II SA/Kr 454/21

WyrokWSA w Krakowie2021-07-13

Skład orzekający: Joanna Tuszyńska, Małgorzata Łoboz, Agnieszka Nawara-Dubiel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze, stanowi przepis odrębny w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, którego naruszenie skutkuje odmową ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji zlokalizowanej w jego strefie sanitarnej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze, wraz z ustawą o cmentarzach i chowaniu zmarłych, stanowi przepisy odrębne w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Naruszenie tych przepisów, polegające na planowaniu zabudowy mieszkalnej w strefie sanitarnej cmentarza (w odległości mniejszej niż wymagane 50 metrów), skutkuje obligatoryjną odmową ustalenia warunków zabudowy. Sąd podkreślił, że przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący i stosuje się je zarówno do lokalizacji nowych cmentarzy, jak i do lokalizacji nowej zabudowy w sąsiedztwie istniejących cmentarzy.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni E. C.-K. złożyła wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla przebudowy, nadbudowy i rozbudowy stodoły wraz ze zmianą sposobu użytkowania na budynek mieszkalny. Organ pierwszej instancji odmówił ustalenia warunków zabudowy, wskazując na naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z uwagi na lokalizację działki w strefie sanitarnej cmentarza. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. Wnioskodawczyni wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając m.in. błędną wykładnię i zastosowanie przepisów dotyczących stref sanitarnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lipca 2021 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] M. S. sprawy ze skargi E. C.-K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy oddala skargę Burmistrz Miasta i Gminy S. decyzją z dnia 30 listopada 2020 r., znak: [...], na podstawie art. 59 ust. 1 oraz art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 293 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku E. C.-K., odmówił ustalenia warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn: przebudowa, nadbudowa i rozbudowa istniejącej stodoły wraz ze zmianą sposobu użytkowania na budynek mieszkalny na działce o numerze ewidencyjnym [...], gmina S., obręb S. miasto, z uwagi na nie spełnienie wymogów art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tj. wymagania zgodności decyzji z przepisami odrębnymi. W uzasadnieniu organ podał, że teren inwestycji nie jest objęty obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, nie jest również objęty obowiązkiem sporządzenia planu. Organ ustalił, że wnioskowana działka jest zabudowana. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że inwestycja wypełnia warunki wymienione w art. 61 ust.1 pkt 1, 2, 3 i 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie spełnia natomiast warunku określonego w art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy, dotyczącego zgodności z przepisami odrębnymi. Teren inwestycji znajduje się bowiem w strefie sanitarnej cmentarza (50 m). Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze - odległość cmentarza od zabudowań mieszkalnych, od zakładów produkujących artykuły żywności, zakładów żywienia zbiorowego bądź zakładów przechowujących artykuły żywności oraz studzien, źródeł i strumieni, służących do czerpania wody do picia i potrzeb gospodarczych, powinna wynosić co najmniej 150 m. Odległość ta może być zmniejszona do 50 m pod warunkiem, że teren w granicach od 50 do 150 m odległości od cmentarza posiada sieć wodociągową i wszystkie budynki korzystające z wody są do tej sieci podłączone. W orzecznictwie podkreśla się, że przepis ten dotyczy nie tylko ustalenia wymogów dotyczących lokalizacji nowych cmentarzy w zakresie ich odległości od istniejącej zabudowy mieszkaniowej, lecz również odnosić go należy do sytuacji odwrotnej, to jest do ograniczenia możliwości lokalizowania nowej zabudowy w sąsiedztwie istniejących już cmentarzy w odległościach mniejszych, niż określone w tym przepisie. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. C.