II SA/Kr 463/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Firek Sędziowie WSA Mariusz Kotulski AWSA Wojciech Jakimowicz (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2006 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 27 grudnia 2001 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego wyrównawczego skargę oddala Decyzją z dnia 27 grudnia 2001 r, sygn. akt: Kol Odw.: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie po rozpoznaniu odwołania A. Z. od decyzji Kierownika Filii nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] września 2001 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku stałego wyrównawczego, działając na podstawie art. 4 ust 1, art. 27 ust. 4 oraz art. 11 pkt 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. - o pomocy społecznej (tj.: Dz. U. z 1998 r, nr 64, poz. 414 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji orzekając o odmowie przyznania A. Z. zasiłku stałego wyrównawczego wskazał, że wnioskodawca nie kwalifikuje się do otrzymania świadczenia w postaci zasiłku stałego wyrównawczego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. W dniu [...] października 2001 r. A. Z. wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji albo o jej zmianę poprzez przyznanie mu zasiłku stałego wyrównawczego. W uzasadnieniu swojego odwołania skarżący wskazał, iż otrzymuje najniższą rentę w wys. [...] zł miesięcznie, choruje na nieuleczalną chorobę - cukrzycę oraz na inne schorzenia. Skarżący wskazał ponadto, iż z uwagi na swój wiek nie rokuje nadziei na poprawę jego sytuacji materialnej i zdrowotnej. Skarżący wskazał także, iż opiekuje się żoną która uległa 7 wypadkom, a ostatnio częściowo utraciła wzrok i cierpi w związku ze złamaniem kręgosłupa. Comiesięczna konieczność wykupu leków powoduje, iż dochody skarżącego są znacznie niższe niż [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Podniesiono, że zgodnie z art. 27 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej - .zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie samotnej, całkowicie' niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie jest niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, określonego wart. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku skarżącego powyżej wymienione kryteria nie są spełnione, gdyż przekroczone zostało kryterium dochodowe przewidziane w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji przeprowadził prawidłowe postępowanie wyjaśniające ustalając, iż osiągany przez rodzinę skarżącego miesięczny dochód wynosi [...] zł, co powoduje, iż na osobę wynosi [...] zł. Na dochód ten składa się renta C. Z. w wysokości [...] zł oraz renta A. Z. w wysokości [...] zł. Z kolei kryterium dochodowe ustanowione wart. 4 ustawy o pomocy społecznej w wysokości określonej w Obwieszczeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 kwietnia 2001 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji i kwot po waloryzacji oraz wysokości świadczeń z pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2001 r. (M. P. nr 15, póz. 243) wynosi [...] zł na pierwszą osobę w rodzinie i [...] zł na drugą osobę powyżej 15 lat, łącznie kryterium to wynosi [...] zł. Tym samym rodzina skarżącego nie spełnia kryterium dochodowego ustalonego w przepisach ustawy. Podkreślono, że z uwagi na sposób obliczania zasiłku stałego wyrównawczego nawet osiąganie miesięcznego dochodu w wysokości równej kryterium dochodowemu w zasadzie uniemożliwia przyznanie tego zasiłku. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 6 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały wyrównawczy ustala się w przypadku osoby w rodzinie, jako różnicę miedzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie ustalonym zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a posiadanym dochodem na osobę w rodzinie. Tak więc w przypadku jakiegokolwiek przekroczenia przez osobę ubiegającą się o zasiłek stały wyrównawczy ustawowego kryterium dochodowego, ustalenie wysokości zasiłku jest niemożliwe, a tym samym - zasiłek ten nie może być przyznany. Co do zarzutów skarżącego dotyczących wydatków na leki i opiekę nad żoną wskazano, że z uwagi na powyższe rozważania okoliczności te nie mogą być uwzględnione przez organ orzekający w sprawie przyznania zasiłku stałego wyrównawczego. Kolegium dodało także, iż kwoty wydane przez rodzinę skarżącego na zakup leków w miesiącu sierpniu 2001 r. zgodnie z przedstawionymi fakturami, nie przekraczają kwoty [...] zł, a zatem - nie wskazują w porównaniu do wysokości dochodów rodziny skarżącego, iż skarżący nie jest w stanie zaspokoić z otrzymywanych dochodów bieżących potrzeb rodziny. Organ odwoławczy podkreślił, ze nie neguje trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej rodziny skarżącego i zaznaczył, że w każdym czasie skarżący może złożyć w organie pierwszej instancji wniosek o udzielenie dodatkowego świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, np. na dofinansowanie do zakupów leków, czy pokrycie innych udokumentowanych wydatków w przypadku, kiedy przekroczą one zdolności finansowe rodziny skarżącego. W szczególności udzielenie takiej pomocy będzie uzasadnione w przypadku zmiany sytuacji dochodowej rodziny skarżącego. . W ustawowym terminie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia 27 grudnia 2001 r., sygn. akt: Kol. Odw.: [...] złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie A. Z. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji lub jej zmianę poprzez przyznanie wnioskowanego zasiłku stałego wyrównawczego. Skarżący podnosi, że zaskarżona decyzja jest krzywdząca, gdyż nie uwzględnia trudnej sytuacji zdrowotnej skarżącego i jego żony. Wskazał ponadto, że dokonane przez organ pierwszej instancji ustalenia dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego są nieprawidłowe, a otrzymywane świadczenia rentowe nie wystarczają na zaspokojenie minimum potrzeb życiowych rodziny skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wraz z jego argumentacją i wniósł o oddalenie skargi, a w przypadku stwierdzenia złożenia skargi po upływie ustawowego terminu o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone – czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi A. Z. - podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, iż dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia ani aktualna sytuacja faktyczna skarżącego i jego rodziny, ani aktualny stan prawny w zakresie przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, a w przedmiotowej sprawie sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia regulacje ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r, nr 64, poz. 414 z późn. zm.) oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Ze względu na powyższą zasadę kontroli oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 27 grudnia 2001 r, sygn. akt: Kol. Odw.: [...]. Sprawowanie przez sąd administracyjny kontroli działań organów administracji publicznej z punktu widzenia zgodności tych działań z prawem nie daje możliwości merytorycznej zmiany zaskarżonej decyzji, o co wnioskował skarżący w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarga - złożona w ustawowym terminie - nie jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tylko w takim zakresie Sąd w ramach swojej właściwości sprawuje kontrolę orzeczeń administracyjnych (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269)). Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie przed organami administracji publicznej była kwestia przyznania zasiłku, o którym stanowił art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t. jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. póz. 414 ze zm.), tj. zasiłku stałego wyrównawczego. Wniosek o tego rodzaju zasiłek z dnia [...] sierpnia 2001 r. został podtrzymany w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, w którym A. Z. zwracał się zmianę decyzji pierwszoinstancyjnej poprzez przyznanie mu zasiłku stałego wyrównawczego. Zasiłek stały wyrównawczy przysługiwał bądź to osobie samotnej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód był niższy od kryterium dochodowego, określonego w art. 4 ust. 1 ustawy, bądź to osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie, był niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie określonego w art. 4 ust. 1 ustawy. Konstrukcja powyższego przepisu prowadzi do wniosku, iż zasiłek stały wyrównawczy przysługiwał w sytuacji łącznego spełnienia wszystkich przesłanek wskazanych w tym przepisie, co w konsekwencji oznacza, że nie spełnienie którejkolwiek z powyższych przesłanek wykluczało możliwość podjęcia pozytywnej decyzji w przedmiocie przyznania tego rodzaju świadczenia z pomocy społecznej. Skarżący nie jest osobą samotną a zatem warunek uzyskania przez niego zasiłku stałego wyrównawczego byłby spełniony, gdyby zarówno jego dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie, był niższy od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie określonego w art. 4 ust. 1 ustawy. Przez dochód rodziny - zgodnie z definicją art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej - należy rozumieć "sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki z tytułu ubezpieczeń: emerytalnego, rentowych i chorobowego, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz o kwotę wysokości alimentów, świadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osób, jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne oraz świadczenia w naturze, a także kwotę zwiększenia zasiłku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki, uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego; w odniesieniu do osób prowadzących działalność gospodarczą oraz osób z nimi współpracujących za dochód przyjmuje się wysokość podaną w oświadczeniu, nie niższą jednak niż zadeklarowana przez te osoby kwota dochodu stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a jeżeli osoby nie podlegają ubezpjeczeniom: emerytalnemu i rentowym - nie niższą od kwoty najniższej podstawy wymiaru składek obowiązujących osoby ubezpieczone na podstawie odrębnych przepisów; nie stanowią dochodu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne płacone przez ośrodki pomocy społecznej", z kolei dochód na osobę w rodzinie lub kryterium dochodowym na osobę w rodzinie jest "dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w tej rodzinie lub sumę składników, o których mowa w art. 4 ust. 1, ustalonych zgodnie z wiekiem osób w tej rodzinie, podzieloną przez liczbę osób w rodzinie" (art. 2a ust. 1 pkt 2a ustawy o pomocy społecznej). Z akt sprawy wynika, że w przypadku rodziny A. Z. kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej określone w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz ustalone na podstawie Obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 kwietnia 2001 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji i kwot po waloryzacji oraz wysokości świadczeń z pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2001 r. (M. P. nr 15, poz. 243) wynosiło w dniu wydania zaskarżonej decyzji [...] zł (a zatem kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosiło [...] zł). Rodzina skarżącego składa się bowiem z dwóch osób, tj. skarżącego i jego żony, a zgodnie z cyt. obwieszczeniem kryterium dochodowe wynosiło [...] zł na pierwszą osobę w rodzinie i [...] zł na drugą osobę powyżej 15 lat. Z kolei osiągany przez rodzinę skarżącego miesięczny dochód wynosił [...] zł, co sprawia, iż na osobę wynosił on [...] zł. Na dochód ten składała się renta C. Z. w wysokości [...] zł oraz renta A. Z. w wysokości [...] zł. Dochód rodziny skarżącego, jak i dochód na osobę w rodzinie przekraczał tym samym w znacznym stopniu ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej. Przekroczenie w znacznym stopniu kryterium dochodowego nie dawało skarżącemu prawa do zasiłku stałego wyrównawczego. Na rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej nie mogło mieć również wpływu ewentualne zastosowanie art. 5 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym osobom i rodzinom, które nie spełniają warunku określonego w art. 4 ust. 1, w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być przyznana pomoc pieniężna lub w naturze pod warunkiem zwrotu części lub całości wydatków na zasadach określonych w art. 34 i 41 ustawy, zgodnie bowiem z treścią art. 27 ust. 6 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały wyrównawczy w przypadku osoby w rodzinie należało ustalać w wysokości odpowiadającej różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, ustalonym zgodnie z art. 4 ust. 1, a posiadanym dochodem na osobę w rodzinie. Oznacza to, że w drodze szczegółowego uregulowania ustawodawca wykluczył możliwość ustalenia i przyznania zasiłku stałego wyrównawczego w przypadku jakiegokolwiek przekroczenia przez osobę ubiegającą się o zasiłek stały wyrównawczy ustawowego kryterium dochodowego. Niekwestionowana trudna sytuacja bytowa rodziny skarżącego opisana również w złożonej skardze nie mogła stanowić podstawy do przyznania mu zasiłku stałego wyrównawczego, co nie oznacza, że nie uzasadniała przyznania pomocy społecznej w innej formie, tj. zasiłku celowego, o czym organ odwoławczy pouczył A. Z. w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji realizując tym samym obowiązki wynikające z zasad ogólnych k.p.a., zwłaszcza art. 8 i 9 k.p.a. W tym stanie rzeczy, zarzuty skarżącego, iż zaskarżona decyzja jest bezzasadna nie mogą być uznane za uzasadnione. Jak bowiem wykazuje analiza stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy, nie daje on podstaw do przyznania pomocy społecznej w formie określonej w art. 27 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. IT pomocy społecznej, jednakże nie wyklucza dopuszczalności uzyskania pomocy społecznej w innej formie. Interes prawny skarżącego i jego rodziny w uzyskaniu pomocy społecznej, ewidentny na gruncie zgromadzonej w aktach dokumentacji i nie kwestionowany przez organy administracji publicznej, może uzyskać ochronę na podstawie regulacji ustawowych dotyczących np. przesłanek uzyskiwania świadczeń w formie zasiłków celowych. Z powyższych powodów skargę, jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.