II SA/Kr 445/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. w przedmiocie wniosku o wykreślenie nieruchomości z gminnej ewidencji zabytków postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 274,53 zł (dwieście siedemdziesiąt cztery złote pięćdziesiąt trzy grosze) Pismem z dnia 29 stycznia 2024 r. M. M. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie "wniosek o wykreślenie budynku z gminnej ewidencji zabytków". Właścicielka działek nr [...], nr [...] i nr [...] w Z. podała, że w dniu 15 marca 2022 r. Wójt Gminy Jabłonka poinformował ją, że nie ma gminnej ewidencji zabytków (GEZ), natomiast jest projekt GEZ sporządzony w oparciu o pozytywnie zaopiniowaną przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków listę 359 obiektów pismem z dnia 31 sierpnia 2020 r. Ponieważ w projekcie GEZ mowa jest tylko o budynku stajni, a nie budynku mieszkalnym, wniosła o wykreślenie budynku z GEZ. Powyższe pismo mylnie zarejestrowano jako skargę (sygn. akt II DK/Kr 22/24) i przesłano Wójtowi Gminy Jabłonka, aby przekazał skargę wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę – zgodnie z przewidzianą w art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a") zasadą wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji publicznej (k. 2). W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Jabłonka wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że nie zawiadomił o zamiarze włączenia do GEZ karty adresowej zabytku "zagrody drewnianej pod adresem [...]", a zatem – mimo że zagroda drewniana jest na liście 359 obiektów (załącznik nr 4 do uchwały nr XXXVI/262/2021 Rady Gminy Jabłonka z dnia 30 czerwca 2021 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru Gminy Jabłonka w jej granicach administracyjnych, Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2021 r. poz. 4100) – warunki wpisania do GEZ nie są spełnione. Organ zwrócił też uwagę na pismo Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 16 listopada 2023 r., w którym negatywnie zaopiniowano wyłączenie obiektu z GEZ i poinformowano, że ujęto go także w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, stosownie do art. 3 § 2a p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). W świetle powyższego należy stwierdzić, że rola sądów administracyjnych nie polega na merytorycznym orzekaniu (wydawaniu orzeczeń co do istoty sprawy), lecz na badaniu zgodności zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego (określającymi prawa i obowiązki stron) oraz przepisami procedury administracyjnej (normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej). Przykładem dokonania takiej kontroli jest wyrok tut. Sądu z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1349/22, oddalający skargę M. M. na czynność Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie z dnia 16 września 2022 r. nr DNT-I.5140.231.2022.JB w przedmiocie włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej ww. zagrody drewnianej. Pismo, które zainicjowało postępowanie w niniejszej sprawie – a zostało mylnie zarejestrowane jako skarga – stanowi żądanie "wykreślenia budynku z gminnej ewidencji zabytków". Adresatem takiego żądania może być władza wykonawcza powołana do merytorycznego rozstrzygania, tj. wójt, który: (i) prowadzi GEZ w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy, w której powinny być ujęte m.in. zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków (art. 22 ust. 4 i ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, Dz.U. z 2022 r. poz. 840 z późn. zm.), (ii) włącza kartę adresową zabytku do GEZ, (iii) wyłącza kartę adresową zabytku z GEZ (§ 18b ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem, Dz.U. z 2021 r. poz. 56). Adresatem takiego żądania nie można zaś uczynić władzy sądowniczej powołanej do kontroli rozstrzygnięć władzy wykonawczej. Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że z odpowiedzi na skargę wynika, że czynność materialno-techniczna włączenia karty adresowej zabytku (zagrody drewnianej) do GEZ nie została jeszcze dokonana, skoro organ nie zawiadomił nawet o zamiarze włączenia karty adresowej zabytku do GEZ. Tymczasem kognicji sądu administracyjnego podlega dopiero włączenie karty adresowej zabytku do GEZ (por. postanowienie WSA w Krakowie z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1411/23). W tym stanie rzeczy Sąd odrzucił skargę na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalną i orzekł o zwrocie całego uiszczonego przez skarżącą wpisu od skargi (k. 13) na zasadzie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.