-K., zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W ocenie odwołującej, przepisów rozporządzenia w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze nie można zaliczyć do tzw. przepisów odrębnych w rozumieniu ww. przepisu. Ewentualna sprzeczność z treścią przytoczonego rozporządzenia powinna być badana na etapie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Zarzuciła także naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik postępowania, w tym art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 8 k.p.a. Odwołująca się wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty względnie wydanie decyzji kasatoryjnej w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 stycznia 2021 r., znak: [...], na podstawie art. 59 ust. 1, art. 56 w związku z art. 64 ust. 1, art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, § 1 - 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalenia wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588) oraz art. 138 § 1 k.p.a. utrzymało w mocy w całości decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego, osoba posiadająca wymagane ustawą uprawnienia (art. 60 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) sporządziła analizę urbanistyczno-architektoniczną, o której mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Ustalono, że planowane zamierzenie inwestycyjne polegające na przebudowie, nadbudowie i rozbudowie istniejącej stodoły wraz ze zmianą sposobu użytkowania na budynek mieszkalny, będzie kontynuowało funkcję mieszkalną zabudowy występującej w obszarze analizowanym. Teren inwestycji posiada pośredni dostęp do drogi publicznej, położonej na działce nr [...] dz. nr [...] poprzez drogę wewnętrzną gminną na dz. [...] i [...]. Istniejące uzbrojenie terenu inwestycji jest wystarczające dla zamierzenia budowalnego. Zaopatrzenie energię elektryczną oraz wykonanie ogrzewania gazowego, odprowadzenie wód i ścieków opadowych jest możliwe w oparciu o realizację stosownych przyłączy, na warunkach dysponentów sieci. Nie budziło również wątpliwości, że teren objęty wnioskiem nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne zgodnie z treścią art. 10a ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Organ II instancji podzielił ustalenie organu I instancji, że działka, na której planowana jest realizacja przedmiotowej inwestycji (budynek mieszkalny) położona jest w całości w strefie 0-50 m "ochrony sanitarnej" cmentarza. Wbrew twierdzeniom odwołującej, rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze wydane na podstawie art. 5 ust 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych, jest przepisem odrębnym o jakim mowa w art. 61 ust 1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ustawodawca nie wymienia enumeratywnie wszystkich przepisów prawa, z którymi powinna być zgodna decyzja o warunkach zabudowy, jednak w ocenie Kolegium, oczywistym winno być, iż zgodność ta musi odnosić się do wszystkich obowiązujących i funkcjonujących w systemie prawnym przepisów. Cytując § 3 ust. 1 rozporządzenia organ odwoławczy wyjaśnił, że w orzecznictwie aktualnie nie ma wątpliwości, że przepisy przedmiotowego rozporządzenia mają zastosowanie zarówno do cmentarzy nowozakładanych, jak i do nowoprojektowanej zabudowy mieszkaniowej, skoro odległość 150 m lub 50 m mierzona od istniejącego cmentarza do projektowanego budynku, czy też od istniejącego budynku mieszkalnego do noworealizowanego cmentarza jest tą samą odległością. Przemawia za tym wykładnia celowościowa. Kolegium podkreśliło, że przepisy o strefach sanitarnych zawarte w ww. rozporządzeniu mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących. Zatem jeżeli przeprowadzone postępowanie wykaże, że działka dla której wnioskuje się o ustalenie warunków zabudowy, znajduje się w odległości mniejszej niż wymagane 50 m od istniejącego cmentarza, to organ zobowiązany jest wydać decyzję odmowną. Decyzja ustalająca warunki zabudowy jest bowiem aktem administracyjnym związanym. Interpretacja przedmiotowego przepisu nie może prowadzić do wydania rozstrzygnięcia niezgodne z obowiązującym prawem, a z uwagi na powyżej wykazane okoliczności, w niniejszej sprawie nie ma innej możliwości jak orzeczenie o odmowie ustalenia warunków zabudowy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła E. C.-K., zarzucając naruszenie: - art. 138 § 2 K.p.a. przez rezygnację z wydania decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S., choć decyzja ta i postępowanie poprzedzające jej wydanie obarczone były wadami uzasadniającymi uchylenie decyzji w całości, - art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, - art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez utrzymanie w obrocie prawnym decyzji odmawiającej ustalenia warunków zabudowy, choć kumulatywnie spełnione zostały przewidziane tym przepisem warunki wydania decyzji pozytywnej dla inwestora, - art. 10 § 1 K.p.a. poprzez rezygnację z uwzględnienia i rozważenia stanowiska skarżącej, - art. 8 K.p.a. przez rezygnację z realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, - art. 11 K.p.a. poprzez rezygnację z realizacji zasady przekonywania, - art. 7 i 77 K.p.a. poprzez błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie, co skutkowało wydaniem błędnej decyzji. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S., a także zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej w sprawie określenia jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze powinny zostać wzięte pod uwagę dopiero na etapie rozpatrywania wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. W dniu 10 czerwca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęło pismo sporządzone przez pełnomocnika skarżącej zatytułowane "uzupełnienie skargi". W piśmie tym wskazano, że rozporządzenie w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze należy zaliczyć do przepisów technicznych (techniczno-budowlanych) i zawarte w nim unormowania nie mogą być traktowane jako przepisy odrębne w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Na poparcie prezentowanego stanowiska przedstawiono fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych w których wskazywano, że przepisami odrębnymi nie są przepisy ustawy prawo budowlane ani przepisy wykonawcze do tej ustawy. Kwestie dotyczące odległości wznoszonych obiektów od granicy działki istniejących już obiektów budowlanych prowadzone są dopiero na etapie postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Ponadto, w ocenie skarżącej, przesunięcie badania zgodności planowanej inwestycji z przepisami powołanego rozporządzenia wyklucza skorzystanie z instytucji odstępstwa przewidzianej w przepisach prawa budowlanego. W dalszej części pisma uzasadniono podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Strony zostały poinformowane, że zgodnie z przepisem art. 15zzs4 ust.3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Nadto, w informacji tej powołano się na zarządzenie nr 61 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2, zgodnie z którymi " z dniem 17 października 2020 r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie odwołuje się rozprawy, utrzymując działalność orzeczniczą Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych, sprawy wyznaczone do rozpatrzenia na rozprawie kieruje się do załatwienia na posiedzeniu niejawnym". Sprawa, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 10 czerwca 2021 r., została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym na dzień 13 lipca 2021 r., gdyż Sąd nie dysponował urządzeniami technicznymi umożliwiającymi przeprowadzenie rozprawy na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku. Dodać jeszcze należy, że w dniu 3 lipca 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2021.1090 z dnia 2021.06.18), która przepisowi art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych nadała następujące brzmienie: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu" (ust.2). Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów"(ust.3). Ustawa nowelizująca, w zakresie postępowania przed sądami administracyjnymi, nie zawiera przepisów przejściowych. Tak więc w sprawach, w których dla rozpoznania skarg wyznaczone zostały już przed dniem jej wejścia w życie terminy posiedzeń niejawnych, zarządzenia Przewodniczącego o przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) pozostały skuteczne. Dlatego też sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Badając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że wydane one zostały zgodnie z prawem. Zgodnie z przepisem art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 293), będącym podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków: 1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu; 2) teren ma dostęp do drogi publicznej; 3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego; 4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1; 5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi. Zdaniem organu, co kwestionowała skarżąca, przepisami odrębnymi w rozumieniu art.61 ust.1 pkt 5) ustawy są przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze, wydane na podstawie art. 5 ust 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Na wstępie rozważań zauważyć należy, że ochrona własności, jaką gwarantuje przepis art. 64 ust. 1 Konstytucji RP nie ma charakteru absolutnego. Zgodnie bowiem z art. 64 ust. 3 ustawy zasadniczej, własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Nadto, zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m.in. ochrony zdrowia. Z celem tym zbieżne są względy sanitarne, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U.2020.1947 t.j.) oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze (Dz.U.1959.52.315). Do przepisów odrębnych zalicza się wszelkie regulacje dotyczące ochrony środowiska, przyrody, gruntów rolnych i leśnych, zabytków, uzdrowisk, ochrony granic, obszarów morskich i innych w zależności od położenia terenu objętego wnioskiem. Użyte w art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. sformułowanie "decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi" oznacza ocenę decyzji pod kątem niesprzeczności z jakąkolwiek normą systemu prawa, a także - jak wskazuje się w piśmiennictwie (por. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne, Komentarz, red. Z. Niewiadomski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 523-524) - brak relacji wykluczania się, niedostateczną spójność z normami prawa. Przepisami odrębnymi w rozumieniu omawianego przepisu są niewątpliwie przepisy ustanawiające materialnoprawne ograniczenia w zabudowie nieruchomości (por. Igor Zachariasz (w:) H. Izdebski, I. Zachariasz "Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz", LEX 2013, pkt 21, 22 do art. 61; Tomasz Bąkowski "Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz", Zakamycze 2004, pkt 6 do art. 61; wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2624/15; wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2452/15). Stosownie do art.5 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych cmentarze powinny znajdować się na ogrodzonym terenie, odpowiednim pod względem sanitarnym, muszą mieć zapewnione pasy izolujące teren cmentarny od innych terenów, a w szczególności terenów mieszkaniowych, jak również znajdować się w odpowiedniej odległości od źródeł ujęcia wody. W art.5 ust.3 ustawy zawarte zostało także upoważnienie do wydania przez ministra właściwego do spraw zdrowia rozporządzenia wykonawczego, określającego w szczególności: 1) szerokość pasów izolujących teren cmentarny od innych terenów, a w szczególności terenów mieszkaniowych, 2) odległość cmentarza od źródeł ujęcia wody, 3) wymagania co do poziomu wód gruntowych na terenach przeznaczonych pod cmentarze. Zgodnie z § 3 ust.1 wydanego na tej podstawie rozporządzenia z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze "odległość cmentarza od zabudowań mieszkalnych, od zakładów produkujących artykuły żywności, zakładów żywienia zbiorowego bądź zakładów przechowujących artykuły żywności oraz studzien, źródeł i strumieni, służących do czerpania wody do picia i potrzeb gospodarczych, powinna wynosić co najmniej 150 m; odległość ta może być zmniejszona do 50 m pod warunkiem, że teren w granicach od 50 do 150 m odległości od cmentarza posiada sieć wodociągową i wszystkie budynki korzystające z wody są do tej sieci podłączone". Z powyższego wynika, że to ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych wprowadziła zakaz zabudowy w pasie izolującym teren cmentarny od innych terenów, w szczególności terenów mieszkaniowych. Minister określił w § 3 ust. 1 rozporządzenia jedynie szerokość tego pasa. W przypadku zabudowań mieszkalnych odległość od cmentarza została w tym przepisie ustalona na co najmniej 150 m, z tym że w niektórych sytuacjach może być ona zmniejszona do 50 m. Skoro zatem z przepisu art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego (w zakresie szerokości pasa izolacyjnego) wynika zakaz zabudowy, to stanowią one przepisy odrębne w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Celem omawianych przepisów jest wszakże zapewnienie bezpieczeństwa sanitarnego osób mieszkających w pobliżu cmentarzy. Jeżeli tak, to mają one zastosowanie zarówno w przypadku lokalizowania nowych cmentarzy, jak i w przypadku lokalizacji obiektów wokół cmentarzy już istniejących. Należy zauważyć, że w kwestii wykładni § 3 ust. 1 rozporządzenia stanowisko judykatury jest w zasadzie jednolite (por. wyroki NSA: z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. II OSK 557/12; z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. II OSK 2138/13; z dnia 27 maja 2014 r., sygn. II OSK 3047/12; z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. II OSK 2452/15 i inne; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Odmienne poglądy, dopuszczające tak zwane jednokierunkowe zastosowanie tej normy tj. tylko w odniesieniu do lokalizacji cmentarzy, a nie zabudowy wokół niej, wyrażone w kilku jednostkowych orzeczeniach nie są podzielane przez Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Wobec powyższego zarzuty skargi należało ocenić jako niezasadne. Dlatego też, na podstawie art.151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło