustawy w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przepis ten stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z powyższego wynika, że wniosek o wznowienie postępowania winien spełniać wymogi określone w art. 63 k.p.a. i zawierać w szczególności żądanie osoby, która je wnosi i pozwalać na określenie postępowania wznowienia którego domaga się strona. Sąd podziela pogląd dopuszczający możliwość ( w oczywistych sytuacjach) wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania z uwagi na oczywisty brak legitymacji podmiotu wnoszącego wniosek o wznowienie oparty na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Znane są Sądowi istniejące kontrowersje w orzecznictwie sądów administracyjnych, niemniej jednak Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę opowiada się za dopuszczalnością odmowy wznowienia postępowania w sytuacji, gdy brak legitymacji podmiotu wnoszącego podanie o wznowienie nie budzi żadnych wątpliwości. Jeżeli bowiem już z treści samego wniosku, bez szczegółowego analizowania akt sprawy wynika, że jego autor nie jest stroną postępowania, to nie ma potrzeby wydawania postanowienia o wznowieniu, a następnie "badania" kwestii legitymacji tylko po to, by zakończyć postępowanie decyzją o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Stanowiłoby to nadmierny formalizm, podczas gdy zakończenie postępowania już na etapie postanowienia o odmowie wznowienia nie pozbawia wnioskodawcy kontroli instancyjnej i sądowej, skoro postanowienie to jest zaskarżalne zażaleniem. W każdej sytuacji organ ocenia kwestię legitymacji wnioskodawcy, a weryfikacja ta - bez względu na to, na którym etapie została dokonana - może zostać poddana kontroli organu drugiej instancji oraz dwóch instancji sądów administracyjnych. Badanie legitymacji w postępowaniu wznowionym ma natomiast znaczenie w sytuacjach nieoczywistych, wątpliwych, w których ocena tej kwestii może wymagać prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Pogląd taki prezentowany jest np. w wyroku NSA z dnia 12 grudnia 2016 r., sygn. II GSK [...] oraz w doktrynie wskazując na to, że wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania z uwagi na to, że wnioskodawca nie posiada przymiotu strony, jest możliwe wyjątkowo i to wyłącznie w przypadku oczywistego braku legitymacji procesowej, a więc także w sytuacji, gdy z treści wniosku o wznowienie wynika w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, że składa go podmiot niebędący stroną postępowania. Natomiast, gdy istnieją wątpliwości co do legitymacji podmiotu składającego wniosek o wznowienie postępowania, gdy zachodzi potrzeba zbadania tej okoliczności w oparciu o akta sprawy, to konieczne jest wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a., bowiem istnieje potrzeba przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia - art. 149 § 2 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 7.01..2009 r. II OSK [...], wyrok NSA z 1 grudnia 2011 r. I OSK [...], wyrok NSA z 14 stycznia 2014 r. II OSK [...] niepublikowane, M. Jaśkowska, A.Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W. 2009, s.740)". W związku z powyższym stwierdzić należy, że w sytuacji, gdy podmiot składający wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w oparciu o którąś z przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a. jest stroną tego postępowania (przy jednoczesnym zachowaniu terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie), właściwy organ administracji obowiązany jest wznowić postępowanie zakończone wydaniem decyzji ostatecznej, na podstawie art. 149 § 2 k.p.a., zaś w sytuacji stwierdzenia w postępowaniu wyjaśniającym przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, że podmiot składający wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w oparciu o którąś z przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a., nie jest stroną tego postępowania, organ administracji zobligowany jest do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Taka też sytuacja, uzasadniająca dokonanie oceny legitymacji wnioskującego o wznowienie postępowania, już na etapie wstępnym badania wniosku, występuje przedmiotowej sprawie. