II SA/Kr 468/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie WSA Piotr Głowacki WSA (del.) Robert Sawuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2007 r. sprawy ze skargi H.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2005r. nr [...] w przedmiocie przekazania sprawy według właściwości skargę oddala II SA/Kr 468/05 Uzasadnienie Postanowieniem Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2004r. znak [...] wydanym na podstawie art. 65 § 1 kpa w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 roku o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 z późn. zm.) oraz upoważnienia Prezydenta Miasta K. z dnia 9 lutego 2004r. przekazano według właściwości do Wojewody akta sprawy prowadzonej z wniosku H.G. przez były Urząd Rejonowy w K., dotyczącej zaliczenia wartości mienia pozostawionego przez matkę Z. G. S. (S.) poza obecnymi granicami państwa polskiego. W uzasadnieniu tego postanowienia podkreślono, że zgodnie z art. 65 § 1 kpa, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy, niezwłocznie podanie to przekazuje do organu właściwego. Przekazanie podania do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Z dniem 30 stycznia 2004r. weszła w życie ustawa z dnia 12 grudnia 2003 roku o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 z późn. zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza granicami potwierdza w drodze decyzji wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy będącego właścicielem nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego albo wojewoda właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania osoby będącej właścicielem nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, jeżeli o zaliczenie ubiegają się spadkobiercy tej osoby. Postępowania w sprawach potwierdzenia praw do zaliczenia wartości pozostawionych nieruchomości wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie w/w ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów (art. 15). Prezydent Miasta K. nie jest zatem organem właściwym do rozpatrzenia sprawy, ponieważ właścicielka nieruchomości Z. z domu G., S. (S.) zamieszkiwała w W. Mając na uwadze powyższe organ I instancji orzekł o przekazaniu akt sprawy Wojewodzie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła H.G. Podała, że w jej ocenie postanowienie organu I instancji o przekazaniu sprawy do rozpoznania innemu organowi po ponad 20 latach od chwili wszczęcia sprawy jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. H.G. podniosła, że ona sama jest mieszkańcem K., jej matka mieszkała w W. i zmarła w 1974 roku, a ona jako jej spadkobierczyni od ponad 20 lat nie może załatwić tej sprawy. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2005r. znak: [...] wydanym na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 i art. 15 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 roku o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 z późn. zm.), art. 65 § 1 kpa, art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 144 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że w szczególności organy administracji publicznej obowiązane są przestrzegać z urzędu swej właściwości rzeczowej i miejscowej (art. 19 kpa). W przedmiotowej sprawie właściwość rzeczowa i miejscowa Samorządowego Kolegium Odwoławczego sprowadza się jedynie do rozstrzygnięcia o zasadności przekazania przez Prezydenta Miasta K. wniosku H.G. w sprawie zaliczenia wartości mienia pozostawionego przez matkę skarżącej poza obecnymi granicami państwa polskiego (w P., byłe województwo lwowskie, obecnie P., obwód lwowski, Republika Ukrainy) według właściwości Wojewodzie. Zgodnie z art. 17 pkt 1 kpa samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. W niniejszej sprawie ustawa z dnia 12 grudnia 2003 roku o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 z późn. zm.) wprost stanowi, iż właściwym do wydania decyzji potwierdzającej zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego jest wojewoda, zaś organem odwoławczym jest Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Kolegium podało, że stosownie do art. 15 tejże ustawy postępowania w sprawach potwierdzania praw do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na postawie jej przepisów. Sprawy te podlegają przekazaniu właściwym wojewodom. Ponieważ przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2003 roku o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego nakładają jedynie na wojewodów obowiązek prowadzenia postępowania w tego rodzaju sprawach, stąd organ I instancji zasadnie przekazał sprawę właściwemu wojewodzie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że po dniu 30 stycznia 2004r. jedynie wojewodowie mogą prowadzić sprawy związane z zaliczaniem na poczet ceny sprzedaży lub opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego i tym organom winny być przekazane wszystkie sprawy dotychczas prowadzone, których przedmiotem jest zaliczenie wartości mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Polski. Nie naruszono więc w tej sprawie zasad współżycia społecznego ani zasad sprawiedliwości, skoro organ I instancji postąpił zgodnie z prawem. Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu H.G. Kolegium Odwoławcze podało, że niewątpliwie obecna regulacja w tym zakresie w niniejszej sprawie spowoduje dalsze opóźnienie w jej załatwieniu, jest to jednak niezależne od organów administracji, które nie mogą podejmować działań niezgodnych z przepisami. Art. 5 ust 1 pkt 2 w/w ustawy wskazuje również, iż dla określenia właściwości organu znaczenie ma jedynie ostatnie miejsce zamieszkania osoby będącej właścicielem nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, a nie inne okoliczności. W związku z powyższym Prezydent Miasta K. prawidłowo zastosował art. 65 § 1 kpa (przewidujący, iż w sytuacji, gdy organ, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy, powinien je niezwłocznie przekazać organowi właściwemu) i przekazał złożony wniosek Wojewodzie do rozpoznania według właściwości. Ostatnim bowiem miejscem zamieszkania Z. z domu G. (S.) były W., a ta miejscowość znajduje się w Województwie M. Odnosząc się natomiast do przedstawionego w zażaleniu wniosku, by sprawę zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej przez Z. z domu G.S. (S.) poza obecnymi granicami państwa polskiego rozpoznać w K., Kolegium Odwoławcze podkreśliło, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące właściwości rzeczowej i miejscowej organów administracji publicznej nie przewidują możliwości zmiany organu właściwego miejscowo do rozpoznania sprawy ze względów celowościowych (np. ze względu na stan zdrowia uczestników postępowania, wiek stron itp.) Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła H.G., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz nieprzekazywania akt sprawy Wojewodzie [...] i merytorycznego załatwienia sprawy. Skarżąca zarzuciła Samorządowemu Kolegium Odwoławczego, iż "nie dostrzegł" zwłoki w załatwieniu tej sprawy, która prowadzona jest od kilkunastu lat. Zdaniem skarżącej przekazywanie akt sprawy prowadzi do coraz większej zwłoki i nie uwzględnia stanu zdrowia skarżącej. W skardze zarzucono nadto naruszenie zasad współżycia społecznego poprzez przewlekłe prowadzenie tej sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...]lutego 2005 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 roku o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 z późn. zm.) wydawanie decyzji w przedmiocie potwierdzenia prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, w przypadku gdy o zaliczenie ubiegają się spadkobiercy właściciela nieruchomości, należy do wojewody właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania właściciela pozostawionej nieruchomości. Ponadto art. 15 w/w ustawy stanowi, że postępowania w sprawach potwierdzania praw do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Polski wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie w/w ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. W związku z powyższym postanowienia Prezydenta Miasta K. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczące kwestii przekazania przedmiotowej sprawy do załatwienia Wojewodzie [...] w ocenie Sądu zostały wydane w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 2 i art. 15 cytowanej ustawy i są zgodne z prawem. Należy podkreślić, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. dotyczy wyłącznie kwestii właściwości organów do załatwienia sprawy związanej z potwierdzeniem prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego. Wspomniane postanowienia nie rozstrzygają tego, czy skarżącej przysługuje prawo do zaliczenia wartości ani też o wartości takiej pozostawionej nieruchomości. Przedmiotem niniejszego postępowania nie jest również kwestia przewlekłości postępowania administracyjnego. Jeżeli skarżąca uważa, że postępowanie w niniejszej sprawie jest prowadzone przewlekle, przysługuje jej środek prawny w postaci zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia, a w przypadku jego nieuwzględnienia - skarga do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania. Natomiast przedmiotem niniejszego postępowania jest rozstrzygnięcie kwestii właściwości. Zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy w swoich rozstrzygnięciach oparły się o art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 15 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 roku o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego. Powołane przepisy przekazują sprawy tego rodzaju do właściwości wojewody właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania osoby będącej właścicielem pozostawionych nieruchomości. W ocenie Sądu organy prowadzące przedmiotowe postępowanie administracyjne prawidłowo zastosowały przepisy cytowanej ustawy, które w sposób jednoznaczny wskazują wojewodę jako organ właściwy w do załatwienia spraw tego rodzaju. Należy dodać, że art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego nakazuje organom z urzędu przestrzegać swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Skoro więc miejsce ostatniego zamieszkania matki skarżącej nie budzi wątpliwości i nawet nie było kwestionowane przez skarżącą, należało sprawę przekazać wojewodzie na podstawie art. 65 kpa. Pozostałe zarzuty skarżącej są nieuzasadnione, ponieważ działanie organów administracji publicznej w oparciu o przepisy o charakterze bezwzględnie wiążącym, a takimi niewątpliwie są przepisy w/w ustawy dotyczące właściwości, nie może być uznane za sprzeczne z prawem i stanowić podstawy uchylenia wydanego na ich podstawie postanowienia. Co więcej wydanie postanowienia z naruszeniem przepisów o właściwości skutkowałoby, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa, nieważnością postanowienia wydanego w takim postępowaniu, a więc w rezultacie byłoby sprzeczne również z interesami skarżącej. Jak wspomniano kwestia przewlekłości nie jest przedmiotem niniejszego postępowania i ewentualnie może być podniesiona w odrębnym postępowaniu. Z tego względu Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed Sądem Administracyjnym /Dz. U. nr. 153 poz. 1270 ze zm./, orzekł jak w sentencji.