II SA/Kr 433/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie WSA Małgorzata Brachel-Ziaja WSA Ewa Rynczak / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2010 r. sprawy ze skargi K.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 25 lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana Decyzją z dnia 15 listopada 2007r., znak: [....] Wójt Gminy M. , działając na podstawie art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, póz. 717 ze zm.), art. 104 k.p.a., uchwały Rady Gminy Mogilany z dnia 2& lutego 2006 r. Nr XXX/271/2006 (Dz.U. Woj. Małopolskiego Nr 615, póz. 3806) oraz uchwały Rady Gminy Mogilany z dnia 3 sierpnia 2006 r. Nr XXXV/312/2006 ( Dz.U. Woj. Małopolskiego Nr 616, póz. 3807) w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy M. , ustalił w stosunku do K.J. - zbywcy prawa własności nieruchomości położonej we wsi M. , gmina M. , oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [....] o powierzchni 0,1467 ha -jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (tzw. renty planistycznej) w wysokości [....] zł. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy M. , zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy Mogilany z dnia 27 czerwca 1991 r. Nr 81/91 (Dz.U. Woj. Krakowskiego Nr 14, póz. 100), oraz po dokonanym w nim zmianach -ujęta była w terenach zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej z usługami i rzemiosłem. Wyżej wymieniony plan zgodnie z art. 87 ust.3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dniem 31 grudnia 2003 r. utracił moc. Od dnia 1 stycznia 2004 r. Gmina Mogilany nie posiadała planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu w którym położona jest działka nr [....] . Zgodnie z uchwałą Rady Gminy Mogilany z dnia 20 lutego 2006 r. Nr XXX/271/2006 oraz uchwałą z dnia 3 sierpnia 2006 r. Nr XXXV/312/2006 przedmiotowa działka znajduje się w terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej zagrodowej w ok. 88% - MU 1, w terenach gruntów rolnych w ok. 2% - R 1 oraz w terenach dróg i ulic publicznych w ok. 10%-KDD1. Uchwalenie nowych planów zagospodarowania przestrzennego spowodowało wzrost wartości w/w nieruchomości co potwierdza opinia rzeczoznawcy majątkowego mgr inż. K.T. (nr uprawnień..... ) z dnia [....] września 1 2007r. Przedmiotowa działka jest niezabudowana, nie urządzona, porośnięta trawą. Działka w ewidencji gruntów i budynków oznaczona jest jako działka gruntowa o użytkach: RIVa/S, ŁIV i LzlV i od takich użytków rolnych K.J. opłacała podatek. Ponadto w stosunku do przedmiotowej działki nie została wydana przed wejściem w życie w/w planów zagospodarowania przestrzennego decyzja o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Rzeczoznawca majątkowy w w/wym. operacie określiła, że wartość całej działki nr [....] przed wejściem w życie w/w planów zagospodarowania przestrzennego wynosiła [....] zł, a po ich wejściu- wynosi [....] zł. Stosownie do uchwał Rady Gminy Mogilany: Nr XXX/271/2006 i Nr XXX/312/2006 z dnia 3 sierpnia 2006 r. procentowa stawka wzrostu wartości nieruchomości została ustalona na poziomie 10% dla terenów oznaczonych symbolami: MU1, MU2, MU3, MN1, MN2, MN3, RM1, Ul, U2, U3 i UP2 dla pozostałych terenów stawka ta wynosi 0%. Skoro przed wejściem w życie obowiązujących planów część nieruchomości znajdująca się obecnie w terenach MU 1 - 88% miała wartość [....] zł, a obecnie ma [....] zł wzrost wartości tej części wynosi [....] zł z czego 10% stanowi kwotę [....] zł. W dniu [....] 2006 r. aktem notarialnym Rep. A [....] nastąpiła sprzedaż przedmiotowej działki. Od decyzji odwołanie złożyła K.J. , zarzucając naruszenie art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jej zdaniem nie miał miejsca wzrost wartości działki nr [....] związany z uchwaleniem planu miejscowego, gdyż pod rządami poprzednio obowiązującego planu przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w terenie zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej z usługami i rzemiosłem, w związku z czym nadawała się już wtedy do celów budowlanych. Wartość tej nieruchomości rosła w związku ze wzrostem cen rynkowych. Nie ma znaczenia fakt, iż nie była wydana dla tej nieruchomości decyzja o ustaleniu warunków zabudowy oraz to, że był opłacany podatek rolny. Decyzją z dnia 25 lutego 2008r. znak: [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , działając na podstawie art. 36 ust. 4, art. 37 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z § 50 ust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.09.2004r. w sprawię wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U nr 207 póz. 2109) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił prawidłowość rozstrzygnięcia organu l instancji, a ponadto wskazał, że zgodnie z § 50 pkt 3 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.09.2004r. przy określaniu wartości nieruchomości dla ustalenia opłaty przyjęto faktyczny sposób wykorzystania nieruchomości przed uchwaleniem obecnego miejscowego planu. Był nim jak wynika z operatu - nie użytkowany grunt, porośnięty trawą, częściowo zalesiony, w otoczeniu jego od strony zachodniej znajduje się zabudowa jednorodzinna. Działka posiada bezpośredni dojazd do drogi gminnej z ul. [....] . Wycena przedmiotowej działki została przeprowadzona wedle podejścia porównawczego, metodą korygowania ceny średniej, na podstawie analizy kształtowania się cen prawa własności nieruchomości gruntowych. Podstawą wyceny był monitoring miejscowego lokalnego rynku nieruchomości podobnych do porównywanej i położonych w pobliżu zbywanych w nieodległym przedziale czasowym. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wniosła K.J. powtarzając zarzuty podniesione w odwołaniu, z wnioskiem o uchylenie decyzji organów obu instancji. Dodatkowo wskazała na nierzetelność opinii rzeczoznawcy przejawiającej się w ustaleniu, że wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości miał związek jedynie z uchwaleniem nowego planu miejscowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 póz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134§ 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga , jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia - art. 135 p.p.s.a. Przepisy ustawy przewidując jedynie uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych nie dają im kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań orzeczniczych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Skarga jest uzasadniona jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazanych. Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji z dnia 25 lutego 2008r. znak: [....] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. , jak też decyzji organu l instancji - z dnia 15 listopada 2007r., znak: [....] Wójta Gminy M. , uznał, że decyzje te naruszają prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Organy administracji obu instancji po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego uznały, że istnieją podstawy do naliczenia renty planistycznej wobec skarżącej K.J. z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości spowodowanego uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - w wysokości [....] zł. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. Nr 80, póz. 717zezm.). Organy administracji obu instancji na podstawie dowodu z operatu szacunkowego z dnia [....] września 2007r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego mgr inż. K.M. ustaliły wobec skarżącej jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości spowodowanego ustaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ( m.p.z.p.) - w wysokości [....] zł. Postanowieniem tut. Sądu z dnia 27.06.2008r. sygn. II SA/Kr 366/08 zawieszono z urzędu postępowanie sądowe do czasu rozstrzygnięcia pytania prawnego skierowanego przez tut. Sąd do Trybunału Konstytucyjnego na okoliczność: "czy przepis art. 37 ust.1 ustawy z dnia 27.03.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U., Nr 80, póz. 717 ze zm.) w zakresie w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi się do kryterium faktycznego jej wykorzystywania w sytuacjach, kiedy przeznaczenie nieruchomości było określone w m.p.z.p., uchwalonym przed 1.01.1995r., który utracił moc z uwagi na upływ terminu określonego przepisem art. 87 ust. 3 tej ustawy - jest zgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP". Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 9.02.201 Or. sygn. P 58/08 orzekł, że cyt.: "art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27.03.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz.U. Nr 80, póz.-717, z 2004r. ze zm.(.....), w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystywania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomości zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed 1 stycznia 1995 r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że sytuacja właścicieli nieruchomości położonych na obszarach, gdzie na podstawie ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nowe plany uchwalono po wygaśnięciu starych, różni się od sytuacji innych właścicieli nieruchomości położonych na obszarach, w których nowe plany zastąpiły stare w trakcie ich obowiązywania. Brak aktywności gminy w uchwalaniu lub zmianie miejscowego planu przy jednoczesnym pobraniu opłaty w sytuacji, gdy nowo uchwalony plan nie zmienił w istocie przeznaczenia terenów i zasad ich zagospodarowywania prowadzi do zróżnicowania, które nie jest w żaden sposób uzasadnione. Zdaniem Trybunału ustawodawca nie wskazał jakichkolwiek wartości przemawiających za takim sposobem działania organów gminy, różnicującym sytuację prawną właścicieli i użytkowników wieczystych -zbywców nieruchomości w gminie. Trybunał stwierdził, że kwestionowany przepis jest niezgodny z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa. Ponadto pogorszenie położenia prawnego właścicieli i użytkowników wieczystych determinowane przyczynami całkowicie od nich niezależnymi jest niezgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej. W sprawie niniejszej nieruchomość położona w M. oznaczona w ewidencji gruntów jako dz.ewid. [....] w planie obowiązującym do dnia 31.12.2003r., położona była w terenach zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej z usługami i rzemiosłem. W okresie od dnia 1.01. 2004 r. do dnia 9.11. 2006 r. Gmina M. nie posiadała miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowego terenu. Zgodnie z uchwałą Rady Gminy Mogilany z dnia 20.02. 2006 r. Nr XXX/271/2006 oraz uchwałą z dnia 3 sierpnia 2006 r. Nr XXXV/312/2006 działka nr [....] znajduje się w terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej zagrodowej w ok. 88% - MU 1, w terenach gruntów rolnych w ok. 2% - R 1 oraz w terenach dróg i ulic publicznych w ok. 10% - KDD1. Mając na uwadze wydanie wyroku przez TK należy wskazać, że wszystkie sądy i organy są związane wyrokami wydawanymi przez Trybunał Konstytucyjny. Stosownie do przepisu art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Oznacza to, że nieuwzględnienie orzeczenia TK o utracie mocy aktu normatywnego (przepisu prawa) jest działaniem bez podstawy prawnej, co powoduje stwierdzenie nieważności decyzji, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i daje podstawę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 "a" § 1 k.p.a. W myśl przepisu 145 "a" § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy TK orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Orzeczenie TK z dnia 9.02.201 Or. syg. 58/08 ma moc powszechnie obowiązującą i jest ostateczne a zatem sąd orzekający w niniejszej sprawie związany jest wydanym orzeczeniem, jak również organy administracji publicznej, a także inne sądy. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego przesądza o tym, że zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu l instancji naruszają prawo, co musi prowadzić do ich uchylenia. Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy winien poczynić ustalenia związane ze wzrostem wartości zbytej nieruchomości ale przy uwzględnieniu jej przeznaczenia zgodnie z planem obowiązującym do dnia 1.01.2004r. Na obecnym etapie postępowania sąd nie może odnieść się do zarzutów podniesionych przez skarżącą w sprawie, biorąc pod uwagę wyżej wymienione okoliczności sprawy oraz fakt, że ich ocena byłaby przedwczesna skoro organ musi przeprowadzić postępowanie na nowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. l sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 póz. 1270 ze zm.), w myśl którego Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenie w pkt. II wyroku wydano na mocy art. 152 cytowanej ustawy.