II SA/Kr 447/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie WSA Halina Jakubiec(spr.) WSA Bożenna Blitek Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2004 r sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody z dnia 7 lutego 2002r Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji II SA/Kr 447/02 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 07 lutego 2002 ([...] ) Wojewoda utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji - Starosty z dnia [...].12.2001r ([...]) odmawiające A. S. przyznania prawa do świadczenie przedemerytalnego od [...] .10.2003r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że z przedłożonej przez A. S. dokumentacji zaliczeniu podlega wynoszący 39 lat 8 miesięcy 2 dni okres uprawniający do emerytury. Nie został natomiast uznany okres od [...] .03.1960r do [...].01.1961 r, gdyż świadectwo pracy obejmujące ten okres, wystawione w dniu [...] .05.1994r przez Zakład [...][...] , nie zawiera imiennej pieczęci osoby uprawnionej do jego wystawienia. Ponadto adnotacja o przekazanych składkach na ubezpieczenie społeczne nie znalazła potwierdzenia w dokumentacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] , z której wynika, iż skarżący nie został zgłoszony do ubezpieczenia. Tym samym A. S. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego, bowiem do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, nie posiada okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego co najmniej 40 lat. Nadto Wojewoda wskazał na zarządzenie Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] .09.2001 r ([...]) wydane w związku z odwołaniem A. S. od decyzji ZUS Oddział w [...] (bez daty) w przedmiocie odmowy ustalenia wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego. Treść zarządzenia wskazuje na to, że organ rentowy nie może decydować czy przedłożona dokumentacja stanowi dostateczną przesłankę do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Z tych powodów zarówno Starosta jak i w postępowaniu odwoławczym Wojewoda dokonali oceny kwestii uprawnień skarżącego do dochodzonego świadczenia także w zakresie wymaganego okresu uprawniającego do emerytury. W skardze na powyższą decyzję A. S. zakwestionował odmowę doliczenia do stażu pracy okresu zatrudnienia od [...] .03.1960r do [...].01.1961 r podnosząc iż zaniedbanie odprowadzenia składki na ubezpieczenie społeczne za ten okres obciąża pracodawcę a nie pracownika. Sporny okres zatrudnienia jako pracownika młodocianego w oparciu o umowę o pracę zawartą w celu nauki zawodu powinien, zdaniem skarżącego, zostać mu zaliczony zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nrl62 poz. 1118 z późniejszymi zmianami), na które powołał się już w odwołaniu wniesionym do Wojewody od decyzji pierwszoinstancyjnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu decyzji. Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art.37k ust. 1 pkt3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst Dz.U. z 2001 r poz.56 ze zmianami) świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, która spełnia określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego bezrobotnego prawa do zasiłku dla bezrobotnych, gdy nadto osiągnęła do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn. Po myśli art.37o ust. 1 wymienionej ustawy, prawo do świadczeń przedemerytalnych ustala i przyznaje starosta, a wypłaca je powiatowy urząd pracy. Natomiast przepis art.37k ust.3 i 4 tej ustawy stanowi, że decyzję ustalającą wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego, na wniosek powiatowego urzędu pracy, wydaje organ rentowy, zaś do postępowania w takiej sprawie stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postępowania w sprawie świadczeń emerytalnych. Analiza wymienionych przepisów wskazuje, że organem uprawnionym do oceny, czy osoba ubiegająca się o świadczenie przedemerytalne spełnia wymagane ustawą warunki, jest organ administracji samorządowej- starosta. Równocześnie ustalenie wysokości emerytury, a w konsekwencji świadczenia przedemerytalnego powierzone jednak zostało Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, który będąc organem rentowym jako organ administracyjny stosuje przepisy postępowania administracyjnego, ale odwołanie od jego decyzji przysługuje, stosownie do przepisu 37k pkt5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, do sądu powszechnego. W rozpatrywanym przypadku organ rentowy wydał decyzję odmawiającą A. S. ustalenia wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego przedemerytalnego. Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie do Sądu Okręgowego Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...], który jednakże nie wydał, jak należy domniemywać, żadnego rozstrzygnięcia o charakterze kończącym sprawę, a jedynie zarządził zwrot akt sprawy organowi rentowemu w trybie art.4674KPC, powołując w uzasadnieniu wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] dnia [...] .05.2001 r sygn. akt [...]. Zwrot akt organowi rentowemu w tym trybie ma na celu jedynie uzupełnienie materiału sprawy lub podanie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, wskazania sposobu wyliczenia świadczenia lub stosownego pouczenia o skutkach prawnych decyzji i trybie jej zaskarżenia. Zauważyć też należy, że na zarządzenie o którym mowa nie przysługuje żaden środek odwoławczy. W tych okolicznościach odwołanie do sądu powszechnego wniesione przez A. S. w oparciu o przepis art.37k pkt5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie zostało merytorycznie rozpatrzone ani też odrzucone, a zatem decyzja organu rentowego nie mogła stać się podstawą wydania przez Starostę [...] decyzji o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia przedemerytalnego. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organy niezależnie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych , dokonały samodzielnie oceny zebranego materiału, uznając staż pracy wynoszący 39 lat 8 miesięcy 2 dni okresu uprawniającego do emerytury, a odmawiając zaliczenia okresu od 1.03.1960r do 31.01.1961r. Ocena ta zdaniem Sądu wkracza w kompetencje organu rentowego. Wątpliwość czy organ rentowy wydając decyzję na skutek wniosku Powiatowego Urzędu Pracy o ustalenie wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego, jest uprawniony do rozstrzygnięcia o okresie zatrudnienia ubezpieczonego była przedmiotem uchwały podjętej przez Sąd Najwyższy w dniu 19.03.2003r (IIIUZP 1/03 ). Na poparcie tezy, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do odmowy ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego, przedemerytalnego sytuacji gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie nie spełnia warunku posiadania wymaganego okresu zatrudnienia od którego zależy jej prawo do emerytury, powołany został przepis art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr. 162 poz. 1118 z zmianami). Przepis ten, ogólnie ujmując, obliczenie wysokości emerytury uzależnia od posiadanych okresów składkowych i nieskładkowych. Za każdy rok okresów składkowych wynosi ona po 1 ,3 % podstawy wymiaru i po 0,7 % za każdy rok okresów nieskładkowych. Składnikiem stałym jest 24 % kwoty bazowej. Zróżnicowanie uwzględnionego dla obliczenia wysokości emerytury procentu podstawy jej wymiaru, innego za każdy rok okresów składkowych i nieskładkowych, obliguje zatem organ rentowy do zakwalifikowania okresów zatrudnienia wykazanych we wniosku urzędu pracy do jednego z tych okresów. Świadczenie przedemerytalne nie ma wprawdzie charakteru świadczenia z ubezpieczenia społecznego, finansowane jest bowiem budżetu państwa w ramach dotacji dla Funduszu Pracy. Mimo to fakt, że ustawa z dnia 14 grudnia 1994r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ustalenie wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia pozostawia wyłącznej kompetencji organowi rentowemu, powoduje, iż o stażu pracy uprawniającym do tego świadczenia decyduje ten organ, a kontrola tej decyzji należy do sądu powszechnego . Organ rentowy wydaje decyzje zarówno ustalające wysokość emerytury jak i decyzje odmawiające tego ustalenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia [...] .07.2003r [...] - Prokuratura i Prawo- dodatek 2004/2 poz.41) Postępowanie odwoławcze w sprawach o świadczenie przedemerytalne na gruncie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ma zatem charakter dwutorowy. Ocena ustawowych podstaw przyznania świadczenia należy do kompetencji starosty, a określenie wysokości świadczenia jak i odmowa jego ustalenia- do kompetencji organu rentowego. Decyzja ZUS ma charakter prejudycjalny, aczkolwiek skutkiem decyzji organu rentowego jest decyzja starosty podlegająca zaskarżeniu w trybie przewidzianym w przepisach KPA. Zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art.37k ust.3, 4 i 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, określających typ postępowania w sprawach o świadczenie przedemerytalne. Decyzja ZUS Oddział w [...] ([...]) z uwagi na wniesione odwołanie, w wyniku którego Sąd Okręgowy Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zwrócił jedynie akta do uzupełnienia, nie jest ostateczna. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Na marginesie należy zauważyć, iż oceniając sporne świadectwo pracy, organy nie odniosły się do przepisu art.6 ust.2 pkt3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w związku z ustawą z dnia 02 lipca 1958 roku o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych młodocianych zakładach pracy oraz wstępnym stażu pracy (Dz.U.45 poz. 226 z późniejszymi zmianami). Przy ponownym rozpoznaniu organ ustali czy decyzja ZUS Oddział w [...] o odmowie ustalenia wysokości emerytury celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego jest ostateczna i w zależności od wyników postępowania odwoławczego przed sądem powszechnym, wdrożonego przez A. S., podejmie stosowną decyzję. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.145 §1 pkt ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, której zastosowanie w sprawie niniejszej wynika z treści art.97 §1 ustawy z tej samej daty- Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 i 1271).