II SA/Kr 477/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie NSA Piotr Lechowski (spr.) NSA Grażyna Danielec Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 17 stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowa wznowienia postępowania skargę oddala Wojewoda [...] , decyzją z dnia 17 stycznia 2003 r [...], po rozpatrzeniu odwołania A. S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] października 2002 [...] orzekającą o odmowie wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] października 2001 [...] w przedmiocie wymeldowania A. S. z pobytu stałego w [...] .W podstawie prawnej decyzji Wojewody powołano przepisy art.138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 kpa w zw. z art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t.j. Dz.U. z 2001 r Nr 87 , poz. 960 z późn.zm. ). Uzasadniając decyzję Wojewoda [...] wskazał następujące okoliczności i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. Burmistrz Gminy [...] decyzją z dnia [...] października 2001 orzekł o wymeldowaniu A. S. s.J., z pobytu stałego w [...] , na podstawie przewidzianej art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanki utraty uprawnień do przebywania w lokalu i opuszczenia bez wymeldowania miejsca dotychczasowego pobytu stałego. W szczególności organ ustalił, że miejsce pobytu stałego bez wymeldowania opuścił A. S. w 1993 r. Powyższa decyzja Burmistrza z dnia [...] października 2001 r stała się ostateczna , gdyż Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2001 r [...] na podstawie art.134 kpa stwierdził , że wniesienie od niej odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu do jego wniesienia .Powyższego postanowienia doręczonego [...] .12. 2001 r A. S. nie zaskarżył skargą do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dnia [...] września 2002 r A. S. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] października 2001 r , " z uwagi na sprzeczność podstawy wydania decyzji z rzeczywistym stanem rzeczy". Według składającego wniosek , w decyzji Burmistrza za podstawę faktyczną przyjęto ustalenie , że nie " można było ustalić jego nowego miejsca pobytu " , co było sprzeczne z innymi ustaleniami. W dalszej części wniosku wyjaśniono przyczyny opóźnienia odwołania od decyzji z [...] października 2001r, oraz niezaskarżenia do NSA postanowienia Wojewody [...] z [...] grudnia 2001 r. Burmistrz Gminy [...] decyzją z dnia [...] października 2002 r odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu decyzji wskazano , że w decyzji o wymeldowaniu omówiono przesłanki wymeldowania na podstawie części pierwszej i drugiej art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych , a zastosowano przesłankę z części pierwszej w postaci opuszczenia w 1993 r bez wymeldowania miejsca stałego pobytu i utraty uprawnień do przebywania w lokalu. Podkreślono , że adres aktualnego miejsca pobytu A. S. był znany i na ten adres kierowano korespondencję. Uzasadniając odmowę wznowienia postępowania podkreślono , że nie zostały przedstawione nowe istotne dla sprawy okoliczności uzasadniające wznowienie. W odwołaniu od decyzji odmawiającej wznowienie postępowania A. S., podtrzymał twierdzenia wniosku o wznowieniu postępowania oraz opisując stosunki rodzinne i swoje losy wskazywał okoliczności, które jego zdaniem powinny być uwzględnione w sprawie wymeldowania i uzasadniać odmowę wymeldowania. Rozpatrując to odwołanie Wojewoda [...] , przyjął , że wniosek o wznowienie postępowania nie jest oparty na żadnej z wyczerpująco wymienionych art. 145 § 1 pkt 1-8 kpa podstaw wznowienia , oraz , że składający wniosek nie udowodnił , że złożył go z zachowaniem przewidzianego art. 148 kpa terminu jednego miesiąca od dnia , w którym dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Podkreślono , że A. S. brał udział w postępowaniu , które zakończone zostało decyzją z 18 października 2001 r orzekającą o jego wymeldowaniu. Wskazano , że w uzasadnieniu swej decyzji Burmistrz wskazywał dwojakie przewidziane prawem podstawy wymeldowania , oraz , że określił na podstawie , której z nich (utrata uprawnień do lokalu i opuszczenie miejsca stałego pobytu bez wymeldowania ) oparł decyzję. W tej sytuacji zdaniem Wojewody , decyzja Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] października 2002 r była prawidłowa , co uzasadniało jej utrzymanie w mocy. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego -Ośrodek Zamiejscowy w [...] na powyższą decyzję złożył A. S., z wnioskiem o jej uchylenie i "stwierdzenie , że decyzja ta jak i decyzja o wymeldowaniu zostały wydane z naruszeniem przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych." W skardze nie wskazano naruszonych przepisów ustawy. Skarżący przyznaje , że faktycznie pod adresem stałego zameldowania nie przebywał od 1993 r. Uzasadnienie skargi skupia się na wyjaśnieniu przyczyn z powodu , których przebywał w Konstancinie, gdzie leczył się i pobierał naukę , a następnie dlaczego będąc inwalidą I grupy z dysfunkcją narządów ruchu , poszukiwał miejsca , w którym może samodzielnie funkcjonować , i że miejsce takie znalazł w Domu Pomocy Społecznej przy .ul. [...] w [...].Przyczyny zażądania przez Ł. P. ( siostrę nieżyjącego od 2001 r ojca skarżącego) wymeldowania , upatruje skarżący w stosunkach majątkowych. Skarżący podkreślał , że siostrze ojca wcześniej nie przeszkadzał fakt zameldowania mimo , że nie przebywał w miejscu zameldowania , a wykazanie się zameldowaniem było mu niezbędne w różnych sytuacjach życiowych. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł ojej oddalenie , podkreślając , iż skarga w istocie nie zawiera zarzutów względem decyzji odmawiającej wznowienie postępowania , a podniesione zarzuty nie dotyczą przedmiotu sprawy. Na rozprawie dnia [...] sierpnia 2005 r przed Sądem , skarżący wyjaśnił, że nie przebywa już w Domu Pomocy Społecznej i nie jest nigdzie zameldowany na pobyt stały lub czasowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skargę wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie -Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie przed tą datą nie zostało zakończone. Zgodnie zatem z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r .Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 , poz. 1271 z późn.zm. ) , sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 10 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej .Kontrola ta stosownie do przepisu art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( DZ.U. Nr 153 , poz. 1269 ) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej . Sprawując kontrolę , Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi jest decyzja organu drugiej instancji utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji , odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Burmistrza Gminy [...] z [...] października 2001 r , w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego. Dokonana na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, że odpowiada ona prawu ; co skargę czyni bezzasadną. Wznowienie postępowania jako instytucja procesowa stwarza prawną możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy już zakończonej decyzją ostateczną. Wznowienie postępowania , w następstwie którego dochodzi do rozstrzygnięcia sprawy , już raz rozpatrzonej co do istoty stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Oznacza to , że przepisy regulujące tryb i przesłanki wznowienia - jako odstępstwo od tej zasady - należy stosować ściśle. Przewidziana przepisami kodeksu postępowania administracyjnego procedura mająca doprowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w następstwie wznowienia postępowania , ma dwie fazy .Zgodnie z art. 149 § 1 kpa wznowienie postępowania ( a właściwie wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania ) zakończonego decyzją ostateczną , następuje w drodze postanowienia. Natomiast odmowa wznowienia postępowania ( a w istocie odmowa wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia ) , stosownie do przepisu art. 149 § 3 kpa , następuje w drodze decyzji. Oba rodzaje rozstrzygnięć tj. wznowienie postępowania na podstawie art. 149 § 1 kpa lub odmowa wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 właściwe są dla fazy pierwszej w której organ właściwy (tj. zgodnie z art. 150 § 1 kpa - z zastrzeżeniem § 2 i 3 - w zasadzie organ , który wydał decyzję w ostatniej instancji ) , bada czy istnieją przedmiotowe i podmiotowe przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. Złożenie bowiem przez stronę żądania wznowienia postępowania ( a w istocie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia) , rodzi obowiązek wydania opartego na podstawie art. 149 § 1 kpa postanowienia o wznowieniu postępowania dopiero wówczas , gdy nie zachodzą przesłanki do wydania opartej na przepisie art. 149 § 3 kpa decyzji odmawiającej wznowienia postępowania, tj. odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. Zgodnie z art. 149 § 2 kpa postanowienie o wznowienie postanowienia stanowi bowiem podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zgodnie z przepisem art.145 § 1 kpa przedmiotem wznowienia może być postępowanie zakończone decyzją ostateczną. Badanie zatem czy istnieją podmiotowe i przedmiotowe przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art.149 § 1 kpa obejmuje ustalenie czy podanie o wznowienie dotyczy sprawy rozstrzygniętej decyzją i to ostateczną , czy żądanie wznowienia postępowania oparte jest na taksatywnie wymienionych w art. 145 § 1 lub 145 a podstawach wznowienia , oraz w przypadku wniosku strony , czy podanie złożone przez stronę , zostało złożone z zachowaniem terminów określonych w art. 148 § 1 i 2 oraz art.145 a § 2 kpa. W przypadku stwierdzenia braku podstaw do wznowienia postępowania ( wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia), właściwy organ ( oznaczony wg. art.150 kpa ) , odmawia wznowienia decyzją opartą na przepisie art. 149 § 3 kpa .Organem właściwym do rozstrzygania w sprawie wznowienia był Burmistrz Gminy [...], gdyż to decyzja tego organu z dnia [...] października 2001 r wydana została w " ostatniej " instancji , gdyż wobec złożenia odwołania z uchybieniem terminu organ II instancji nie mógł rozpatrywać sprawy merytorycznie. Zgodnie z przepisem art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej , który wydał decyzję w pierwszej instancji , w terminie jednego miesiąca , od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia . Gdy podstawę wznowienia stanowi brak udziału strony bez jej winy w postępowaniu , zgodnie z art. 148 § 2 kpa , termin miesiąca biegnie od dnia , w którym strona dowiedziała się o decyzji. Jednakże podstawy wznowienia postępowania są wyczerpująco określone art. 145 § 1 w punktach 1-8 kpa , oraz w art. 145 a kpa .W myśl przepisu art.145 § l kpa , wznawia się postępowanie zakończone decyzją ostateczną Jeżeli: 1/ dowody , na których podstawie ustalono istotne dla prawy okoliczności okazały się fałszywe, 2/ decyzja wydana została w wyniku przestępstwa , 3/ decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej , który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24 , 25 i 27 kpa , 4/ strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu , 5/ wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, 6/ decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, 7/ zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ odmiennie od oceny przyjętej przy wydawaniu decyzji ( art. 100 § 2 ) , 8/ decyzja została wydana w oparciu o inna decyzję lub orzeczenie , które zostało następnie uchylone lub zmienione. Żadna z tych podstaw nie została przez skarżącego wskazana we wniosku o wznowienie postępowania. Błędne zrozumienie przez skarżącego uzasadnienia decyzji Burmistrza Gminy [...] , z dnia [...] października 2001 r , który opisując przewidziane art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2001 r Nr 87 , poz. 960 ) , dwie podstawy faktyczne mogące stanowić przesłankę wymeldowania z pobytu stałego , wyraźnie wskazał , ze decyzję opiera na ustaleniu utraty ( pochodnych ) uprawnień do przebywania w lokalu i opuszczeniu od 1993 r miejsca stałego pobytu w Filipowicach bez wymeldowaniu ( a zatem na przesłankę opisaną w l -szym punkcie uzasadnienia decyzji), oczywiście nie odpowiada żadnej z podstaw wznowienia. Skarżący uczestniczył w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji z [...] października 2002 r , składał oświadczenia i wyjaśnienia na rozprawach , był zawiadomiony o wszczęciu tego postępowania i doręczono mu decyzję. Zatem podnoszone we wniosku o wznowienie okoliczności , nie mogły być też odczytywane jako żądanie oparte na podstawie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa - tj. na nie braniu udziału w postępowaniu bez własnej winy. Przepisy kpa przewidują inną jeszcze podstawę wznowienia. Zgodnie z art. 145 a § 1 kpa można żądać wznowienia postępowania również w przypadku , gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją , umową międzynarodową lub ustawą , na podstawie , którego wydana została decyzja. W myśl § 2 , w sytuacji określonej § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie l m-ca od dnia wejścia wżycie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jednakże przepis art. 147 kpa wyraźnie stanowi , że wznowienie postępowania , z przyczyny określonej wart. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145 kpa , następuje tylko na żądanie strony. Takiej podstawy żądania wznowienia nie zawierało. W świetle powyższego decyzja odmawiająca wznowienia postępowania, znajduje oparcie w przepisie art. 149 § 3 kpa. Okoliczność , że Burmistrz Gminy [...] w podstawie prawnej swej decyzji z dnia [...] października 2002 r odmawiającej wznowienia, wskazał przepis art. 151 § 1 kpa , stanowi naruszenie prawa procesowego , które nie miało wpływu na wynik sprawy , gdyż w tym stanie faktycznym jaki ustalił , istniał inny przepis prawa procesowego stanowiący podstawę decyzji. Również niedostrzeżenie tego przez organ odwoławczy stanowi uchybienie procesowe , które nie miało wpływu na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia 17 stycznia 2003 r Znajdowała zatem oparcie w art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 149 § 3 i 145 § 1 kpa. Z tych względów skarga ulegała oddaleniu. Na marginesie rozstrzygnięcia , należy zasygnalizować , że przepis art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tj.Dz.U. z 2001 r Nr 87 poz. 960 z późn. zm. ) , wymagający jako przesłanki do zameldowania m.in. na pobyt stały przedstawiania uprawnień do przebywania w lokalu , utracił moc z dniem 19 czerwca 2002 r , tj. z dniem opublikowania ( Dz.U. z 2002 r Nr 78 , póz. 716 ), wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r sygn.K20/01 (OTK 2002 73/3/34 ) , którym stwierdzono niezgodność tego przepisu ze wskazanymi w wyroku Trybunału przepisami Konstytucji R.P. Przewidziany przepisem art. 145 a § 2 miesięczny termin do żądania wznowienia postępowania , w którym decyzja oparta została na przepisie art. 9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności upływał zatem z końcem dnia 19 lipca 2002 r . Zarazem konsekwencją zmiany stanu prawnego , w następstwie utraty mocy przez przepis art.9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych , jest to , iż instytucja zameldowania i wymeldowania ma charakter wyłącznie rejestracyjny , rejestrujący fakt rzeczywistego przebywania w określonym miejscu z zamiarem stałego czy czasowego pobytu Samo zameldowanie czy wymeldowanie nie ma zatem wpływu na sferę nabycia lub utraty uprawnień majątkowych do nieruchomości , na której lokal się znajduje lub do lokalu jeżeli stanowi on odrębną nieruchomość. Mając powyższe na uwadze w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270 z późn. zm) orzeczono jak w sentencji.