II SA/Kr 452/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.l. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi M.L. na decyzję Wojewody [....] z dnia 7 lutego 2014 r. znak: [....] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; I) oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Wojewody [....] z dnia 7 lutego 2014 roku w przedmiocie umorzenia postępowania skarżąca M.L. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z 23-letnim synem M.L. . Ich miesięczny dochód brutto wynosi 3.658,07 zł i stanowi go emerytura skarżącej w wysokości 1.678,89 zł i renta rodzinna syna po zmarłym ojcu w wysokości 1.979,18 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi mieszkanie o powierzchni 57 m². Skarżąca nie posiada zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła argumenty odnoszące się do złożonej skargi. Odnosząc się do wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy M.L. podała, iż liczy 69 lat i od 14 lat jest wdową. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem, studentem dwóch uczelni: Akademii Papieskiej i Akademii Ekonomicznej (studia płatne 1.900 zł za semestr). Źródłem utrzymania rodziny jest emerytura skarżącej i renta jej syna. Koszty ponoszone na utrzymanie i funkcjonowanie domu prawie w całości pochłaniają miesięczne dochody. Oprócz opłat ponoszone są wydatki na podręczniki, kartę tramwajową, korzystanie z internetu, komórki, środki piśmienne, ubezpieczenie syna, lekarstwa skarżącej (z racji licznych trwałych i przewlekłych schorzeń wymagających leczenia i rehabilitacji posiada ona orzeczenie o grupie inwalidzkiej). Poza tym istnieje konieczność dokonywania bieżących napraw, wymiany zużytego sprzętu i remontów w mieszkaniu (obecnie konieczna jest wymiana pieca łazienkowego za około 1.200 zł). Wydatki związane z zakupem środków higieny osobistej i czystości, uzupełnienia garderoby kształtują się różnie, w zależności od potrzeb. Wysokość wydatków w skali miesiąca obrazują wyciągi bankowe. Konto bankowe jest wspólne dla skarżącej i jej syna. Do pisma skarżąca załączyła kopie następujących dokumentów: trzech faktur za gaz za wrzesień 2013 roku na kwotę 141,27 zł, za listopad 2013 roku na kwotę 247,60 zł i za styczeń 2014 roku na kwotę 228,81 zł oraz prognozę rachunków za okres od 16 września 2013 roku do 22 lipca 2014 roku, dwóch faktur za usługi telekomunikacyjne: z dnia 24 kwietnia 2014 roku na kwotę 63,59 zł i z dnia 24 marca 2014 roku na kwotę 67,53 zł, pięciu odcinków płatności za energię elektryczną (terminy płatności od kwietnia do sierpnia 2014 roku) na kwoty 321,86 zł (jeden) i 224,62 zł (pozostałe), trzy odcinki płatności za czynsz mieszkaniowy na kwoty 447,38 zł (za styczeń i luty 2014 roku) i 519,60 zł (za marzec 2014 roku), decyzji ZUS z dnia 1 marca 2014 roku o waloryzacji emerytury M.L. (wysokość świadczenia do wypłaty 1.423,23 zł), decyzji ZUS z dnia 13 marca 2014 roku o waloryzacji renty M.L. (wysokość świadczenia do wypłaty 1.669,87 zł), potwierdzenie salda rachunku bankowego M.L. na dzień 5 maja 2014 roku (saldo 4.627,24 zł) oraz zestawienie operacji na rachunku bankowym za okres od 1 lutego 2014 roku do 5 maja 2014 roku. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy podnieść, iż instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. W świetle powołanych wyżej przepisów strona obowiązana jest zatem wykazać, że nie posiada jakichkolwiek możliwości partycypowania w kosztach zainicjowanego postępowania sądowoadminiatracyjnego. Ze złożonego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżąca jest schorowaną 64-letnią emerytką. Jedynym źródłem jej utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.423,23 zł. Wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem M. , studiującym na dwóch uczelniach wyższych, pobierającym rentę rodzinną po zmarłym ojcu w wysokości 1.669,87 zł. Łączny miesięczny dochód skarżącej i jej syna wynosi 3.093,10 zł. Z oświadczeń strony oraz załączonych dokumentów źródłowych wynika, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem skarżącej i jej syna wynoszą 1.353,29 zł (gaz 228,81 zł, prąd 224,62 zł, czynsz 519,60 zł, telefon 63,59 zł, czesne za studia 1.900 zł/6 m-cy = 316,67 zł). Suma ta nie obejmuje kosztów wyżywienia skarżącej i jej syna, zakupu środków czystości, wydatków na podręczniki i pomoce naukowe syna, a także na lekarstwa skarżącej, przewlekle chorej inwalidki, wymagającej stałego leczenia i rehabilitacji. Po uwzględnieniu wszystkich wydatków ponoszonych przez skarżącą i jej syna, z otrzymywanych świadczeń, emerytalnego i rentowego, skarżąca nie zdoła poczynić oszczędności celem pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Stąd decyzja orzekającego o zwolnieniu skarżącej z kosztów sądowych w całości. Wniosek o przyznanie prawa pomocy z zakresie całkowitym nie mógł został uwzględniony z następujących powodów. Skoro przesłanką uzasadniającą uwzględnienia wniosku w takim zakresie jest brak jakichkolwiek możliwości uzyskania środków finansowych, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Sytuacja majątkowa skarżącej nie nosi bowiem znamion ubóstwa, czy biedy. Strona uzyskuje dochody w postaci świadczenia emerytalnego, które choć nie jest wysokie, stanowi stałe i pewne źródło utrzymania. Ponadto, z załączonego zestawienia operacji na rachunku bankowym strony, wynika że jego saldo jest dodatnie. Na dzień 5 maja 2014 roku M.L. posiadała wolne środki finansowe w wysokości 4.627,24 zł. Posiadane środki finansowe pozwolą stronie na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, jeżeli jego udział, w ocenie wnioskodawczyni, jest konieczny. Odnośnie twierdzenia strony o konieczności dokonania prac remontowych w mieszkaniu orzekający pragnie zaakcentować, iż wydatków na taki cel nie można uznać za konieczne, czyli niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania strony skarżącej i jej rodziny. Koszty finansowania prac remontowych nie mogą mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia kosztów związanych z udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Konkludując, wygospodarowanie środków finansowych na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru oraz pokrycie kosztów sądowych byłoby dla skarżącej zbyt dużym obciążeniem. Stąd decyzja o przyznaniu stronie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie wnioskodawczyni od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wydając takie rozstrzygnięcie kierowano się tym, aby nie zamykać skarżącej drogi postępowania sądowoadministracyjnego w dochodzeniu swoich roszczeń. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1-3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.