II SA/Kr 452/14
WyrokWSA w Krakowie2014-07-07
Skład orzekający: Paweł Darmoń, Renata Czeluśniak, Iwona Niżnik-Dobosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jeśli kwestia odszkodowania została już wcześniej prawomocnie rozstrzygnięta ostatecznymi decyzjami administracyjnymi?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, ponieważ sprawa ta została już wcześniej rozstrzygnięta ostatecznymi decyzjami administracyjnymi. Ponowne rozpatrywanie tej samej sprawy jest niedopuszczalne ze względu na zasadę ne bis in idem (res iudicata) oraz zasadę trwałości decyzji ostatecznej, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym.Stan faktyczny
Skarżąca M.L. wniosła o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa. Organ I instancji umorzył postępowanie, stwierdzając, że odszkodowanie za te nieruchomości zostało już wcześniej ustalone i wypłacone na rzecz poprzednich współwłaścicieli. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca kwestionowała odmowę zwrotu nieruchomości i adekwatność otrzymanego odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie : Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2014 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia 7 lutego 2014 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania skargę oddala.
Uzasadnienie,
Decyzją z dnia 7 lutego 2014 r. nr [....] Wojewoda [....], działając na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm., dalej w skrócie u.g.n.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. 2013 r., poz. 267), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 12 października 2012 r. nr [....] , orzekającą o umorzeniu postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcele l. kat. [....] o pow. 500,6 m2 i l. kat. [....] o pow. 2075,2 m2 obj. wykazem hipotecznym Iwh 95 C. cd. KW [....] stanowiącą uprzednio współwłasność J.R. w 1/2 cz., A.R. w 1/4 cz. i W.N. w 1/4 cz., wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 15 września 1960 r., nr [....] , zmienionym decyzją Komisji Odwoławczej do spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia 24 marca 1961 r., nr [....] .
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek M.L. , która pismem z dnia 12 maja 2010 r., doprecyzowanym pismem z dnia 28 czerwca 2010 r. wniosła o ustalenie i wypłatę odszkodowania w związku z decyzją z dnia 16 kwietnia 2010 r. nr [....] odmawiającą zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki nr [....] , nr [....] oraz części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] położone w obr. [....] w K. , odpowiadających parcelom l. kat. [....] i l. kat. [....] gm. kat. C. , wywłaszczonym na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy trasy N-S.
W wyniku postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że w sprawie doszło już do ustalenia i wypłaty odszkodowania w związku z wywłaszczeniem na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowych nieruchomości. Mianowicie, orzeczeniem z dnia 14 września 1961 r. nr [....] , utrzymanym w mocy decyzją z dnia
12 grudnia 1962 r. nr [....] przyznano J.R. , W.N. oraz spadkobiercom A.R. prawo do odpowiedniej nieruchomości zamiennej tytułem odszkodowania za wywłaszczone parcele l. kat. [....] i l. kat. [....] [....] .
W wykonaniu ww. orzeczenia, Prezydium Rady Narodowej m. K. orzeczeniem z dnia 18 sierpnia 1971 r. nr [....] orzekło o nadaniu J.R. , spadkobiercom A.R. tj. M.R. i M.R. oraz W.N. w wieczyste użytkowanie na okres 99 lat nieruchomości położonej w K. obj. wykazem hipotecznym Iwh [....] , obręb [....] oznaczonej jako działka nr [....] o pow. 0,1285 ha. Ponadto nałożono na wnioskodawcę wywłaszczenia obowiązek zapłaty poprzednim współwłaścicielom wywłaszczonej nieruchomości kwotę 9.000 zł jako różnicę wartości pomiędzy nieruchomością wywłaszczoną a będącą przedmiotem nadania.
Z kolei orzeczeniem z dnia 14 września 1961 r. nr [....] , decyzją z dnia 12 grudnia 1962 r. nr [....] oraz decyzją z dnia 10 kwietnia 1963 r. nr [....] ostatecznie została rozstrzygnięta także kwestia odszkodowania za składniki majątkowe znajdujące się na wywłaszczonych parcelach.
