II SA/Kr 476/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Czeluśniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o zwolnienie od kosztów sądowych po wniesieniu sprzeciwu od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 marca 2015 r. w dniu 27 kwietnia 2015 r. w sprawie ze skargi J.S. na postanowienie [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 stycznia 2014 r. znak: [....] w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny celem przymuszenia postanawia oddalić wniosek. W dniu 26 lutego 2015 r. J.S. złożył ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie MWINB w K. z dnia 24 stycznia 2014r. wydane w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia. Skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody, duże koszty leczenia i utrzymania. Podał, że jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura, nie ma żadnych nieruchomości, zamieszkuje w namiocie z folii w lesie i jest kloszardem. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie i utrzymuje się z emerytury, która po opodatkowaniu wynosi 1.211,57 zł (wysokość świadczenia od 1 marca 2015 r. to 2.090,25 zł pomniejszona o 522,56 zł z powodu egzekucji administracyjnej ), z czego spłaca kredyt w racie miesięcznej w wysokości 820,18 zł (kwiecień 2015 r.), zaś kolejne raty po 672,95 zł. Skarżący podał, że nie uzyskuje świadczeń z tytułu zasiłków, pomocy społecznej, ani doraźnych dochodów z umów cywilnych. Ponadto skarżący podał, że z małżonką pozostaje w rozdzielności majątkowej, a żona otrzymuje świadczenia emerytalne w wysokości 603 zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada wartościowych ruchomości, samochodów czy też oszczędności. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 27 maca 2015 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. J.S. wniósł sprzeciw od orzeczenia referendarza i ponownie opisał swoją sytuację majątkową w sposób przedstawiony powyżej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w skrócie "ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć trzeba, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Dlatego strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Z art. 246 ppsa wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący, ubiegając się o udzielenie prawa pomocy, winien przekonać Sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Podkreślić trzeba też, że zgodnie z art. 260 ppsa wniesienie sprzeciwu skutkuje tym, że orzeczenie referendarza traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym Sąd dokonał ponownej oceny wniosku J.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i przeanalizował informacje podane przez skarżącego. W ocenie Sądu skarżący przedstawia swoją sytuację majątkową i rodzinną w sposób niepełny. Świadczy o tym chociażby fakt uzyskania kredytu na kwotę niemal 30.000 zł, co przy deklarowanych na potrzeby niniejszego wniosku przez skarżącego dochodach nie byłoby możliwe. Wyjaśnić trzeba też, że zobowiązania kredytowe skarżącego, jako należące do kategorii zobowiązań cywilnoprawnych, nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Niedopuszczalnym byłoby przyznanie skarżącemu prawa pomocy i przerzucenie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na budżet państwa, w przypadku, gdy reguluj on inne zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym. Zauważyć należy też, że skarga w niniejszej sprawie został wniesiona w lutym 2014 r., a więc przez okres ponad roku z samej tylko emerytury skarżący niewątpliwie był w stanie odłożyć kwotę potrzebną na opłacenie kosztów postępowania sądowego na obecnym etapie. Podkreślić trzeba, że skarżący zobowiązany jest obecnie do uiszczenia kwoty 100 zł tytułem opłaty od wniosku o uzasadnienie wyroku, zaś ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wyniesie także 100 zł. W związku z powyższym należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż w stosunku do niego zachodzą przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 260, art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 i art. 246 § 1 ppsa.