II SA/Kr 450/18

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2018r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącą od opłat sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu W dniu 7 marca 2018r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję SKO w K. z dnia 1 lutego 2018r. wydaną w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy z uwagi na bardzo niski dochód, niemożność pokrycia kosztów bez uszczerbku w koniecznym, codziennym utrzymaniu. Podnosi, iż jest osobą starszą, schorowaną, wydatkującą znaczne środki pieniężne na rehabilitację i leczenie. Wskazuje, iż jest inwalidką II grupy z uwagi na narządy ruchu. Ma 83 lata. Planuje znaczne remonty, które pochłonią kwotę ok. [...] zł. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie. Wnioskodawczyni jest osobą starszą, z orzeczoną II grupą inwalidzką na narządy ruchu. Źródłem utrzymania wnioskodawczyni jest jej emerytura w kwocie [...]zł. Skarżąca gospodaruje samodzielnie, koszty utrzymania i mediów ponosi wspólnie z córką i zięciem wg udziału jej przypadającego. Ponosi znaczne koszty leczenia i rehabilitacji. Obecnie jest to kwota ok. [...] zł miesięcznie. Nie ma żadnych pożyczek bankowych, ani nie pożycza pieniędzy od rodziny. Ostatnio przeprowadziła remont pokoju, w którym zamieszkuje, pochłoną on ok. [...] zł . Planuje kolejne remonty- grobowca, na które przewiduje kwotę [...]zł. Koszty utrzymania domu to suma około 250 zł. Z oświadczenia skarżącej znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż posiada ona 3/16 części domu o pow. 100 m2 z 1936 r. gdzie zajmuje własny pokój o pow. 12 m2, natomiast kuchnię i łazienkę współużytkuje z córką i zięciem. Skarżąca nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Nie ma samochodu. Wskazuje, iż na dzień 30 kwietnia 2018r. na jej rachunku bankowym widniała kwota [...]zł. Utrzymuje się sama, nie otrzymuje żadnej pomocy od rodziny. Instytucja przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów czy ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie skarżącej od opłat sądowych. Wnioskodawczyni ma co prawda stałe źródło dochodu z tytułu emerytury, ale biorąc pod uwagę jej wiek, niedołężność, II stopień inwalidztwa, wydatki na obligatoryjne leki – zwolnienie jej od opłat sądowych uznano za stosowne, umożliwiając tym samym skarżącej realizacje jej konstytucyjnego prawa do sądu. Nie widzi się natomiast obecnie podstaw do ustanowienia dla skarżącej pełnomocnika z urzędu, gdyż skarżąca przede wszystkim planuje remonty, a zatem sama przyznaje, że posiada środki finansowe i oszczędności. Co więcej – wprost oświadcza, iż żadnych pożyczek, kredytów ani luźnych pożyczek od rodziny nie bierze. Planuje je zatem zrealizować ze swoich oszczędności. Nie można zatem uznać, bo byłoby to sprzeczne z samymi twierdzeniami skarżącej, iż nie ma ona jakichkolwiek środków finansowych, które pozwalałyby na pokrycie należnych kosztów czy też kosztów ustanowienia pełnomocnika, a która to przesłanka warunkuje udzielenie pomocy w zakresie całkowitym. Szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest konieczny i obligatoryjny. Ponadto należy zauważyć , iż niektóre wydatki, jakie wskazała skarżąca jak np. wyjazdy prywatne do sanatorium czy też fryzjer 2 razy w miesiącu nie należą do wydatków niezbędnych i koniecznych do życia. Nie można ich zatem brać pod uwagę. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca, na podstawie oświadczeń, które sama złożyła i informacji zawartych w aktach sprawy do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie skarżącej prawa pomocy na obecnym etapie postępowania jedynie w zakresie zwolnienia od opłat sądowych, przychylając się i rozumiejąc tym samym ciężką sytuację skarżącej związaną z wiekiem i stanem zdrowia należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej i bytowej strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art.161, 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).