W konsekwencji, organ I instancji wydał w dniu 12 października 2012 r. decyzję nr [....] , orzekającą o umorzeniu postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości.
Odwołania od powyższej decyzji wnieśli M.L. , J.N. i J.N.
Z treści odwołań wynikało, że odwołujący się kwestionują odmowę zwrotu wywłaszczonych nieruchomość oraz wskazują, że odszkodowanie nie jest adekwatne do ich wartości.
Zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia 7 lutego 2014 r. nr [....] Wojewoda [....] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Organ odwoławczy podtrzymał ustalenia Prezydenta Miasta K. co do dokonanego już ustalenia i wypłaty odszkodowania.
Ponadto organ II instancji zauważył, że kwestia zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki nr [....] o pow. 800 m2, nr [....] o pow. 1776 m2, objętej księgą wieczystą nr [....] oraz części działki nr [....] o pow. 17235 m, objętej księgą wieczystą nr [....] , obr. [....] , odpowiadających wywłaszczonym parcelom l. kat. [....] o pow. 500,6 m2 i l. kat. [....] o pow. 2075,2 m2 obj. KW [....] b. gm. kat. C. została rozstrzygnięta w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 16 kwietnia 2010 r. nr [....] odmawiającej zwrotu w/w nieruchomości, utrzymanej następnie decyzją Wojewody [....] z dnia 10 września 2010 r. nr [....] , na którą to decyzję nie został wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M.L. podniosła, że otrzymane odszkodowanie nie odpowiadało faktycznej wartości utraconego majątku. Ponadto decyzja o odmowie zwrotu działek bez należytej rekompensaty została wydana z naruszeniem przepisów oraz pokrzywdzeniem interesów wywłaszczonych właścicieli, a na korzyść wyższej uczelni państwowej.
W odpowiedzi na skargę, organ administracji wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Wojewody [....] została wydana z zgodnie z powszechnie obowiązującym prawem, z zachowaniem zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego.
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy administracyjne – w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji z urzędu.
Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [....] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 12 października 2012 r. orzekającą o umorzeniu postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcele l. kat. [....] o pow. 500,6 m2 i l. kat. [....] o pow. 2075,2 m2 obj. wykazem hipotecznym Iwh 95 C. cd. KW [....] stanowiącą uprzednio współwłasność J.R. w 1/2 cz., A.R. w 1/4 cz. i W.N. w 1/4 cz., wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia 15 września 1960 r., zmienionym decyzją Komisji Odwoławczej do spraw Wywłaszczeń przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia 24 marca
1961 r., nr [....] .
Jak wynika ze skargi, akt sprawy i treści kontrolowanych decyzji, przedmiotem sporu jest kwestia, czy można po raz drugi orzekać w tej samej sprawie, czyli w sprawie odszkodowania za w/w nieruchomości, za które odszkodowanie otrzymali poprzednicy prawni M.L. wnioskującej o ustalenie i wypłatę odszkodowania - w związku z decyzją z dnia 16 kwietnia 2010 r. nr [....] odmawiającą zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki nr nr [....] oraz części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] położone w obr. [....] w K. , odpowiadających parcelom l. kat. [....] i l. kat. [....] gm. kat. C. , wywłaszczonym na rzecz Skarbu Państwa na cele budowy trasy N-S.
W sprawie jest bezsprzeczne, że w przeszłości doszło już do ustalenia i wypłaty odszkodowania w związku z wywłaszczeniem na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowych w/w nieruchomości. Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w m. K. z dnia 14 września 1961 r. nr [....] , utrzymanym w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia 12 grudnia 1962 r., nr [....] , przyznano J.R. , W.N. oraz spadkobiercom A.R. prawo do odpowiedniej nieruchomości zamiennej tytułem odszkodowania za wywłaszczone parcele l. kat. [....]i l. kat. [....] C. (karta 133 i 148 Tom I administracyjnych akt sprawy).
W wykonaniu ww. orzeczenia, Prezydium Rady Narodowej m. K. orzeczeniem z dnia 18 sierpnia 1971 r. nr [....] orzekło o nadaniu J.R. , spadkobiercom A.R. tj. M.R. i M.R. oraz W.N. w wieczyste użytkowanie na okres 99 lat nieruchomości położonej w K. obj. wykazem hipotecznym Iwh [....] , obręb [....] oznaczonej jako działka nr [....] o pow. 0,1285 ha. Ponadto nałożono na wnioskodawcę wywłaszczenia obowiązek zapłaty poprzednim współwłaścicielom wywłaszczonej nieruchomości kwotę 9.000 zł jako różnicę wartości pomiędzy nieruchomością wywłaszczoną a będącą przedmiotem nadania(karta 165 Tom I administracyjnych akt sprawy).
Z kolei, orzeczeniem z dnia 14 września 1961 r. nr [....] (karta 132 Tom I administracyjnych akt sprawy), decyzją z dnia 12 grudnia 1962 r. nr [....] (karta 149 Tom I administracyjnych akt sprawy) oraz decyzją z dnia 10 kwietnia 1963 r. nr [....] (karta 160 Tom I administracyjnych akt sprawy) - ostatecznie została rozstrzygnięta także kwestia odszkodowania za składniki majątkowe znajdujące się na wywłaszczonych parcelach.
Następnie, co ma znaczenie dla treści skargi M.L. podnoszącej m.in. krzywdzącą ją niezasadność odmowy zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, trzeba zauważyć, że kwestia zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki nr [....] o pow. 800 m2, nr [....] o pow. 1776 m2, objętej księgą wieczystą nr [....] oraz części działki nr [....] o pow. 17235 m, objętej księgą wieczystą nr [....], obr. [....], odpowiadających wywłaszczonym parcelom l. kat. [....] o pow. 500,6 m2 i l. kat. [....] o pow. 2075,2 m2 obj. [....] b. gm. kat. [....] - została rozstrzygnięta w decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 16 kwietnia 2010 r. nr [....] odmawiającej zwrotu w/w nieruchomości, utrzymanej następnie decyzją Wojewody [....] z dnia 10 września 2010 r. nr [....] , na którą to decyzję nie został wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
W tej sytuacji Sąd, wobec umorzenia postępowania administracyjnego z uwagi na res iudicata, czyli z uwagi na brak przedmiotu do rozstrzygnięcia, gdyż ten przedmiot został już załatwiony ostatecznymi, w/w decyzjami administracyjnym w sprawie odszkodowania - powinien skontrolować, czy skarżąca M.L. wystąpiła z wnioskiem o wydanie po raz drugi rozstrzygnięcia w sprawie, która została załatwiona ostatecznymi decyzjami administracyjnymi. W tym celu konieczne jest ustalenie tożsamości sprawy.
Trzeba w tym miejscu dodatkowo wyjaśnić, że w myśl art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Inaczej mówiąc, ta sama indywidualna sprawa z zakresu administracji publicznej, przy czym o tożsamości sprawy decyduje tożsamość stron postępowania, tożsamość przedmiotu postępowania i tożsamość tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym - jeżeli jest już rozstrzygnięta ostateczną decyzją – nie powinna być rozpatrywana ponownie.
Zdaniem Sądu, wszystkie trzy w/w przesłanki zostały w kontrolowanej sprawie spełnione. Jak wynika z akt sprawy wszystkie osoby występujące z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania są następcami prawnymi J.R. , A.R. i W.N. - poprzednich współwłaścicieli parceli: I. kat [....] i I. kat. [....] gm. kat. C. Tak samo, A.B. oraz Z.N. - spadkobierczynie, na podstawie postanowienia spadkowego z dnia 8 listopada 2013 r., sygn. akt I Ns 1656/13/P, zmarłego w toku prowadzonego przez Wojewodę [....] postępowania odwoławczego R.N. , które do przedmiotowego postępowania przystąpiły w toku prowadzonego przez Wojewodę [....] postępowania odwoławczego - są następcami prawnymi poprzednich współwłaścicieli wywłaszczonych nieruchomości. Jednocześnie tożsamość przedmiotowa parceli: I. Kat [....] i I. Kat. [....] gm. kat. C. , w ówczesnym i obecnym postępowaniu nie budzi wątpliwości , jest bezsprzeczna i oczywista.
Nie podlega także wątpliwościom okoliczność, że zarówno przepisy prawne zawarte w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości jak i art. 128 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, sprowadzają się w głównej mierze do tego samego celu, którym jest nałożenie na właściwe organu administracyjne obowiązku ustalenia i wypłaty odszkodowania dla właściciela wywłaszczonej nieruchomości, czemu odpowiada prawo podmiotowe tego właściciela do otrzymania przedmiotowego odszkodowania na gruncie każdej z tych ustaw. Zgodnie z art. 128 u.g.n.: " 1. Wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. 2. Jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości lub prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości są ustanowione inne prawa rzeczowe, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw. 3. Jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości, stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tego prawa. 4. Odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu". Z kolei art. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stanowił, że "1. Wywłaszczenie następuje za odszkodowaniem. 2. Obowiązek odszkodowania ciąży na ubiegającym się o wywłaszczenie". Zasady ustalania odszkodowania określał rozdział 2 tej ustawy.
Zgodnie z treścią art. 105 k.p.a. " § 1. Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. § 2. Organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym’.
W odniesieniu do treści art. 105 § 1 k.p.a. trzeba zatem stwierdzić, w nawiązaniu do okoliczności kontrolowanej sprawy, że przedmiot postępowania istnieje, kiedy m.in. spełniona jest przesłanka nie wydania w sprawie przez właściwy organ administracji publicznej jej ostatecznego rozstrzygnięcia.
Sprawa administracyjna, o której jest mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. jako o indywidualnej sprawie, powinna mieć zatem charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie powinna być rozstrzygnięta orzeczeniem/rozstrzygnięciem ostatecznym.
Skład rozpoznający sprawę w pełni podziela stanowisko WSA w Szczecinie, wyrażone w wyroku z dnia 28 listopada 2013 r., sygn. akt. I SA/Sz 417/13, LEX nr [....] , w myśl którego: "Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Koniecznym warunkiem uznania, że przedmiot postępowania administracyjnego istnieje, jest m.in. ustalenie, że w sprawie nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. Sprawa administracyjna musi mieć bowiem charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy".
Dalej trzeba stwierdzić, za wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt IACa 169/13, że instytucję umorzenia postępowania administracyjnego wiąże się w piśmiennictwie z powstaniem trwałej i nieusuwalnej przeszkody w kontynuacji postępowania (A. Wiktorowska, Postępowanie administracyjne, 1996, s. 160), zastojem trwałym i ostatecznym postępowania (J. Borkowski w: Komentarz, 1996, s. 459), co różni tę instytucję od zawieszenia postępowania, w której przeszkoda w prawidłowym prowadzeniu postępowania ma charakter przeszkody przemijającej i usuwalnej. Jednak przepis art. 105 k.p.a. kładzie przede wszystkim akcent nie na przeszkodę w prowadzeniu postępowania, lecz na bezprzedmiotowość, czyli brak przedmiotu postępowania administracyjnego. Poglądy na istotę umorzenia postępowania administracyjnego są zatem uwarunkowane przez stanowisko wobec samego przedmiotu postępowania administracyjnego. W piśmiennictwie na ogół przyjmuje się, że przedmiotem ogólnego postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Prowadzi to do wniosku, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa - która miała być załatwiona w drodze decyzji - albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym wypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem. Przy czym, z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe, te zaś na spowodowane "faktami naturalnymi" lub zdarzeniami prawnymi (J. Borkowski w: Komentarz, 1996, s. 462), co jednakże nie ma większego znaczenia dla interpretacji komentowanego przepisu (Aleksandra Wiktorowska (2) w Komentarzu do art. 105 k.p.a., Lex).
Wszystkie powyżej dokonane ustalenia w zakresie stanu faktycznego i prawnego wskazują jednoznacznie, zdaniem Sądu, że sprawa z wniosku skarżącej M.L. ma charakter zamknięty, co ustaliły organy w ramach postępowania administracyjnego, w związku z czym zarówno organ I i II instancji prawidłowo uznały, że w tej sprawie należy wydać decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego.
Sąd obecnie kontrolujący sprawę stwierdza, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i zgodna z zasadą ne bis in idem, (nic dwa razy w tej samej sprawie rozstrzygniętej ostatecznie - art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.), powagą rzeczy osądzonej, jak i zasadą trwałości decyzji ostatecznej w czasie (art. 16 § 1 k.p.a).
Zgodnie z treścią art. 16 § 1 k.p.a. "Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych".
W sposób merytoryczny sprawa o odszkodowanie została rozpatrzona uprzednio, w przeszłości w/w ostatecznymi decyzjami administracyjnymi właściwych organów.
Ponieważ w tej samej sprawie, zakończonej ostatecznymi decyzjami w przedmiocie odszkodowania (a więc w sprawie posiadającej atrybuty - res iudicata), skarżąca M.l. - przy tym samym przedmiocie, tej samej co do celu podstawie prawnej i niemienionym stanie faktycznym - składa wniosek, w konsekwencji powyższych ustaleń, o rozpatrzenie tej samej sprawy zakończonej ostateczną decyzją (czyli sprawy zamkniętej, rozstrzygniętej) - to: zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnej w czasie oraz zasadą res iudicata i zasadą nic dwa razy w tej samej sprawie; organy administracyjne prawidłowo, zdaniem Sądu, umorzyły wszczęte przez skarżącą postępowanie o ustalenie i wypłatę w/w odszkodowania - jako bezprzedmiotowe.
Dopóki znajdują się w obrocie prawnym ostateczne decyzje administracyjne rozstrzygające sprawę kluczowego odszkodowania - tak długo faktyczne/realne i potencjalne postępowania w tej samej sprawie będą bezprzedmiotowe, bo ich przedmiot został już uprzednio ostatecznie rozstrzygnięty.
W sprawie kontrolowanej przez Sąd zarówno zaskarżona decyzja Wojewody [....] , jak i utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta Miasta K. są prawidłowe. Niezależnie od argumentacji skarżącej M.L. , która kwestionuje nieuprawnioną odmowę zwrotu wywłaszczonych nieruchomość oraz wskazuje, że odszkodowanie nie jest adekwatne do ich wartości, co jest poza zakresem rozpatrywanej sprawy - Sąd stwierdza, że w sprawie o przedmiotowe odszkodowanie nie zmieniły się podmioty, nie zmienił się przedmiot, zbieżny jest stan prawny i tożsamy stan faktyczny ważny i relewantny dla ustalenia tożsamości sprawy.
W związku z tym wydanie ponownej decyzji merytorycznej w tej sprawie, w ramach ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego - dopóki znajdują się w obrocie prawnym ostateczne decyzje ustaleniu i wypłacie odszkodowania administracyjnego za przedmiotowe wywłaszczone nieruchomości - jest niedopuszczalne.
W konsekwencji, wszczynane w tej samej sprawie postępowanie jest umarzane jako bezprzedmiotowe.
W tym przypadku zachodzą przesłanki o jakich stanowi art. 105 § 1 k.p.a., bo nie ma przedmiotu do orzekania przez organ administracyjny. Sprawa jest załatwiona w drodze ostatecznych w/w decyzji administracyjnych.
Ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy prowadzą zatem do końcowego wniosku, że działaniom organów administracji publicznej w przedmiotowej sprawie nie można przypisać cech naruszenia przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło