II SA/Kr 477/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 stycznia 2014 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu J. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że nie posada mieszkania ani żadnej nieruchomości (za wyjątkiem udziału w drodze), jest osobą bezdomną. Jego jedyny dochód stanowi renta w wysokości 800 zł netto. Z renty potrącana jest miesięcznie kwota 513 zł z tytułu zajęcia komorniczego oraz rata kredytu. Wysokość kredytu na pokrycie kosztów leczenia wynosi 16.329 zł. Do wniosku dołączył umowę majątkowa małżeńską zawartą w 1997 r. którą wyłączono ustrój wspólności ustawowej i wprowadzono rozdzielność majątkową. Przedłożył także zaświadczenie lekarskie z 2009 r. z którego wynika, że przebywa w leczeniu Specjalistycznej Poradni [...]. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 18 lutego 2015 r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że skarżący, mimo wezwania, nie wykonał nałożonego obowiązku uzupełnienia wniosku, co uniemożliwia wyjaśnienie wątpliwości co do jego sytuacji majątkowej. Skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Wyjaśnił, że nie prowadzi gospodarstwa domowego, jest osobą bezdomną, kloszardem, Powtórzył, że z tytułu zajęcia komorniczego jego świadczenie zmniejsza się o 513, 56 zł miesięcznie, ponadto rata kredytu wynosi 518,86 zł. Nie posiada pojazdu mechanicznego ani roweru. Nie korzysta z pomocy opieki społecznej, ponieważ jego dochód przekracza o 0,86 zł kryterium dochodowe. Zarządzeniem z 10 marca 2015 r. skarżący został wezwany, do w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, do uzupełnienia złożonego oświadczenia o: - podanie nr księgi wieczystej dla nieruchomości położonej przy ul. W. w Z. i nr księgi wieczystej dla nieruchomości położonej przy ul. T. w B.; - wykazanie, że występował do opieki społecznej o udzielenie pomocy; - wyjaśnienie, czy w dalszym ciągu prowadzona jest działalność w postaci wynajmu pokoi w budynku przy ul. W. w Z. i jeżeli tak to do kogo trafia otrzymywany z tego tytułu dochód; ewentualnie wskazanie daty zaprzestania wynajmu; - wyjaśnienie, czy w budynku pod adresem ul. T. w B. prowadzona jest działalność w postaci wynajmu pokoi i jeżeli tak to do kogo trafia otrzymywany z tego tytułu dochód; - wyjaśnienia dlaczego we wszystkich ogłoszeniach zamieszczonych w Internecie wskazuje się, że działalność w postaci wynajmu pokoi i apartamentów "[...]" (ul. W. w Z.) prowadzi skarżący mimo, że jak wynika ze składanych oświadczeń nie jest właścicielem nieruchomości i nie mieszka pod tym adresem; - podanie adresu zamieszkania małżonki skarżącego-R. S.; - wyjaśnienie, czy skarżący jest gdziekolwiek zameldowany, w szczególności pod adresem: ul. T. w B. lub ul. W. w Z. oraz jaki był jego ostatni adres zamieszkania/zameldowania, jak też podanie daty wymeldowania/wyprowadzenia się. W odpowiedzi skarżący podał numery ksiąg wieczystych wymienionych w zarządzeniu nieruchomości. Podał, że w miejskim ośrodku pomocy społecznej był osobiście i uzyskał informację, że nie przysługuje mu pomoc. Nie prowadzi żadnej działalności i nie ma wiedzy do kogo trafia dochód z tytułu wynajmu. Ogłoszenia pochodzą z okresu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej i są nieaktualne. Ponadto skarżący podał, że nie ma wiedzy o miejscu zamieszkania żony –R. S.. W kwestii zameldowania wyjaśnił, że od 2008 r. jest zameldowany pod adresem M., ale nie zamieszkuje pod tym adresem i jest "kloszardem". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżący wniósł o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, zatem przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. konieczne było wykazanie że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przyznanie pomocy prawnej zarezerwowane jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to instytucja, która została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). W niniejszej sprawie Sąd uznał, że złożone oświadczenie jest niewystarczające dla oceny aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego, stąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał pełnomocnika skarżącej o dodatkowe informacje. Zdaniem sądu udzielona odpowiedź jest nierzetelna i nie pozwala na ustalenie rzeczywistej kondycji majątkowej skarżącego. Z uzyskanych danych wynika, że skarżący nie posiada żadnego majątku, jedyny dochód stanowi renta, z której po potrąceniach komorniczych i raty kredytu pozostaje kwota 800 zł. Skarżący pozostaje w związku małżeńskim z R. S., posiada z żoną umowę o rozdzielności majątkowej. Z informacji udzielonych przez skarżącego nie wynika, aby