II SA/Kr 470/07

Sygn. akt II SA/ Kr 470/ 07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 sierpnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA Aldona Gąsecka-Duda AWSA Kazimierz Bandarzewski (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]marca 2007r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję WSA/wyr. l - sentencja wyroku T. G. w dniu 14 marca 2005 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Do podania dołączono orzeczenie z 29.04.2003r. o zaliczeniu wnioskodawcy do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 30.04.2005 r. oraz zaświadczenie o pobranym w lutym 2005 r. zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 305,50 zł. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działając z upoważnienia Wójta Gminy S., decyzją z dnia [...]marca 2005 r. przyznał T. G. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 144 zł za okres od 1.03.2005 r. do 30.04.2005 r. Następnie w dniu 2 lutego 2007 r. T. G. złożył kolejny wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Do podania dołączono orzeczenie z 29.01.2007 r. o zaliczeniu wnioskodawcy do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do listopada 2009 r. Dnia 6 lutego 2007 r. T. G. złożył do Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wniosek o wypłacenie mu zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1.05.2005 r. do 30.01.2007 r. wskazując, iż poprzednie orzeczenie określało okres niepełnosprawności tylko do 30.04.2005 r., a po jego wygaśnięciu wnioskodawca jedynie słownie poinformował Kierownika ww. Ośrodka o dalszym załatwianiu sprawy związanej z uzyskaniem kolejnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Tym samym w ocenie wnioskodawcy po uzyskaniu orzeczenia o zaliczeniu go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do listopada 2009r. należą mu się świadczenia za okres od 1 maja 2005 r. do końca stycznia 2007r. Po rozpoznaniu sprawy, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działając z upoważnienia Wójta Gminy S., decyzją z dnia [...]lutego 2007 r. przyznał T. G. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości po 153 zł miesięcznie za okres od 1.02.2007 r. do 30.11.2009 r. oraz nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu tej decyzji wyjaśniono, że stosownie do art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie uwzględniono wniosku strony o wypłatę (wyrównanie) zaległego świadczenia za okres od maja 2005 r. do stycznia 2007 r. Wskazano, że nie zasługuje na uwzględnienie ustne poinformowanie organu o dalszym postępowaniu związanym z uzyskaniem orzeczenia o zaliczeniu strony do osób posiadających określony stopień niepełnosprawności. Organ wskazał, że gdyby rzeczywiście taka informacja była podana, wówczas pracownik odnotowałby fakt jej zgłoszenia. Takiej treści decyzję otrzymała strona 27.02.2007 r. i dnia 7.03.2007 r. złożyła pismo, w którym podniosła, że w kwietniu 2005 r. ustnie poinformowała pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o dalszym prowadzeniu postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Informacja ta nie była składana pisemnie, ponieważ nikt nie żądał jej złożenia w takiej formie. W ocenie składającego to pismo błąd popełnił pracownik organu I-instancji, za który winą obarcza się stronę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] potraktowało pismo skarżącego z dnia 7 marca 2007 r. jako odwołanie i decyzją z dnia [...]marca 2007 r., działając na podstawie art. 24 ust. 2, 3a i 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje od miesiąca, w którym strona złożyła kompletny wniosek. W przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyskała ponownie orzeczenie o niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Ponieważ odwołujący złożył kompletny wniosek o przyznanie mu zasiłku pielęgnacyjnego 2 lutego 2007 r. tym samym zasiek ten winien przysługiwać od lutego 2007 r. Organ odwoławczy wskazał również, że decyzja w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego ma charakter związany i tym samym nie pozwala organom administracji na uznaniowe orzekanie ani co do wysokości zasiłku, ani co do okresu, na który jest on przyznawany. Decyzję tą doręczono stronie 4 kwietnia 2007 r. i dnia 25 kwietnia 2007 r. wniosła ona na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w 2005 r. poinformował pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o toczącym się postępowaniu w sprawie wydania kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności, ale w związku z brakiem poinformowania skarżącego o konieczności złożenia na piśmie tej informacji, została ona złożona ustnie. Z tego tylko powodu odmówiono mu wypłaty zaległego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od maja 2005 r. do stycznia 2007 r. Do skargi dołączono kopię orzeczenia o niepełnosprawności z 29.01.2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśniono, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie pozwalają na przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego z urzędu. Tym samym dopiero złożenie przez stronę kompletnego wniosku rodzi podstawę do jego przyznania. Nie ma przy tym - w ocenie organu odwoławczego - znaczenia okoliczność informowania pracownika organu I-instancji o trwającym postępowaniu w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności skarżącego, skoro zgodnie z obowiązującymi przepisami przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego i tak następuje począwszy od miesiąca złożenia przez stronę kompletnego wniosku. Na rozprawie skarżący podtrzymał swoje żądanie zawarte skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżący T. G. w dniu 25 kwietnia 2007 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]marca 2007 r., doręczoną skarżącemu 4 kwietnia 2007 r. Skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu. Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I-instancji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w tej sprawie wynika stąd, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, którego decyzja została zaskarżona, ma siedzibę w [...]. Z art. 13 § 2 P.p.s.a. wynika, że do rozpoznania sprawy właściwym miejscowo jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zgodnie z § 1 pkt 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652 z późn. zm.) obszar właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie obejmuje obszar Województwa Małopolskiego. Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, aczkolwiek z innych powodów niż zawarte w skardze. Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu I-instancyjnym skarżący T. G. złożył zarówno wniosek o przyznanie mu zasiłku pielęgnacyjnego za okres od lutego 2007 r. do listopada 2009 r., jak i wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od maja 2005 r. do stycznia 2007 r. Z akt sprawy wynika, że organ I-instancji nie prowadził dwóch odrębnych postępowań administracyjnych, ale w dorozumiany sposób połączył oba wnioski do wspólnego rozpoznania. Tym samym w decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...]02..2007 r. winny znaleźć się dwa rozstrzygnięcia: jedno dotyczące zasiłku pielęgnacyjnego za okres od lutego 2007 r. do listopada 2009 r. i drugie dotyczące zasiłku za okres od maja 2005 r. do stycznia 2007 r. Tymczasem organ I-instancji pominął orzekanie w sprawie zasiłku za okres od maja 2005 r. do stycznia 2007 r. Jedynie w uzasadnieniu decyzji I-instancyjnej odniesiono się do odmowy przyznania świadczenia i to pomimo tego, że w rozstrzygnięciu tej decyzji nie ma mowy o braku przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Tym samym organ I-instancji uzasadnił decyzję w całkowitym oderwaniu od jej rozstrzygnięcia. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu decyzji organu I-instancji nie ma podanych żadnych faktów czy też wyjaśnienia podstawy prawnej dotyczącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od lutego 2007 r. do listopada 2009 r. W tym stanie sprawy pismo złożone przez skarżącego z dnia 6 marca 2007 r. zostało potraktowane jako odwołanie od decyzji organu I-instancji mimo, że w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego treść tego pisma budzi poważne wątpliwości co do uznania go za odwołanie. O treści pisma rozstrzyga jego treść, zaś z treści pisma skarżącego z 6.03.2007 r. wynika, że domaga się on rozstrzygnięcia co do przyznania mu zasiłku za okres od maja 2005 r. do stycznia 2007 r. Skarżący w tym piśmie nie kwestionuje zasadności rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...].02.2007 r. w zakresie przyznania mu zasiłku na okres luty 2007 r. -listopad 2009 r. Organ odwoławczy otrzymawszy to pismo nie wyjaśnił, czy stanowi ono odwołanie, czy też jest może wnioskiem o uzupełnienie decyzji organu I-instancji co do rozstrzygnięcia w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od maja 2005 r. do stycznia 2007 r., czy też jest zażaleniem na bezczynność organu I-instancji w zakresie braku rozstrzygnięcia o zasiłku pielęgnacyjnym za okres maj 2005 r. – styczeń 2007 r. Nie może stanowić przekonującego argumentu okoliczność, że skarżący pismo to złożył w okresie 14 dni na wniesienia odwołania lub też to, że posługuje się w tym piśmie terminem "prośbą o wypłatę zaległego zasiłku", którą to prośbę strony organ administracji "odrzucił". Już taka treść tego pisma winna sugerować organom administracyjnym, że należy skarżącego informować o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, w tym o możliwościach wnoszenia różnego rodzaju środków prawnych w postępowaniu administracyjnym po to, aby poprzez nieznajomość prawa strona ta nie poniosła szkody. Taki obowiązek spoczywa na każdym organie administracyjnym i wynika on z art. 9 k.p.a. Tym samym należy stwierdzić, że w tej sprawie organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a. oraz art. 107 § 3 1 k.p.a. Nie przeprowadzono bowiem postępowania co do znaczenia pisma skarżącego z dnia 6 marca 2007 r., a ponadto organ odwoławczy nie dostrzegł braku rozstrzygnięcia całego wniosku strony złożonego przed organem I-instancji. Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że zgodnie z art. 24 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. Przepis ten o takiej treści obowiązywał jednak tylko w okresie od 1 czerwca 2005 r. do 14 stycznia 2006 r., kiedy to na mocy art. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 267, poz. 2260) zmieniono jego treść i po tym dniu warunkiem kontynuacji poprzednio otrzymywanego świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego było dodatkowo złożenie odrębnego wniosku o jego kontynuację. Taka treść tego przepisu weszła w życie z dniem 14 stycznia 2006 r. Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005 r. Nr 105, poz .881 z późn. zm.), postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, sporządzonego zgodnie ze wzorem do tego rozporządzenia. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ zawiera ona ww. wady. Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. ponownie rozpatrując sprawę obowiązkiem organu odwoławczego jest ustalenie, jaki charakter ma pismo skarżącego z dnia 6.03.2007 r. i stosownie do tego, mając na uwadze zarówno treść żądania strony oraz zasadę zakazu reformationis in peius (art. 139 k.p.a.) rozstrzygnąć sprawę. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt c P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji wyroku, ponieważ stwierdzono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Nie orzeczono o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji oraz nie zasądzono na rzecz skarżącego kosztów, ponieważ skarżącemu przysługiwało, stosownie do art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. zwolnienie z mocy ustawy od obowiązku uiszczania kosztów sądowych w tej sprawie.