II SA/Kr 476/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak / spr. / WSA Iwona Niżnik- Dobosz Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J.S. na postanowienie nr [....] [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 stycznia 2014 r. znak: [....] w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia skargę oddala Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją nr [....] z dnia 25 lutego 2003 r. znak: [....] nakazał J.S. rozbiórkę rozbudowanej części obiektu budowlanego - dobudowanego pomieszczenia pod istniejącym okapem budynku mieszkalnego położonego w Z. na działce ewid. [....] obr. [....] . Obowiązek ten nie został wykonany dobrowolnie. Przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego PINB w Z. upomnieniem z dnia 1 sierpnia 2005 r. wezwał J.S. do wykonania obowiązku. Wobec bezskuteczności upomnienia organ egzekucyjny w dniu 1 września 2005 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [....] oraz postanowieniem z dnia 1 września 2005 r. nałożył na J.S. grzywnę w wysokości 6.077,13 zł. Po rozpatrzeniu zażalenia postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem [....] inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 22 listopada 2005 r. Następnie PINB zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego grzywny. J.S. pismem z dnia 13 czerwca 2012 r., sprecyzowanym w piśmie z dnia 25 marca 2013 r., domagał się umorzenia m.in. należności objętych postanowieniem [....] z dnia 1 września 2005 r. na kwotę 6077,13 zł. PINB w Z. postanowieniem nr [....] z dnia 20 maja 2013 r. znak: [....] odmówił umorzenia grzywny w celu przymuszenia w wysokości 6.077,13 zł, powołując się na art. 125 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.). Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki do umorzenia nałożonej grzywny w celu przymuszenia zgodnie z wnioskiem zobowiązanego, gdyż J.S. nie wykonał nałożonego na niego obowiązku rozbiórki części budynku. Zażalenie na postanowienie PINB w Z. wniósł J.S. , który zarzucił, że nałożony na niego decyzją z dnia 25 lutego 2003 r. obowiązek nie może być wykonany, ponieważ żalący się nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością, na której znajduje się objęta nakazem rozbiórki rozbudowana część obiektu budowlanego. Zdaniem J.S. decyzje i postanowienia wydawane w przedmiotowej sprawie powinny zostać usunięte z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie ich nieważności, ewentualnie w trybie wznowieniowym. Żalący się wskazał, że stosowne postępowanie w trybie nadzwyczajnym już się toczy. Ponadto J.S. podniósł, że w tytule wykonawczy wymieniony jest on oraz N.O. i egzekucja jest prowadzona jednocześnie w stosunku do dwóch różnych osób. MWINB w K. postanowieniem nr [....] z dnia 24 stycznia 2014 r. znak: [....] , wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa i art. 18 oraz art. 23 § 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymał w mocy postanowienie PINB w Z. z dnia 20 maja 2013 r. Organ odwoławczy podkreślił, że z akt postępowania egzekucyjnego jak i wniosku J.S. wynikało, że egzekwowany obowiązek w dalszym ciągu nie został wykonany. Ponadto MWINB wyjaśnił, że organy działające na etapie postępowania egzekucyjnego nie mogą oceniać prawidłowości decyzji, z której egzekwowany obowiązek wynika, a w ocenie MWINB nie ulegało wątpliwości, że decyzja PINB w Z. nr [....] z dnia 25 lutego 2003 r. znak: [....] jest ostateczna i nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Organ odwoławczy wyjaśnił zasady umarzania nałożonych grzywien celem przymuszenia i zaznaczył, że nie mogą być one umorzone przed wykonaniem egzekwowanego obowiązku. Ponadto MWINB stwierdził, że prowadzenie egzekucji odrębnie wobec kilku zobowiązanych do wykonania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego jest dopuszczalne. Dlatego, zdaniem organu odwoławczego, odmowa umorzenia grzywny była zasadna. Skargę na postanowienie MWINB w K. złożył J.S. , zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na prowadzeniu egzekucji, pomimo iż postępowanie egzekucyjne jest niedopuszczalne, gdyż skarżący nie ma prawnej i faktycznej możliwości wykonania obowiązku. Skarżący podniósł, że budynek mieszkalny, którego dotyczy obowiązek rozbiórki, nigdy nie był i nie jest jego własnością, a jego właścicielką jest N.O. , wobec której była już także prowadzona egzekucja. Skarżący J.S. domagał się uchylenia postanowień organów obu instancji oraz stwierdzenia nieważności decyzji nakładającej na niego