II SA/Kr 443/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 stycznia 2012 r. Nr: [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lutego 2012 r. w przedmiocie nakazu wykonania robót. Skarżący podał, iż jego status materialny oraz fakt, że jest jedynym żywicielem wielodzietnej rodziny (sześć córek, z których pięć uczęszcza do szkół) sprawiają, że nie jest on w stanie ponieść kosztów związanych ze sprawą. W związku z tym, że wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych został wniesiony bez zachowania przewidzianej prawem formy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 marca 2012 roku, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący uzupełnił brak, przesyłając wypełniony formularz. Z oświadczenia w nim zawartego wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną A.M., oraz pięcioma córkami: K. ur. 16 lipca 1991 roku, R. ur. 21 lipca 1993 roku, M. ur. 20 października 1995 roku, K. ur. 20 listopada 1998 roku oraz G. ur. 11 listopada 2006 roku. Ich miesięczny dochód wynosi 2.885,73 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 2.010 zł, dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 374,73 zł oraz świadczenie rodzinne w wysokości 501 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 147 m² oraz nieruchomość rolna o areale 7,1847 ha fizycznych (1,944 ha przeliczeniowych). Wnioskodawca nie dysponuje zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając swój wniosek R.M. podniósł, iż jest jedynym żywicielem wielodzietnej rodziny. Na jego utrzymaniu pozostaje żona i pięć córek w wieku szkolnym. Żona skarżącego nie pracuje zawodowo, ponieważ zajmuje się dziećmi, gospodarstwem domowym i rolnym. Sama opłaca swoje ubezpieczenie w KRUS w wysokości 366 zł kwartalnie. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, poz. 270), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu sądowym. Za taką decyzją przemawiał fakt, że na utrzymaniu wnioskodawcy pozostaje żona oraz pięcioro dzieci. Miesięczne dochody rodziny wynoszą 2.885,73 zł i przypadają na siedem osób, co oznacza, że na osobę w rodzinie przypada kwota 412,25 zł. Nie są to dochody wysokie zważywszy na obecny poziom cen za dobra i usługi, zatem wystarczają jedynie na bieżącą egzystencję. Nie ma zatem możliwości, aby skarżący poczynił z nich jakiekolwiek oszczędności. Dzieci skarżącego są w wieku szkolnym, zatem zakup podręczników i pomocy szkolnych stanowi duże obciążenie domowego budżetu. Wnioskodawca nie posiada przy tym oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych. W obecnej sytuacji finansowej skarżący nie jest zatem w stanie pokryć kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Biorąc powyższe pod uwagę uznano, że w przedmiotowej sprawie zachodzą ustawowe przesłanki do przyznania R.M. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).