II SA/Kr 442/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: WSA Grażyna Firek WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2007 r. sprawy ze skargi Z.M. i K.M. na decyzję Wojewody w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. skargę oddala, II. oddala wniosek pełnomocnika uczestnika postępowania Spółdzielni Mieszkaniowej " " w miejscowości B adwokata A.T. o zwrot kosztów postępowania od skarżących. Starosta .. decyzją z dnia ..... sierpnia 2005 r. .......na podstawie art. 229 w związku z art.136 ust. 3 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednol. Dz.U. nr 46 z 2000 r., póz. 543 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Z.M i K.M. , odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w .... przy ul........., stanowiącej działkę nr.... o pow. 0,0239 ha (obecnie wchodzącej w skład działki nr.... o pow. 0,1226 ha). Organ ustalił, że Urząd Miejski w .... Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami decyzją z dnia ... stycznia 1987 r. ..... o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu orzekł o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej działkę nr ... o pow. 0,0239 ha - własność Z.M. i K.M. na prawach wspólności ustawowej, z przeznaczeniem na cele budowy osiedla mieszkaniowego ...... Działka ta została oddana w użytkowanie wieczyste Zakładowej Lokatorskiej Spółdzielni Mieszkaniowej "....." przy .... Przedsiębiorstwie Budowlanym z siedzibą w ...., aktem notarialnym z dnia ....października 1989 r., Nr. Rep. ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ...... decyzją .....umorzyło postępowanie administracyjne w sprawie rozwiązania wieczystego użytkowania ustanowionego na przedmiotowej działce. Nadto, Wyrokiem dnia ......września 2001 r. ...Sąd Rejonowy w .. oddalił powództwo Gminy Miejskiej ..... przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "....." w ...... o rozwiązanie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Sąd uznał, że brak podstaw do stwierdzenia, że użytkownik wieczysty działki nr ... Spółdzielnia Mieszkaniowa "....." w ...., korzystał z niej w sposób oczywiście sprzeczny z jej przeznaczeniem określonym w umowie z dnia ........1989 r. Działka nr ...... o pow. 0,0239 ha została wpisana do Kw nr .... dnia .... października 1989 r. jako własność Skarbu Państwa Naczelnika Miasta ..., wieczysty użytkownik Zakładowa Lokatorska Spółdzielnia Mieszkaniowa "......" przy ...... Przedsiębiorstwie Budowlanym w . z siedzibą w ... Zmiana nawy użytkownika na Spółdzielnie Mieszkaniową "....." nastąpiła w dniu ...... 2001 r. Działka nr .... na skutek uregulowania stanu gruntów została -2- zniesiona do działki nr ..... Wejście w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami spowodowało, że rozstrzygniecie sprawy użytkowania wieczystego jako zagadnienia wstępnego do zwrotu nieruchomości stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie z treścią art. 229 ugn roszczenie poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy nieruchomość została sprzedana albo oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Dla nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot przed dniem 1 stycznia 1998 r. zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego i zostało ono ujawnione w księdze wieczystej. Okoliczność ta decyduje o istnieniu przesłanki uniemożliwiającej dokonywanie oceny zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu , warunkującej jej ewentualny zwrot. W odwołaniu od powyższej decyzji Z.M. i K.M. zarzucili naruszenie art. 7 i art. 8 kpa, oraz art. 136, 137 ugn i pominięcie art. 229 a ustawy. Podnieśli, że przepis art. 229 ugn nie ma zastosowania w ich sprawie z uwagi na treść art. 229 a ustawy. Nadto , organ pierwszej instancji nie zbadał, czy zachodzą przesłanki określone w art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2 oraz ust. 2 ugn, ograniczając się do stwierdzenia, że zwrot nieruchomości nie może nastąpić z uwagi na treść art.229 ugn, co jest rażącym naruszeniem prawa. Wojewoda ..... i decyzją z dnia........., na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 kpa i art. 229 w związku z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty .... Organ odwoławczy poczynił ustalenia tożsame z ustaleniami organu pierwszej instancji - odnośnie daty wywłaszczenia spornej nieruchomości, faktu i daty oddania jej w użytkowanie wieczyste oraz ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej, umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozwiązania użytkowania wieczystego, istnienia Wyroku Sądu Rejonowego w ...... -3- oddalającego powództwo Gminy Miejskiej w .... o rozwiązanie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Także ustalenia w przedmiocie aktualnej nazwy wieczystego użytkownika oraz skutków uregulowania stanu prawnego działki są identyczne z ustaleniami organu pierwszej instancji. Organ stwierdził, iż poza sporem jest, że wywłaszczona działka nr..... o pow. 0,0239 ha wchodząca w skład działki nr .. , jest przedmiotem użytkowania wieczystego a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. W tej sytuacji a więc przy spełnieniu przesłanek z art. 229 ugn , byłym właścicielom roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, bowiem nieruchomości została oddana w użytkowanie wieczyste przed dniem 1 stycznia 1998 r. i do dnia dzisiejszego nie zostało ono rozwiązane. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ drugiej instancji stwierdził, iż nie zasługują one na uwzględnienie. W sytuacji zaistnienia przesłanek z art. 229 ugn i nie rozwiązania wieczystego użytkowania do dnia orzekania przez organ w kwestii żądania zwrotu nieruchomości , brak podstaw do oceny przez organ prowadzący postępowanie przesłanek zbędności nieruchomości wynikających z przepisu art. 137 ugn. Natomiast art. 229a jest odrębnym przepisem, regulującym sytuację, w której na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia - stanowi on, że roszczenie o zwrot wówczas również nie przysługuje. Skargę na decyzję Wojewody .... z dnia .. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w ..... wnieśli Z.M. i K.M. wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucili naruszenie art. 7 kpa poprzez nie przeprowadzenie postępowania mającego na celu zbadanie, czy zachodzą przesłanki zbędności nieruchomości określone w art. 137 ugn. Zdaniem skarżących treść tego przepisu wskazuje iż daje on podstawę do oceny, czy powoływanie się w obydwu decyzjach na przepis art. 229 ugn nie stanowi nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 kc, -4- który zakazuje czynienia ze swojego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Podnieśli wadliwość zastosowania przez organy przepisu art. 229 ugn, w związku z treścią art. 229a ustawy, oraz wątpliwość co do legalności tej normy , w szczególności jej zgodności z Konstytucją. W odpowiedzi na skargę Wojewoda .... wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w ........ zważył, co następuje : Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zm.), w skrócie ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawując tę kontrolę sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Sąd bada, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które powodowałyby konieczność jej uchylenia lub stwierdzenia jej nieważności. Organy obydwu instancji prawidłowo ustaliły istotne dla sprawy okoliczności, szczegółowo je omawiając w uzasadnieniu decyzji, oraz prawidłowo zastosowały art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jak słusznie uznał Wojewoda...., stwierdzenie istnienia wymienionych w tym przepisie przesłanek, czyli istnienia prawa wieczystego użytkowania oraz ujawnienia tego prawa przed dniem 1 stycznia 1998 r. powoduje konieczność wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W aktach sprawy administracyjnej znajdują się oryginały : decyzji SKO w .... z dnia .... 1998 r. , ...umarzającej postępowanie w sprawie rozwiązania użytkowania wieczystego działki nr...... położonej w ... oraz odpisu Wyroku Sądu Rejonowego w........ Wydział l Cywilny ........oddalającego powództwo Gminy Miejskiej ..... przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "......." w ... (z udziałem interwenientów ubocznych w osobach -5- skarżących) o rozwiązanie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste, wraz z uzasadnieniem, z którego wynika, że pozew dotyczył działki nr .... położonej w ....... W aktach tych znajduje się także odpis z księgi wieczystej (k. 93) oraz dokumenty, z których wynika, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji wywłaszczona działka weszła w skład działki nr... o pow.0,1226 ha, a także kserokopia aktu notarialnego z dnia ... 