obowiązek. W odpowiedzi na skargę MWINB w K. w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z 23 maja 2014 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sprzeciw J.S. został wniesiony po terminie i dlatego WSA w Krakowie odrzucił go postanowieniem z 30 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. W świetle powyższych zasad skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego jest niewątpliwie obowiązkiem o charakterze niepieniężnym w rozumieniu przepisów działu III ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej zwana "u.p.e.a."). Natomiast grzywna w celu przymuszenia jest unormowana przepisami art. 119 - 126 u.p.e.a. Art. 121 § 4 u.p.e.a. stanowi, że w przypadku niespełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego nakładana grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, a wysokość tej grzywny stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętej nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych (art. 121 § 5 u.p.e.a.). Należy zwrócić uwagę, że zgodnie art. 7 § 3 u.p.e.a. stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. Natomiast art. 125 u.p.e.a. stanowi, że w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone grzywny lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu (§ 1). Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Na postanowienie o odmowie umorzenia grzywny służy zażalenie (§ 2). Z kolei z art. 126 u.p.e.a. wynika, że uiszczona lub ściągnięta grzywna, na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, może być w uzasadnionych przypadkach zwrócona w 75% lub w całości. Podkreślić trzeba, że w niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie MWINB w K. nr [....] z dnia 24 stycznia 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie umorzenia nałożonej na skarżącego grzywny w celu przymuszenia. Przedmiot zaskarżenia ma bardzo istotne znaczenie, ponieważ wyznacza granice kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny. Dlatego też bez wpływu na rozstrzygnięcie wydane przez Sąd w niniejszej sprawie są zarzuty skargi kwestionujące prawidłowość decyzji nakazującej rozbiórkę. Trafnie bowiem stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że MWINB, jako organ egzekucyjny, był związany własną decyzją nr [....] z dnia 25 lutego 2003 r., znak: [....] i weryfikacja takiej decyzji nie była możliwa w postępowaniu egzekucyjnym. Z akt postępowania prowadzonego w przedmiocie umorzenia grzywny nałożonej na skarżącego jednoznacznie wynika, że decyzja PINB w Z. [....] z dnia 25 lutego 2003 r. znak: [....] nakazująca J.S. rozbiórkę rozbudowanej części obiektu budowlanego - dobudowanego pomieszczenia pod istniejącym okapem budynku mieszkalnego położonego w Z. na działce ewid. [....] obr. [....] jest ostateczna i nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Nie ulega też wątpliwości, że nałożony tą decyzją obowiązek nie został wykonany dobrowolnie (także z treści skargi wynika, że nie wykonano nakazanej rozbiórki). To zaś prowadzi do wniosku, że PINB w Z. był uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego nr [....] , a następnie do nałożenia na J.S. grzywnę w wysokości 6.077,13 zł. Także postanowienie nakładające grzywnę celem przymuszenia stało się ostateczne, ponieważ MWINB w K. postanowieniem z dnia 22 listopada 2005 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji nr [....] z dnia 1 września 2005 r. Dlatego też zgodzić się należy ze stanowiskiem MWINB w K. , że, stosownie do art. 125 u.p.e.a., jedynie wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym powoduje umorzenie nałożonych, a nieuiszczonych lub nieściągniętych grzywien w celu przymuszenia. Jasność i jednoznaczność powyższej reguły nie pozwala na wiązanie możliwości takiego umorzenia z jakimikolwiek innymi przyczynami niż wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 233/10). Skoro zaś decyzja nakładająca na skarżącego obowiązek rozbiórki nie została wyeliminowana z obrotu prawnego i nie wykonano dobrowolnie nałożonego obowiązku, to brak było podstaw do umorzenia grzywny nałożonej na J.S. celem przymuszenia go do spełnienia przedmiotowego obowiązku. Zatem organy obu instancji zasadnie wydały swoje postanowienia i nietrafnie zarzucono im naruszenie art. 59 § 1 u.p.e.a. Wyjaśnić trzeba też, że kwestia stwierdzenia nieważności decyzji rozbiórkowej lub też wznowienie postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji wykraczają poza granice orzekania w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.