II SA/Kr 466/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]r., znak. [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu . W dniu 27 sierpnia 2008r. Z. B. złożyła wniosek o ustanowienie adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 lipca 2008r. oddalającego jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego [...] z dnia [...]r. wydaną w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Skarżąca domaga się ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na fakt, iż jest samotnie mieszkającą wdową, utrzymującą się jedynie z emerytury. Wskazuje, iż jej miesięczny dochód wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym jest niewysoki i w całości przeznaczony na bieżące potrzeby – głównie leki, które ze względu na przewlekłe schorzenia skarżąca musi regularnie wykupywać. Ponadto przeznacza osiągany dochód na utrzymanie domu oraz wizyty u lekarzy i badania diagnostyczne. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 1 692 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada dom jednorodzinny o pow. 86 m2. Wnioskodawca nie wskazuje natomiast faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów w wysokości 1692, 03 zł, posiadany majątek, brak zadłużenia, brak innych osób na utrzymaniu nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru w sprawie. Wnioskodawca posiada bowiem stały, pewny dochód z tytułu emerytury oraz majątek. Posiadanie zaś majątku, szczególnie nieruchomości ( domu jednorodzinnego, mieszkania czy działki, gospodarstwa rolnego ) w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Ponadto należy wskazać, iż wnioskodawczyni podniosła co prawda, iż ponosi duże koszty związane z leczeniem i utrzymaniem domu, jednakże twierdzeń tych nie poparła żadnymi dokumentami je potwierdzającymi. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób wydatków związanych z zakupem leków czy innych nadzwyczajnych wydatków obciążeń budżetu domowego, argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego ( post. NSA z 3.03.2005r. OZ 1692/04 ). Podsumowując należy stwierdzić, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącej, przy jej miesięcznym dochodzie wynoszącym 1692,03 zł ustanowienie dla niej adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej byłoby niezasadne. Konieczność poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, nie naraża strony bowiem na pogorszenie warunków bytowych – z jednej strony, z drugiej zaś odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).