II SA/Kr 429/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 5 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.P. o zwolnienie od kosztów sądowych obejmujących opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w sprawie ze skargi A.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 12 lutego 2012 r. Nr: [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem Wyrokiem z dnia 19 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargę A.P. oddalił. Pismem z dnia 24 lipca 2013 roku skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym na skutek zgłoszonego żądania skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie jej od tej opłaty. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżąca jest wdową prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód z tytułu renty rodzinnej wynosi [...] zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi dom o powierzchni 82 m² oraz działka o powierzchni 14 arów 38 metrów, na której stoi dom. Strona nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy strona podniosła, iż od wielu lat choruje na tarczycę, cukrzycę, nadciśnienie, kręgosłup oraz ma problemy z krążeniem. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Koszt jej miesięcznych wydatków na leczenie wynosi 250 zł, opłaty częściowe za rehabilitację 60 zł, zabiegi medyczne ok.120 zł, zaś dojazdy za zabiegi 100 zł. Stałe miesięczne opłaty to: prąd 130 gaz 100 zł, telefon 100 zł, woda 90 zł, śmieci 24 zł, podatek od psa 50 zł, podatek od nieruchomości 300 zł, ubezpieczenie 30 zł, ubezpieczenie domu 500 zł, zakup opału na zimę ok. 5.000 zł łącznie z kosztami transportu i rozładunku. W bieżącym roku skarżąca poniosła koszty remontu dachu w wysokości 300 zł. Obecnie A.P. wyjeżdża do sanatorium do Ś. i musi ponieść koszt dojazdu w wysokości 200 zł. Na pozostałe wydatki składają się koszty utrzymania, zakup środków czystości oraz koszty pomocy w pracach domowych, których strona nie jest w stanie wykonać samodzielnie ze względu na stan zdrowia i ograniczenia siłowe. W związku ze schorzeniem skarżącej ponosi ona koszty odpowiedniej diety cukrzycowej, co bardzo zwiększa koszty utrzymania. Po śmierci męża skarżąca zmuszona jest korzystać z pomocy obcych osób przy różnych pracach w ogrodzie. Ostatnie wydatki na ten cel wyniosły 350 zł. Do wniosku skarżąca załączyła kopie następujących dokumentów: orzeczenia z dnia 6 stycznia 2010 roku o stopniu niepełnosprawności, skierowania z dnia 22 sierpnia 2011 roku na leczenie uzdrowiskowe oraz informacji NFZ z dnia 19 czerwca 2013 roku o potwierdzeniu skierowania skarżącej na leczenie w sanatorium uzdrowiskowym w Ś. w okresie od 22 sierpnia do 12 września 2013 roku. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje. Na wstępie orzekający pragnie wyjaśnić kwestię granic żądania skarżącej. W rubryce 4 urzędowego formularza A.P. nie dokonała bowiem żadnego zakreślenia, jednakże z treści adnotacji w rubryce 3.5 i 3.6 wniosku jednoznacznie wynika, że domaga się ona zwolnienia od opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w wysokości 100 zł. W takim też zakresie został rozpoznany wniosek skarżącej. Zgodnie z art. 246 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej skarżącej i jej zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 zł we własnym zakresie. Jedynym źródłem utrzymania A.P. jest renta rodzinna w wysokości 1.971,45 zł. Skarżąca nie dysponuje dochodami z innych źródeł, nie posiada też oszczędności, jak również cennych przedmiotów, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Uzyskiwane w miesiącu dochody w całości przeznaczane są na bieżące utrzymanie wnioskodawczyni. Stan zdrowia skarżącej (niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym) wymaga przyjmowania lekarstw, na które przeznacza ona kwotę ok. 250 zł miesięcznie, rehabilitacji (około 60 zł), zabiegów medycznych (około 120 zł) oraz pokrywania kosztów dojazdów na zabiegi w wysokości 100 zł miesięcznie. Znaczącym wydatkiem jest także specjalna dieta cukrzycowa, którą skarżąca musi stosować ze względu na schorzenia, na które cierpi. Pozostałe zadeklarowane przez wnioskodawczynię wydatki to opłaty za media 344 zł (prąd 130 zł, gaz 100 zł, woda 90 zł, wywóz śmieci 24 zł), podatki 350 zł (300 zł od nieruchomości i 50 zł od psa) i ubezpieczenie 530 zł, opał na zimę 5.000 zł. W związku z wyjazdem wnioskodawczyni do sanatorium poniosła ona koszty, których wysokość określona została na kwotę 300 zł (200 zł transport do Ś. i 100 zł opłaty klimatyczne). W przedstawionej sytuacji majątkowej poniesienie przez skarżącą opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 zł mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym własnym utrzymaniu, a więc grozić zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.