II SA/Kr 456/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 25 lutego 2013r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 20 maja 2013r. skarżąca W. C. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 25 lutego 2013r. wydaną w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z uwagi na niskie dochody z tytułu świadczeń emerytalnych, bardzo poważnych schorzeń własnych oraz małżonka, podeszłego wieku. Wskazuje, iż mąż jest po amputacji nogi, niesprawny ruchowo. Dodaje, iż są małżeństwem bezdzietnym, rodzina nie pomaga, w tygodniu korzystają z pomocy opiekunki PCK, zaciągają pożyczki na leki, opłacenie mediów, opiekę. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zważono, co następuje. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z małżonkiem. Rodzina utrzymuje się z emerytury skarżącej wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie 1261,11 zł oraz emerytury małżonka również z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości 1441 zł. Łącznie zatem dochody rodziny wynoszą 2 703,02 zł. Rodzina posiada dom mieszkalny o pow. 50 m2 oraz grunty rolne o pow. 1,59 ha. W aktach sprawy znajdują się oświadczenia o znacznych i permanentnych wydatkach na leki i rehabilitację, zaś w aktach sprawy II SA/Kr 1720/11 liczne faktury z aptek, zaświadczenia szpitalne i lekarskie o swoim złym stanie zdrowia, rachunki za media. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie wykazuje również faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowe. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego z wyboru. Wnioskodawczyni utrzymuje się jedynie z emerytury własnej i małżonka, obydwoje z mężem są osobami starszymi, bardzo schorowanymi, cierpiącymi na przewlekłe choroby, wymagającymi częstej hospitalizacji, rehabilitacji, zakupu medykamentów, pomocy osób trzecich. Skarżąca nie posiada przy tym oszczędności ani nie wykazuje majątku, który ew. mogłaby spieniężyć. Posiadanego gospodarstwa nie uprawia ze względu na zły stan zdrowia. Nie otrzymuje również dopłat unijnych. Dodaje, iż małżeństwo jest prywatnie zadłużone. Rodzina korzysta z pomocy opiekunów PCK w tygodniu, w weekendy – odpłatnie z pomocy osób trzecich. Orzekający przy uznaniu i ocenie czy wnioskodawcy należy przyznać prawo pomocy czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które uzasadniałyby bądź nie przyznanie np. kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno – bytowa strony w pełni uzasadnia przyznanie jej pomocy w zakresie tak ustanowienia pełnomocnika z urzędu jak i zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 161, 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).