II SA/Kr 466/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 6 maja 2002 r. Nr: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 15 czerwca 2009 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 6 maja 2002 roku Nr: [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Z oświadczenia zawartego w złożonym formularzu wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód wynosi [...] zł i stanowi go emerytura wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni 86 m². Nie dysponuje ona zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, iż w związku z drastycznym pogorszeniem stanu zdrowia (przed miesiącem zdiagnozowano u skarżącej złośliwy nowotwór) wzrosły wydatki skarżącej związane z leczeniem i dojazdami na konsultacje lekarskie. Z uwagi na poparte wcześniej dokumentami olbrzymie, w stosunku do dochodów, koszty utrzymania domu i leczenia oraz zaistniałe nowe okoliczności skarżąca nie jest w stanie ponieść żadnych dodatkowych kosztów i bez zwolnienia jej od kosztów sądowych nie ma możliwości skorzystania z drogi sądowej. W związku z tym, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie jest pierwszym w przedmiotowej sprawie i kwestia ta była przedmiotem rozpoznania nie tylko sądu pierwszej instancji, który przyznał Z.B. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu, ale również przedmiotem postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 24 lutego 2009 roku oddalił zażalenie skarżącej, wnioskodawczyni została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy na okoliczność wykazania zmiany okoliczności w postaci pogorszenia się jej sytuacji materialnej poprzez przesłanie rachunków potwierdzających zwiększone wydatki na leczenie oraz utrzymanie. W odpowiedzi skarżąca oświadczyła, iż przebywa obecnie w [...] Centrum Onkologii, gdzie będzie hospitalizowana co najmniej do [...] sierpnia 2009 roku. Sytuacja ta uniemożliwia przesłanie żądanych rachunków. Skarżąca nadmieniła, że wysokie koszty utrzymania domu udokumentowała szczegółowo rachunkami przed kilkoma miesiącami, a jest rzeczą oczywistą, że ze względu na inflację koszty te mogły tylko wzrosnąć. Leczenie złośliwej postaci raka pociąga za sobą zakup leków, specjalnej diety, dojazdów do ośrodków onkologicznych, opieki osób trzecich, jak i konieczności leczenia chorób towarzyszących. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy - zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie istotny jest fakt, że rozpoznawany wniosek skarżącej nie jest pierwszym wnioskiem złożonym w przedmiotowej sprawie, a sytuacja materialna skarżącej była już przedmiotem oceny zarówno sądu pierwszej instancji, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowił dla Z.B. adwokata z urzędu, zaś wniosek skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 lutego 2009 roku oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie sądu pierwszej instancji. Dla aktualnie rozpoznawanego wniosku kwestia ta jest istotna z tego względu, że uwzględnienie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy byłoby możliwe tylko wówczas, jeśli skarżąca przedstawiłaby w nim okoliczności wobec których stanowisko wyrażone w uprzednio wydanym postanowieniu o przyznaniu prawa pomocy straciłoby aktualność. Zgodnie bowiem z art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie zmiany okoliczności sprawy należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W aktualnie rozpoznawanym wniosku jako nową okoliczność strona skarżąca podała pogorszenie stanu zdrowia, gdyż zdiagnozowano u niej nowotwór złośliwy. Z tego względu znacznie wzrosły koszty utrzymania skarżącej i koszty leczenia. Strona nie określiła przy tym jakiego rzędu wydatki aktualnie ponosi na leczenie i utrzymanie. Wezwana do udokumentowania zwiększonych wydatków oświadczyła, iż aktualnie przebywa w szpitalu i nie jest w stanie przedłożyć żądanych dokumentów. Skarżąca podniosła, iż wysokie koszty utrzymania domu zostały przez nią uprzednio udokumentowane, a jest rzeczą oczywistą, że koszty te nie maleją, a ze względu na inflację mogły jedynie wzrosnąć. Po dokonaniu analizy wniosku o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych orzekający zauważa, że wnioskodawczyni nie wykazała, aby jej sytuacja majątkowa uległa znacznemu pogorszeniu w porównaniu do przedstawionej wcześniej. Pogorszeniu uległa niewątpliwie sytuacja zdrowotna, co zostało przez skarżącą udokumentowane zaświadczeniem lekarskim. Jak wynika jednak z treści powołanych przepisów, jedynym kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Brak aktualnych danych, nawet poprzez sporządzenie orientacyjnego kosztorysu ponoszonych wydatków związanych z leczeniem, nie pozwolił na jednoznaczną oceną czy skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Skarżąca dysponuje bowiem stałym miesięcznym dochodem w wysokości [...]zł. Mając na uwadze powyższe orzekający stwierdza, że w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, aby nastąpiła taka zmiana okoliczności odnosząca się do jej sytuacji majątkowej, która uzasadniałaby zmianę prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy w trybie art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art.258 § 2 pkt 7 mając na uwadze dyspozycję płynącą z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).