II SA/Kr 452/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 27 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.W. o zwolnienie od kosztów sądowych wskutek wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Krakowie z dnia [...] w sprawie ze skargi Z.W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [....] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia orzeczenia technicznego postanawia: I. zwolnić skarżącą w % części od uiszczenia wpisu sądowego od skargi, II. w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić. W dniu [....] wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek Z.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 452/08, z uwagi na trudną sytuację materialną wnioskodawczyni. Jednocześnie skarżący zwrócił się z prośbą o przesłanie na jego adres urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. W nadesłanym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód wynosi [....] zł i jest to świadczenie emerytalne. W skład majątku skarżącej wchodzi udział 17/40 w nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni ok. 210 m oraz udział w budowlanej działce niezabudowanej o powierzchni ......m2. Wnioskodawczyni nie posiada żadnych oszczędności, jak również cennych ruchomości o wartości powyżej ...... euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Z.W. podniosła, iż zamieszkuje lokal o pow. ...... m i toczą się postępowania sądowe o podział majątku. Jest osobą samotna i jej "dochody nie pozwalają na ponoszenie kosztów sądowych bez uszczerbku dla konieczności bieżącego utrzymania siebie i lokalu, w którym zamieszkuje." W dniu ......czerwca 2008r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał postanowienie, w który oddalił wniosek Z.W. o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu ...... lipca 2008r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sprzeciw skarżącej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dn.......06.2008r., sygn. akt II SA/Kr 452/08. Samo pismo zostało nadane w dniu .......07.2008r. w urzędzie pocztowym [....] , a zatem nastąpiło to w terminie do wniesienia sprzeciwu od ww. postanowienia Sądu. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła, iż niezbadano całego materiału dowodowego a postanowienie jest niesprawiedliwe i krzywdzące." Uniemożliwiono jej udokumentowanie, jakie ponosi koszty utrzymania siebie i lokalu. Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym, że dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, została ona wezwana do udokumentowania ponoszonych wydatków na utrzymanie swoje i mieszkania. Dodatkowo sprzeciw został uzupełniony pismem procesowym z dnia [....] . W odpowiedzi wpłynęło pismo skarżącej z dnia [....] które uzupełniło wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu wniosku Z.W. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku w całości. Zgodnie z przepisem art. 246 par. l przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Fakty podane przez skarżącą dotyczące wysokości uzyskiwanego dochodu, stanu majątkowego i ponoszonych kosztów utrzymania pozwalaj ą przyjąć, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymania siebie. Dlatego też Sąd przyjął, iż są spełnione przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. do zwolnienia skarżącej w 1/2. części od wpisu sądowego od wniesionej przez nią skargi. Na obecnym etapie postępowania jest to jedyny składnik kosztów postępowania, który skarżąca powinna uiścić. Brak jest natomiast podstaw do przyjęcia, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Biorąc to pod uwagę Sąd w pozostałym zakresie wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił. Należy zauważyć, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art.214 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych zobowiązany jest ten kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane rozważnie, jedynie w wypadkach uzasadnionych stosownymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można np. bezrobotnych, lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Każda strona wnosząca skargę do sądu winna liczyć się z obowiązkiem ponoszenia związanych z tym kosztów (sądowych, zastępstwa procesowego). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny lub ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 243 § l, art. 244 § l art. 245 § 3 oraz art.246 § l pkt 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270) orzekł jak na wstępie.