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, że na podstawie samej treści wniosku T. S. o wznowienie postępowania i przywoływanych tam okoliczności, oraz ze względu na przedmiot postępowania (zakres i rozmiary inwestycji) jawią się podstawy do stwierdzenia bezsprzecznie, że wnioskodawca nie mógł być stroną w toczącym się postępowaniu, bez potrzeby dokonywania dalszych czynności wyjaśniających w tym zakresie i tym samym potrzeby przesunięcia ich na późniejszy etap - wznowionego już postępowania. W niniejszej sprawie spór pomiędzy stronami niniejszego postępowania dotyczy kwestii posiadania interesu prawnego przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na "Budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym, wewnętrznym układem komunikacyjnym, zewnętrznymi miejscami postojowymi oraz utwardzeniem terenu (dojście, dojazd) na działce nr [...] obr. [...], budowa dwóch zjazdów (z jednoczesną likwidacją zjazdu istniejącego) z dz. drogowej nr [...] obr. jw. oraz przebudowa sieci wodociągowej na dz. nr [...], [...], [...] i [...] obr. jw. przy ul. [...] w K.". Wskazać należy, że posiadanie interesu prawnego pozwoliłoby skarżącemu w drodze wnioskowej na wznowienie postępowania zakończonego opisaną wyżej decyzją ostateczną. Skarżący posiadając w tym postępowaniu status strony mógłby również podnosić dokonane przez organ naruszenia przepisów prawa materialnego. Niemniej jednak według organów, brak interesu prawnego wnioskodawcy uzasadniał zastosowanie wobec zgłoszonego przez skarżącego żądania zastosowania przepisu art. 149 § 3 k.p.a. Albowiem brak przymiotu strony jest podstawą do wydania opartego na tym przepisie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Oznacza to, że tylko podmiot którego sfery prawnej dotyczy ostateczna decyzja administracyjna ma prawo do złożenia wniosku o rozpoczęcie postępowania nadzwyczajnego z przyczyn określonych w art. 145 § 1 k.p.a. O takim kręgu podmiotów uprawnionych do żądania wznowienia postępowania świadczy treść art. 147 k.p.a. ab initio - wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Podsumowując, tylko strona postępowania czyli zasadniczo adresat decyzji administracyjnej, ma prawo żądać wznowienia postępowania administracyjnego. W przypadku gdy żądanie to nie pochodzi od strony, obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia o odmowie wznowienia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Definicję strony postępowania administracyjnego wyraża art. 28 k.p.a., którego konstrukcja wykorzystuje wyrażenie interesu prawnego. Stroną jest ten kto taki interes wykazuje. O posiadaniu przymiotu strony rozstrzyga organ badając czy istnieje obiektywna potrzeba ochrony prawnej jednostki żądającej takiej ochrony. Do cech interesu prawnego zalicza się jego realność, co powoduje wykluczenie interesów przewidywalnych w przyszłości, interesów czysto hipotetycznych, nie istniejących w chwili wydawania decyzji. Interes prawny to rzeczywiście a nie potencjalnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej określonego podmiotu. O istnieniu tak rozumianego interesu możemy mówić wówczas, kiedy działanie organu administracji o wymiarze konkretyzującym dotyka w sposób bezpośredni normatywnie ukształtowaną sytuację konkretnego podmiotu (zob. A. Duda, Interes prawny w polskim prawie administracyjnym, W. 2008 r., s. 79 i 80). W orzecznictwie i w doktrynie podkreśla się zgodnie, że interes o którym mowa w art. 28 k.p.a. powinien odznaczać się bezpośrednim związkiem sytuacji prawnej określonego podmiotu prawa z określoną normą prawa materialnego. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który występuje wówczas, gdy określony podmiot jest bezpośrednio zainteresowany sposobem zagospodarowania terenu, nie może jednak wykazać naruszenia przepisu powszechnie obowiązującego. Brak wskazania normy prawa materialnego, które czyniłoby wadliwą decyzję o ustaleniu warunków zabudowy nakazuje zarzuty wnioskodawcy kwalifikować w kategoriach mieszczących się w pojęciu naruszenia interesu faktycznego, a nie mającego znaczenie interesu prawnego. Jak już wcześniej wskazano w niniejszej sprawie wniosek o wznowienie postępowania dotyczył ostatecznej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w odróżnieniu od ustawy - Prawo budowlane, nie definiuje pojęcia strony postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych akceptuje się stanowisko, iż przymiot strony przysługuje inwestorowi, właścicielom i użytkownikom wieczystym działek inwestowanych. Interes ten wykazuje także właściciel tych działek, które znajdują się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, co jednocześnie wyklucza te podmioty, których nieruchomości nie znajdują się w granicach tego obszaru (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK [...]; wyrok WSA w Rzeszowie z 29 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Rz [...], LEX nr 519837). Podkreślić należy, że w zasadzie przymiot stron postępowania przysługuje tym podmiotom, których nieruchomości bezpośrednio graniczą z terenem inwestowanym. O kręgu stron postępowania dotyczącego ustalenia warunków zabudowy przesądza stopień i rodzaj uciążliwości inwestycji (np. znaczące oddziaływanie na środowisko naturalne), który nie jest zawsze ograniczony do działek wyłącznie bezpośrednio sąsiadujących z nieruchomościami objętymi wnioskiem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2001 r., sygn. akt IV SA [...], Lex nr 54166, oraz z dnia 8 września 2004 r., sygn. akt OSK [...], Lex 160631). Z tych ustaleń wynika bezsprzecznie, iż osoba, której nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, nie jest adresatem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a w konsekwencji nie może również skutecznie żądać wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego taką decyzją. W takiej sytuacji, organ po rozpoznaniu wniosku winien wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie powołanych wyżej przepisów k.p.a. Jak wynika z akt sprawy organ pierwszej instancji ustalił, że wnoszący o wznowienie postępowania administracyjnego nie był stroną w postępowaniu w sprawie o ustalenie warunków zabudowy. Z tej przyczyny nie została mu doręczona decyzja o warunkach zabudowy Prezydenta Miasta K. z dnia 6 lipca 2016 r., jak również pozostałe wydawane w toku postępowania dokumenty. Wyjaśniono również, iż wnioskujący o wznowienie jest właścicielem działki nr [...] obr. [...]. Jest to działka nr [...] zabudowana budynkiem o charakterze mieszkalnym i położona jest po drugiej stronie ulicy w odległości około 40 metrów od granic terenu inwestycji kubaturowej. Od terenu inwestycji, na którym planowane jest zamierzenie kubaturowe oddzielają ją działki drogowe nr [...], [...], [...] obr. [...]), dz. [...], [...] obr. [...] (ul. R.) jak również działki zabudowane nr [...] obr. jw. Oddalenie tej działki, forma, gabaryt i rodzaj projektowanych obiektów budowlanych w ramach planowanej inwestycji objętej postępowaniem w sprawie ustalenia warunków zabudowy jak również wzajemne położenie ww. działki będącej współwłasnością wnioskującego o wznowienie postępowania i terenu inwestycji w przeprowadzonej ocenie powodują, iż brak podstaw do stwierdzenia, że planowana inwestycja będzie generować oddziaływanie, które rzutowałoby na interes prawny uzasadniający udział w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy jako strony. Ponadto jak to wynika Załącznika Nr [...] do decyzji Nr [...] z dnia 06.07.2016 r. - wyznaczona została obowiązująca linia zabudowy, tj. w odległości 10 m od działki drogowej nr [...] obr. [...], a zatem w odległości około 50 metrów od granicy z działką nr [...] i około 55 metrów od ściany budynku położonego na działce nr [...] obr. [...], której współwłaścicielem jest wnioskujący o wznowienie postępowania. Także pozostałe warunki decyzji (w tym dopuszczona wysokość) wskazują na brak oddziaływania przedmiotowej inwestycji na działkę nr [...] obr. [...]. Ponadto przedmiotowa inwestycja nie została zakwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko. Tylko w przypadku takiej inwestycji można byłoby mówić o szerszym zasięgu negatywnego wpływu przedmiotowej inwestycji na otoczenie. Jego oddziaływanie niewątpliwie ogranicza się do obszarów działek bezpośrednio sąsiadujących z inwestowanymi. Ponadto wskazać należy, odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że dostępność działek inwestowanych i działki skarżącego z tej samej drogi publicznej nie może być w ocenie tut. Sądu argumentem przekonującym o posiadaniu przez skarżącego interesu prawnego. W związku z powyższym organ odwoławczy słusznie stwierdził, że wzajemne położenie ww. działki będącej współwłasnością wnioskodawcy i działek objętych terenem inwestycji, nawet przy uwzględnieniu rodzaju planowanej inwestycji tj. faktu, że jest to budowa budynku wielorodzinnego, pozwalają stwierdzić, że planowana inwestycja, nie będzie generować oddziaływania o takim zasięgu, które mogłoby rzutować na interes prawny, uzasadniający w oparciu o treść art. 28 k.p.a. i regulacje ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym udział skarżącego w tym postępowaniu w charakterze strony. Już z samego tegoż prostego zestawienia powyższych okoliczności wynika ewidentnie, iż T. S. nie mógł być jego stroną. W przedmiotowej sprawie zaistniały więc, już na tym etapie wstępnym bezsprzeczne podstawy do stwierdzenia, że wniosek o wznowienie postępowania złożony został przez osobę niebędącą w sprawie stroną postępowania. Z tych też przyczyn nie można mieć wątpliwości, że ostateczna decyzja Prezydenta Miasta K. nie wpływa na interes prawny skarżącego, co również oznacza, iż ww. nie jest stroną w rozumieniu art. 28 i art. 147 k.p.a. W tej sytuacji, organy obowiązane były załatwić wniosek skarżącego na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Przyjęcie innego rozstrzygnięcia skutkowałoby naruszeniem przez organy przepisów prawa. Reasumując, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a w tym nie narusza interesu prawnego skarżącego. Sąd działając z urzędu również nie doszukał się takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które uzasadniałyby uchylenie lub stwierdzenie nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło