II SA/Kr 453/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] Spółki z o.o. w K. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 1 czerwca 2016 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 4 lutego 2016r. znak [...] w przedmiocie umorzenia częściowej należności za usunięcie drzew i krzewów postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 1 czerwca 2016 r. w ten sposób, że zwolnić częściowo skarżącego [...] Spółkę z o.o. w K. - od opłat sądowych będących wpisem. W dniu 30 maja 2016r. [...] z o.o. z siedzibą w K. , złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję SKO w K. z dnia 4 lutego 2016r. wydaną w przedmiocie umorzenia częściowej należności za usunięcie drzew. Spółka "[...] " domagała się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na pogarszający się stan finansowy, brak wystarczających środków finansowych koniecznych do uiszczenia należnych opłat sądowych. W uzasadnieniu swego wniosku, skarżący wskazał, iż Spółka nie prowadzi obecnie działalności operacyjnej, powstała jako spółka celowa, a jej głównym aktywem była nieruchomość budowlana z przeznaczeniem na osiedle mieszkaniowe. Z uwagi na trudności z pozyskaniem środków na sfinansowanie projektu budowlanego przy jednoczesnym ponoszeniu nakładów na nieruchomość Spółka postanowiła zbyć powyższe aktywo. Udało się jej to, jednakże zmuszona była zaakceptować odległy termin płatności za przedmiotową nieruchomość. W związku z tym, Spółka obniżyła koszty funkcjonowania jednakże kosztem problemów z płynnością finansową. Spółka za 2015r wykazała zysk w kwocie netto 370 tyś. zł, jednakże nie ma on odzwierciedlenia w przepływach finansowych, a strata w ujęciu narastającym to kwota 25 939 195,70 zł. Spółka nie posiada majątku trwałego, a główne aktywo stanowi obecnie inwestycja długoterminowa w udziały w spółce zależnej związanej z rynkiem budowlanym. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2016r. Referendarz sądowy oddalił wniosek. Wskazał, że z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskodawca "[...]" Spółka z o.o. w K. prowadzi działalność w zakresie realizacji projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budowli. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, iż wysokość kapitału zakładowego podstawowego Spółki wynosi [...] zł. Suma bilansowa to kwota [...] zł z czego [...] zł stanowią udziały w spółce zależnej - środki w kasie to kwota 18,71 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy określono na kwotę : 0,00 zł. Wykazano również, iż w roku obrotowym 2015r. spółka odnotowała zysk w wysokości [...] zł. Spółka posiada rachunek bankowy, na którym wykazano debet w kwocie -229,22 zł. Dodatkowo wnioskodawczyni wyjaśniła, iż główne aktywo spółki to inwestycja długoterminowa w udziały w spółce zależnej związanej z rynkiem budowlanym, inwestycja powinna przynieść Spółce przychody, jednakże horyzont czasowy tej inwestycji jest nie krótszy jak 5 lat. Spółka zawarła porozumienie ze spółką zależną o pozyskaniu finansowania pomostowego dla spółki w formie kredytu. Spółka zależna zaoferowała udostępnienie swego majątku jako zabezpieczenia ew. kredytu bankowego, jednak do chwili obecnej nie udało się uzyskać oczekiwanych efektów. Koszty miesięczne Spółki ograniczone są do minimum i kształtują się na poziomie 5 000 zł. W ocenie orzekającego, strona wnosząca nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie posiada środków finansowych na pokrycie wymaganych obecnie kosztów sądowych. Spółka z o.o. "[...] " w K. nadal prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą. Spółka funkcjonuje w obrocie, nie została postawiona w stan likwidacji ani upadłości. Z przedłożonych wstępnych dokumentów wynika, iż strona w ubiegłym roku osiągnęła zysk w wysokości 370717,68 zł. Oznacza to, iż Spółka prowadząc działalność gospodarczą obraca na bieżąco środkami finansowymi znacznie przekraczającymi wysokość kosztów postępowania sądowego. Spółka posiada zatem możliwość zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych. Skoro skarżąca Spółka jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą, istnieje domniemanie faktyczne, że działalność ta nadal jest opłacalna. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności lub upadłość przedsiębiorcy, gdyż celem działalności gospodarczej jest generowanie zysku. Skoro przedsiębiorca prowadzi działalność, to uzyskuje przychody, a więc zasadniczo może z nich pokryć koszty sądowe, a jeśli faktycznie jej nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów. Sam fakt wykazywania np. przez stronę strat z lat ubiegłych czy odczuwalności kryzysu finansowego przekładającego się na niższy zysk nie oznacza jednoznacznie, iż nie posiada ona środków do pokrycia sądowych należności. Wykazana przez wnioskodawcę strata w ujęciu narastającym --jak wskazano powyżej - nie oznacza bowiem, i nie jest wystarczającą podstawą do uznania, iż nastąpił ciągły brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Tym bardziej, iż jak wynika z danych z dokumentów finansowych - za zeszły rok Spółka odnotowała zysk w wysokości [...] zł. Ponadto wnioskodawczyni wykazuje także kapitał zakładowy ( [...] zł ), a także - jak oświadczyła, ma zaoferowane udostępnienie majątku spółki zależnej jako zabezpieczenia ewentualnego kredytu. Tymczasem w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca na bieżąco prowadzący działalność winien zatem poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów nie tylko bieżącej działalności, ale również i prowadzonego postępowania sądowego. Wskazano, że wykazany zysk, porozumienia ze spółką zależną o pozyskaniu finansowania pomostowego, a także wykazane bieżące koszty działalności spółki (jest to kwota ok. 5 000 zł) przekraczające znacznie koszt poniesienia należnego na obecnym etapie postępowania wpisu sądowego i świadczące o stałym obrocie środami finansowymi pozwalającym na bieżące utrzymanie Spółki - wskazują, iż wnioskodawca dysponuje środkami finansowymi i realnie posiada je w wysokości znacznie przewyższającej wysokość wymaganych należności sądowych. Spółka skarżąca złożyła sprzeciw od tego orzeczenia, zarzucając: 1. naruszenie art. 199, art. 246 §2 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewłaściwą wykładnię oraz nieodpowiednie zastosowanie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie występują okoliczności uzasadniające zwolnienie Skarżącej od kosztów sądowych, 2. naruszenie art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewłaściwą wykładnię oraz nieodpowiednie zastosowanie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do wezwania Skarżącej do przedstawienia dokumentów źródłowych, a tym samym uniemożliwienie Skarżącej dowodzenia jej stanu finansowego uniemożliwiającego ponoszenie kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw musiał odnieść skutek. Przede wszystkim skuteczny okazał się zarzut naruszenia art. 255 p.p.s.a. poprzez brak wezwania skarżącej o dokumenty wykazujące jej rzeczywisty stan majątkowy. Skoro bowiem sytuacja majątkowa skarżącej spółki budziła wątpliwości Referendarza, należało wezwać o złożenie potrzebnych dokumentów źródłowych. Uzupełniając ten brak, Sąd wezwał skarżącą o przedłożenie: -sprawozdania finansowego za 2015 r.; - kserokopii zeznania podatkowego za 2015 rok; - kserokopii deklaracji podatkowych dotyczących rozliczenia podatku VAT za ostatnie trzy miesiące; - wyciągów z wszystkich rachunków bankowych Spółki obrazujących historię przeprowadzonych na nich operacji w okresie ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem - w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte /zabezpieczone, należało przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; - oświadczania o aktualnych obrotach spółki popartych odpowiednimi dokumentami księgowymi za ostatnie trzy miesiące; - zaświadczenia o wysokości funduszy posiadanych w kasie Spółki; - informacji o wysokości pobieranego przez Prezesa spółki wynagrodzenia w 2016 roku. Skarżąca Spółka uzupełniła dokumenty, poza wyciągami z rachunków bankowych spółki. Złożyła mianowicie oświadczenie o braku przychodów z działalności operacyjnej w okresie ostatnich 6 miesięcy, zaświadczenie o wysokości funduszy w kasie spółki, informację o niepobieraniu przez Prezesa wynagrodzenia w bieżącym roku, kserokopii zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych w 2015r., kserokopię deklaracji VAT za 1 kwartał 2016r., oraz odpis ostatniego sprawozdania finansowego ( bilans, rachunek zysków i strat, informacje dodatkowe). Z przedłożonych dokumentów wynika, że sytuacja finansowa Spółki rzeczywiście uzasadnia udzielenie zwolnienia w części, a mianowicie w zakresie opłat będących wpisem sądowym. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wyraźnie wskazała, że chociaż w zeszłym roku osiągnęła zysk w wysokości [...] zł to jednak ta wartość nie odzwierciedla jej faktycznego stanu finansowego, bowiem zeszłoroczny zysk nie ma żadnego odzwierciedlenia w przepływach finansowych Skarżącej. Skarżąca zanotowała bowiem w ostatnich kilku latach stratę, która w ujęciu narastającym wyniosła w 2015 roku kwotę 25.939.195,70 zł, co 70-krotnie przewyższa kwotę osiągniętego zysku. Wskazana kwota, jak twierdzi skarżąca, to niepokryta strata z lat ubiegłych. Należy zatem całościowo spojrzeć na sytuacją finansową Skarżącej, zwłaszcza, że okoliczność ta została potwierdzona przedłożonymi dokumentami. Nadto skarżąca nie posiada majątku trwałego, który mogłaby uszczuplić, a w kasie znajduje się tylko 18,71 zł. Wedle oświadczenia skarżącej, posiada ona także debet na swym rachunku bankowym, choć tej okoliczności nie wykazuje dokumentem. Skarżąca ograniczyła także koszty działalności do minimum w kwocie 5000 zł, co wykazuje oświadczeniem, podobnie jak wykazuje, że prezes spółki w roku 2016 nie pobiera wynagrodzenia. Z oświadczenia wynika także, że w okresie ostatnich 6 miesięcy Spółka nie uzyskiwała przychodów z działalności operacyjnej, co potwierdzone zostało złożona deklaracją VAT. Słuszny jest w tej sytuacji zarzut skarżącego, że brak środków pieniężnych, brak możliwości sprzedaży posiadanych zapasów oraz brak możliwości osiągnięcia środków ze sprzedaży majątku trwałego w całości wypełniają przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Jednocześnie dostrzec należy, że koszty takie jak np. opłaty kancelaryjne, mogą być ze względu na ich nikłą wysokość, pokryte przez Spółkę. Z tych przyczyn ograniczono zwolnienie od kosztów tylko do wpisu sądowego ( art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 230 p.p.s.a.). Z wymienionych przyczyn na podstawie wskazanych przepisów orzeczono jak na wstępie.