małżonkowie byli rozwiedzeni lub w separacji, natomiast skarżący deklaruje, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z małżonką, nie posiada wiedzy gdzie ona mieszka. Sam jest osobą bezdomną - "kloszardem". Na wezwanie o podanie adresu zameldowania i ewentualnej daty wymeldowania skarżący podaje nowy adres, nie ujawniony w postępowaniu administracyjnym i sądowym, nie wskazuje przy tym czyją własność stanowi nieruchomość oraz od kiedy nie przebywa faktycznie pod tym adresem. Na podstawie analizy akt sprawy sąd ustalił, że skarżący na mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z 16 listopada 2004 r. został zobowiązany do rozbiórki rozbudowanej części budynku mieszkalnego (przyziemia, parteru i trzech kondygnacji w kubaturze dachu) na działce nr [...] obr. [...] poł. w Z. przy ul. W. wykonanej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powyższa decyzja stała się ostateczna i wobec nie wykonania obowiązku, na skarżącego została nałożona grzywna w celu przymuszenia, której umorzenia obecnie skarżący się domaga. Z uzasadnienia ww. decyzji wynika, że skarżący J. S. został uznany za inwestora z uwagi na sprawowany nadzór nad pracowników prowadzących roboty budowlane. Zdaniem organu, skarżący utrudniał prowadzenie postępowania wyjaśniającego odmawiając wpuszczenia inwestorów na teren nieruchomości oraz nie stosując się do innych wezwań. Właścicielka nieruchomości- córka J. S. – N. O. nie stawiła się na wezwanie organu. W dacie wydania decyzji skarżący miał miejsce zamieszkania pod adresem: ul. T. w B.. W ww. budynku, co do którego orzeczono nakaz rozbiórki prowadzona jest działalność gospodarcza w postaci świadczenia usług hotelarskich - "wynajem pokoi i apartamentów "[...]". Z pisma Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w K. z 19 lutego 2013 r., znajdującego się na k 22 akt administracyjnych, wynika, że w styczniu 2013 r. w ww. obiekcie znajdowali się goście hotelowi. Powyższe znajduje potwierdzenie na stronach internetowych, gdzie reklamowany jest wynajem pokoi i apartamentów. Jako właściciel willi [...] ujawniony jest skarżący J. S.. Ponadto na podstawie ogólnodostępnych ogłoszeń w Internecie sąd ustalił, że żona skarżącego – R. S. również oferuje usługi w postaci wynajmu pokoi pod adresem ul. T. w B.. W związku z powyższym, sąd zwrócił się do skarżącego o wyjaśnienie, czy w dalszym ciągu prowadzona jest działalność w postaci wynajmu pokoi w budynkach przy ul. W. w Z. i ul. T. w B. i jeżeli tak to do kogo trafia otrzymywany z tego tytułu dochód; ewentualnie wskazanie daty zaprzestania wynajmu, oraz wyjaśnienia dlaczego we wszystkich ogłoszeniach zamieszczonych w Internecie wskazuje się, że działalność w postaci wynajmu pokoi i apartamentów "[...]" (ul. W. w Z.) prowadzi skarżący mimo, że - jak wynika ze składanych oświadczeń - nie jest właścicielem nieruchomości i nie mieszka pod tym adresem. Skarżący nie wyjaśnił wątpliwości sądu w tym zakresie. Oświadczył jedynie, że nie prowadzi żadnej działalności od 1999 r. i nie wie do kogo trafia dochód z tytułu wynajmu. W ocenie sądu twierdzenie skarżącego jest niewiarygodne. Nie do pogodzenia jest bowiem z jednej strony informacja, że skarżący nie prowadzi żadnej działalności od 1999 r., a z drugiej jego aktywny udział w 2004 r. w realizacji inwestycji polegającej na rozbudowie budynku przy ul. W. i reklamowanie pod własnym nazwiskiem wynajmu pokoi pod tym adresem. Celem zweryfikowania stanu własności nieruchomości stanowiących prawdopodobnie własność małżonki skarżącego (przy ul. T. w B.) oraz córki skarżącego N. O. (ul. W. w Z.) oraz ustalenia ewentualnych przekształceń własnościowych mających miejsce w przeszłości (ustalenie, czy skarżący był właścicielem ww. nieruchomości) sąd wezwał skarżącego o podanie numerów ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości. Ze względu na podanie niepełnych danych w tym zakresie, czy tez pomyłki w numerach, dostęp do ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości, ujawnionych w internetowej Centralnej Bazie Ksiąg Wieczystych (https://ekw.ms.gov.pl/eukw/pdcbdkw.html) był niemożliwy. W kontekście przestawionych okoliczności trudno uznać złożone oświadczenie za wiarygodne i miarodajne dla ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. Sąd wskazuje, że nie jest obowiązany do prowadzenia dochodzenia w celu ustalenia rzeczywistej kondycji finansowej skarżącego. Brak współpracy ze jego strony w kwestii wyjaśnienia wątpliwości co do stanu majątkowego i rodzinnego uniemożliwił rzetelną ocenę jego sytuacji finansowej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.