II SA/Kr 448/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec sprawozdawca Sędziowie: NSA Grażyna Danielec AWSA Dorota Dąbek Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 23 grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Wojewoda [...] decyzją z dnia 23 grudnia 2002r. ( [...]) utrzymał w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] października 2002r. ( [...] ) o odmowie - po ponownym rozpoznaniu wniosku M. K. z dnia [...] 10.2001 r. - umorzenia pożyczki w łącznej kwocie [...] zł [...] gr. na którą składają się [...] zł pozostałej do spłaty kwoty udzielonej pożyczki oraz [...] zł - karnych odsetek. Z przedstawionego w uzasadnieniu decyzji stanu faktycznego wynika, że M. K. zawarła w dniu[...] .08.2000r. z Funduszu Pracy na rozpoczęcie i prowadzenie działalności gospodarczej – [...]. Poręczycielami, a tym samym dłużnikami solidarnymi zobowiązanymi do spłaty pożyczki są także B. P., J. K. – Ł. , B. W. i M. K. W dniu [...] .10.2001r. M. K. zwróciła się do Dyrektora Grodzkiego Urzędu Pracy w K. z prośbą o umorzenie odsetek od przyznanej pożyczki oraz kwoty wydatkowanej na remont pomieszczeń i czynsz w żłobku, przedstawiając swoją sytuację osobistą oraz trudności związane z uruchomieniem prywatnego przedszkola. Zwróciła się także o rozłożenie spłaty na raty, a wniosek ten decyzją z dnia [...] 06.2001 r. został przez Prezydenta Miasta K. uwzględniony. Natomiast wniosek o umorzenie pożyczki został rozpatrzony przez organ pierwszej instancji decyzją odmowną z dnia [...] 08.2002 r. , którą organ odwoławczy decyzją z dnia [...] 09.2002 r. uchylił ze względu na naruszenie art. 14 grudnia 1994r.o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r Nr 6 poz. 56 ze zm.). Po ponownym rozpatrzeniu wniosku została wydana przez Prezydenta Miasta K. opisana na wstępie decyzja z dnia [...] 10.2002 r. Powołując się na negatywną opinię Powiatowej Rady Zatrudnienia wyrażonej w uchwale podjętej w dniu [...] .06.2002 r. oraz wskazując na fakt przeprowadzenia przez pracowników MOPS wywiadu środowiskowego mającego na celu ustalenie - jak należy przypuszczać - ustalenie czy zachodzą warunki z art. 18 ust. 4 b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, organ pierwszej instancji stwierdził, iż ani skarżąca, ani dłużnicy solidarni nie znajdują się w sytuacji, która kwalifikuje się do zastosowania art. 18 ust. 4 a. Nadto organ stwierdził, iż działalność prowadzona jest wyłącznie na własne ryzyko, a skarżąca starając się o pożyczkę była poinformowana o konsekwencjach nieterminowych spłat. W odwołaniu M. K. podkreśliła, że środki pochodzące z pożyczki wykorzystała na remont [...] w [...] , oraz że brak powodzenia jej przedsięwzięcia wynika z obiektywnych uwarunkowań i nie jest przez nią zawiniony. Nadto jej niezwykle trudna sytuacja spowodowana eksmisją z zajmowanego mieszkania i choroba dziecka uzasadnia umorzenie na zasadach określonych wart. 18 ust. 4 a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego – Wojewody [...] - kładzie nacisk na uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu pożyczki. Zdaniem organu ze sformułowania, że "starosta może umorzyć" wynika, że nawet w przypadku gdy zachodzą ustawowe przesłanki do umorzenia pożyczki, to nie obliguje organu do podjęcia decyzji umarzającej spłatę. Nadto organ wskazał na to, iż warunki do umorzenia muszą spełniać także dłużnicy solidarni. W skardze na decyzję wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. K. domagała się jej uchylenia. Zdaniem skarżącej ma ona prawo poznać motywy i przesłanki jakimi kierowały się organy przy podejmowaniu niekorzystnej dla niej decyzji podczas gdy uzasadnienie nie wskazuje na żadne konkretne ustalenia ani fakty, którymi organ kierował się stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia jej wniosku o umorzenie. Podkreślony został także szczególny charakter pożyczki z Funduszu Pracy, której cele i funkcje są inne niż kredytów komercyjnych udzielanych przez inne podmioty - np. banki. Zdaniem skarżącej organy powinny wziąć pod uwagę te cele pożyczki jako udzielonej dla aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych, a nie ograniczać się do restrykcyjnej egzekucji spłaty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł ojej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i nie zostały przed tą datą zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne - z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r — Przepisy wprowadzające ustawę — Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawą — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zwarzył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 18 ust. 4 a pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w/w) stanowi, że starosta może (m. innymi) umorzyć pożyczkę w całości lub w części jeżeli : - w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności - w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania - pożyczkobiorca zmarł nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności - koszty egzekucji będą wyższe niż uzyskane należności - przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Ustęp 4 b tego przepisu nawiązuje do istoty odpowiedzialności solidarnej określonej w art. 366 kodeksu cywilnego (i następnymi) stanowiąc, iż umorzenie pożyczki za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. Słusznie zatem organ odwoławczy zauważa, iż skutek umorzenia części lub całości pożyczki nie może dotyczyć tylko wszystkich dłużników, dlatego niezbędna jest analiza sytuacji o jakiej mowa w art. 18 ust. 4 a pkt 1, w stosunku do każdego bez wyjątku z dłużników solidarnych. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednakże nie wskazuje na przeprowadzenie takiej analizy. Organy ograniczają się jedynie do stwierdzenia, że przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, nie wskazując na żadne konkretne wyniki tego postępowania, ani nie odnosząc ich do kryteriów z ust. 4 art. 18, o której powyżej mowa. Sam fakt przeprowadzenia wywiadu przez pracownika MOPS nie stanowi realizacji art. 77 § 1 kpa, gdyż to organ administracyjny wydający decyzję zobowiązany był do oceny wyników tych wywiadów, zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa. Trafne zatem są zarzuty skargi, iż motywy rozstrzygnięcia podjętego przez organy nie są czytelne. Należy stwierdzić, że poza przytoczeniem ustawowych kryteriów umorzenia pożyczki, zaskarżona decyzja nie wskazuje na żadne konkretne wyniki postępowania uzasadniające odmowę umorzenia. Wprawdzie decyzja w tym względzie ma charakter uznaniowy, jednakże braki, o których powyżej mowa nie pozwalają na stwierdzenie, iż organy podjęły decyzję w ramach swobody oceny dowodów stosownie do treści art. 80 kpa lecz sugerują jej dowolność. Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu od wskazania motywów jej podjęcia, jak również nie oznacza jej dowolności, gdyż granice są wyznaczone treścią ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu organ pierwszej instancji przeprowadzi postępowanie wyjaśniające w stosunku do wszystkich dłużników. Wyniki postępowania przedstawi i oceni w uzasadnieniu decyzji podjętej po ponownym rozpoznaniu wniosku o umorzenie należności z tytułu pożyczki z Funduszu Pracy, uwzględniając treść art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20.04.2004 r. - Promocja zatrudnienia i rynku pracy (Dz. U. Nr 99 poz. 1001). Wskazane wyżej uchybienia treści art. 77 § 1 kpa i 107 kpa oraz art. 18 ust. 4 a pkt 1 i ust 4 b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (op. cit.) mogły mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia , z tego powodu Sąd uchylił zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit "a" oraz lit "c" p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.