II SA/Kr 456/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.P. i M.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 grudnia 2010 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a zwolnić skarżących od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki, skarżący Z. i M.P. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku wynika, iż skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z 25-letnią córką B.P. . Ich miesięczny dochód wynosi 1.650 zł i stanowi go renta skarżącej w wysokości [...] zł oraz zasiłek dla bezrobotnych skarżącego w wysokości [...] zł. W skład majątku skarżących udział 1/8 we własności działki o powierzchni 0,3353 ha oraz nieruchomość rolna o areale 0,15 ha. Wnioskodawcy nie posiadają zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podnieśli, iż Z.P. liczy 58 lat i jest po przebytym zawale niedokrwiennym lewej półkuli mózgu w 1996 roku oraz plastyce lewej tętnicy podobojczykowej w 1997 roku. Od ponad 25 lat skarżąca pozostaje w leczeniu z powodu choroby nadciśnieniowej powikłanej zmianami naczyniowymi i narządowymi. Przebywa na rencie, jest całkowicie niezdolna do pracy do 12 lipca 2013 roku. Na lekarstwa wydaje miesięcznie około 150 zł. Zmuszona jest stosować specjalną dietę, co powoduje zwiększenie wydatków na artykuły spożywcze. Skarżący M.P. liczy 61 lat, przepracował 43 lata. Obecnie przebywa na zasiłku dla bezrobotnych celem przejścia na świadczenie przedemerytalne. Córka skarżących B.P. studiuje stacjonarnie na Uniwersytecie Pedagogicznym w K. na Wydziale Humanistycznym oraz pobiera naukę na rocznym studium z zakresu [...] na tej samej uczelni. Nie osiąga żadnych dochodów. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 przedmiotowej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domagają się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnili w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiadają dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Źródłem dochodu małżonków P. jest renta skarżącej w wysokości [...] zł oraz zasiłek dla bezrobotnych pobierany przez skarżącego w wysokości [...] zł. Łączne dochody skarżących wynoszą zatem 1.650 zł i przypadają na trzy osoby, na utrzymaniu skarżących pozostaje bowiem studiująca córka. Nie są to dochody wysokie zważywszy na aktualne ceny produktów żywnościowych, sanitarnych, czy też mediów. Wystarczają one jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Skarżąca Z.P. jest osobą schorowaną, cierpiącą na szereg schorzeń. Wydatki na jej leczenie oraz specjalną dietę, którą musi stosować, stanowią duże obciążenie domowego budżetu. Skarżący nie posiadają przy tym przedmiotów wartościowych, ani oszczędności, które mogłyby zostać przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżący spełniają przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).