II SA/Kr 435/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek spr. Sędziowie: NSA Wiesław Kisiel WSA Halina Jakubiec po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o wyłączenie sędziów: NSA P. L., NSA K. K. i WSA D. D. w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego p o s t a n a w i a : o d d a l i ć w n i o s e k Na rozprawie w dniu 31 stycznia 2008r. skarżący M. P. złożył wniosek o wyłączenie składu sędziowskiego. W piśmie z dnia [...] marca 2008r. adwokat obecny na rozprawie w dniu 31 stycznia 2008r. - pełnomocnik M. P. ustanowiony dla skarżącego przez Sąd – wskazał, że według skarżącego Sąd, odmawiając bądź utrudniając skarżącemu możliwość zgłoszenia wszystkich dowodów - w jego ocenie mających istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy - wykazał stronniczość i brak obiektywizmu. W istocie bowiem - zdaniem skarżącego - działanie sędziów orzekających w składzie Sądu wynikało z przeświadczenia, iż sprawa została już przesądzona. Tymczasem - w mniemaniu strony skarżącej - przeprowadzenie dowodów, które chciał on zgłosić, odegrałoby kluczową rolę w toczącym się postępowaniu i miałoby znaczący wpływ na treść rozstrzygnięcia. Co prawda, uchybienia procesowe nie stanowią same przez się podstawy dla wniosku o wyłączenie składu sędziowskiego, ale - zdaniem strony skarżącej - we wskazanym postępowaniu Sądu przejawiała się niechęć do stanowiska skarżącego. Podniesiono, że Sąd może nie uwzględnić żądania dopuszczenia dowodu tylko wtedy, gdy nie zostało ono zgłoszone w toku postępowania wyjaśniającego lub w czasie rozprawy, a także wówczas, gdy żądanie takie dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, którymi organ dysponuje. Wyjątkiem od tej zasady jest uwzględnienie zgłoszonych dowodów, o ile mają znaczenie dla sprawy. Jak wskazano powyżej - zdaniem skarżącego - okoliczność taka zachodziła, zaś przebieg rozprawy spowodował, że skarżący nie był w stanie zgłosić dowodów, jakie zamierzał. Tym samym - zdaniem skarżącego - ziściły się przesłanki do zasadnego żądania wyłączenia sędziów zasiadających w składzie orzekającym na wniosek strony, stosownie do art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniosek skarżącego wynika z zaistnienia - według jego oceny - uzasadnionej podstawy co do kwestionowania bezstronności sędziów, co przejawia się w uzasadnionym podejrzeniu, iż będą faworyzować stanowisko strony przeciwnej. Z protokołu rozprawy z dnia 31 stycznia 2008r. wynika, że skarżący M. P. na rozprawie chciał przedstawić dowód z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] stycznia 2008r. na okoliczność, że w dniu rozprawy, tj. w dniu 31 stycznia 2008r. zrezygnował z zabiegów rehabilitacyjnych. Wszyscy sędziowie wskazani we wniosku o ich wyłączenie, złożyli pisemne oświadczenia, że w przedmiotowej sprawie o sygn. akt II SA/Kr 435/07 nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), a także inne okoliczności które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, w którym sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Instytucja ta uważana jest za "główny mechanizm gwarancyjny dla realizacji zasady bezstronności sądu" (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] grudnia 2002r., sygn. akt [...], opubl. OTK-A 2002, nr 7, poz. 93, str. 1245). Sąd zauważa, że ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy. Stosownie do treści art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.): "Art. 19. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie". Z kolei art. 18 p.p.s.a. stanowi, że: "Art. 18. § 1. Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej". Sąd zwraca uwagę na stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] sierpnia 1971r. sygn. [...] (opubl. OSNCP 1972, nr 3, poz. 55), które Sąd w pełni podziela, że w sytuacji złożenia oświadczeń przez sędziów o przytoczonej wyżej treści - strona żądająca wyłączenia tych sędziów od prowadzenia sprawy obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność tych oświadczeń. Przyczyny wskazane przez pełnomocnika skarżącego w uzasadnieniu wniosku o wyłączenie składu sędziowskiego są - zdaniem Sądu - sformułowane w sposób niezwykle ogólny, a wręcz ogólnikowy i są tak mało precyzyjne, że w żadnym razie nie mogą stanowić przesłanki wyłączenia sędziów od orzekania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku nie podano bowiem żadnych konkretnych okoliczności, które wskazywałyby na istnienie przynajmniej jednej z przesłanek wyłączenia sędziego, o których mowa w przytoczonych wyżej przepisach art. 18 p.p.s.a. i art. 19 p.p.s.a. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, o braku bezstronności sędziów ma świadczyć fakt, że odmówiono skarżącemu możliwości zgłoszenia wszystkich dowodów istotnych dla sprawy. Należy jednak zauważyć, że zaświadczenie lekarskie z dnia [...] stycznia 2008r. wydane na okoliczność, że w dniu rozprawy skarżący zrezygnował z zabiegów rehabilitacyjnych, a mające stanowić dowód w sprawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku okresowego - nie ma znaczenia dla sprawy, której przedmiotem jest przecież przyznanie skarżącemu zasiłku okresowego. Skarżący mógł skorzystać z przepisanych mu zabiegów, gdyż po pierwsze: nie miał obowiązku uczestniczyć w rozprawie, a po drugie: był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika. Sąd zwraca także uwagę na to, iż dopuszczenie lub odmowa dopuszczenia dowodu należą do kompetencji Sądu, który decyduje o tym, czy przedkładany przez stronę dokument jest istotny dla sprawy i czy będzie miał wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Jeżeli w sprawie doszłoby do naruszenia przepisów postępowania i mogło to mieć wpływ na wynik sprawy, to rozstrzygnięcie wydane w sprawie może być zaskarżone do sądu wyższej instancji, tj. Naczelnego Sądu Administracyjnego, którego zadaniem, w ramach kontroli instancyjnej, jest ocena wydawanych przez sędziów orzeczeń pod względem ich zgodności z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. M. P. jako stronie postępowania sądowo-administracyjnego nie tylko przysługują środki odwoławcze, za pomocą których możliwe jest kwestionowanie ewentualnie niekorzystnego orzeczenia sądu, ale – co nie jest bez znaczenia – działa on w sprawie za pośrednictwem profesjonalisty, który – w przypadku niekorzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia - wykorzystałby wszelkie środki odwoławcze. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła istnienia przyczyn wyłączenia sędziego zawartych w treści art. 18 i art. 19 p.p.s.a., a przeto na mocy powołanych przepisów oraz art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.