1989 r..... Ustaleń wynikających z powyższych dokumentów skarżący nie kwestionowali w toku postępowania administracyjnego, ani nie kwestionują ich w skardze. Zarzut skargi, jakoby organy były w przypadku istnienia przesłanek z art. 229 ugn badać, czy zachodzą przesłanki zwrotu nieruchomości określone w art. 137 ugn nie znajduje uzasadnienia. W przypadku sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości lub ustanowienia na niej prawa użytkowania wieczystego, postępowanie administracyjne ma na celu ustalenie istnienia przeszkód określonych w art. 229 ugn, uniemożliwiających jej zwrot. Przepis ten przewiduje wyraźnie, że roszczenie o zwrot takiej nieruchomości nie przysługuje, a więc wniosek o jej zwrot nie jest zasadny- nie może być uwzględniony. Brak zatem podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego w kierunku czynienia ustaleń w przedmiocie wykorzystania nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, skoro już samo istnienie negatywnej przesłanki z art. 229 wyłącza możliwość zwrotu. Przepis art. 229 ugn określający przypadki kiedy dawnemu właścicielowi nie przysługuje roszczenie o zwrot nieruchomości, ma na celu ochronę praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego lub prawo własności nieruchomości (por. wyrok NSA z 7.02.2006 r. l OSK 409/05). Nadmienić należy, iż sąd w składzie rozpoznającym sprawę przyjmuje, że istnienie przesłanki (negatywnej) z art. 229 ugn skutkować winno odmową zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nie zaś umorzeniem postępowania administracyjnego, wobec czego decyzję Wojewody ... uznać należy za prawidłową. Odnośnie zarzutu dotyczącego niegodności z Konstytucja przepisu art. 229 ugn sąd stwierdza, że jest to zarzut chybiony. Rolą i zadaniem sądów administracyjnych jest badanie zgodności aktów administracyjnych z przepisami prawa obowiązującymi na dzień wydania zaskarżonego aktu. Natomiast do badania zgodności przepisów ustaw z Konstytucją powołany jest Trybunał Konstytucyjny, który do chwili wydania zaskarżonej decyzji nie stwierdził niezgodności czy -6- sprzeczności art. 229 ugn z Konstytucją. Nie może odnieść skutku także zarzut skargi dotyczący konieczności badania zasadności stosowania art.229 ugn w świetle zasad wynikających z art. 5 kc. Przepisy prawa cywilnego - materialnego ani procesowego nie mają zastosowania w postępowaniu administracyjnym, a ocena legalności zaskarżonego aktu polega na badaniu jego zgodności z przepisami prawa materialnego administracyjnego i przepisów postępowania administracyjnego. Nie mają więc zastosowania w postępowaniu administracyjnym ani sądowoadministracyjnym zasady wynikające z art. 5 kodeksu cywilnego. Organy administracji w swoim działaniu kierują się wyłącznie przepisami obowiązującego prawa, nie zaś zasadami słuszności, czy zasadami współżycia społecznego. W kwestii niewłaściwego zastosowania art. 229 z uwagi na art. 229a sąd w całości podziela stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i uznaje je za swoje. - przepis art. 229 a - jak wynika z jego literalnego brzmienia - znajduje zastosowanie w innej sytuacji faktycznej i prawnej i nie miał zastosowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją. Wobec nie stwierdzenia naruszeń prawa, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało, w oparciu o art. 151 ppsa orzec jak w pkt. l Wyroku. Pełnomocnik uczestnika wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zgodnie z treścią art. 199 ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Z art. 200 ppsa wynika, że zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji. Ustawa ppsa nie zawiera przepisu, który stanowiłby podstawę żądania zwrotu kosztów postępowania dla uczestników postępowania. Uczestnikom postępowania nie przysługuje więc zwrot kosztów postępowania sądowego, bez względu na jego wynik, dlatego w związku z żądaniem pełnomocnika uczestnika należało orzec jak w pkt. II Wyroku.