II SA/Kr 48/24

Dnia 16 kwietnia 2024 r. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Fronc Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Joanna Człowiekowska (spr.) Protokolant: straszy sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2024 r. sprawy ze skarg S. G. i T. G. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 20 listopada 2023 r. znak:KR.RUZ.4219.1.21.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia 31 sierpnia 2023 r., znak: KR.ZUZ.3.4210.457.2023.MGS Dyrektor Zarządu Zlewni w N. S. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie udzielił Polskiej Spółce Gazownictwa Sp. z o.o. z siedzibą w T., Oddział Zakład Gazowniczy w K. pozwolenia wodnoprawnego na prowadzenie przez: - wody powierzchniowe płynące potoku P. w km 6+173 (X: 5466905,28,Y: 7432281,78), sieci gazowej średniego ciśnienia w rurze stalowej DN 50 (60,3 x 4,0) wraz z zintegrowanym kablem światłowodowym, nad dnem potoku (na rzędnej spodu rury 826,15 m n.p.m.), poprzez podwieszenie do projektowanej konstrukcji wsporczej HEB280 ze stali St3S rozpiętości 18,40m, o spodzie konstrukcji na rzędnej: 825,70 m n.p.m., posadowionej na żelbetowych palach 0400, na dz. ew. nr [...], obr. [...]] P. , gmina P.; - wody powierzchniowe płynące potoku P. w km 6+375 (X: 5466828,38, Y: 7432448,30), sieci gazowej średniego ciśnienia w rurze stalowej DN 250 (273 x 7,1) wraz z zintegrowanym kablem światłowodowym nad dnem potoku (na rzędnej spodu rury 828,99 m n.p.m.), poprzez podwieszenie do konstrukcji istniejącego mostu od strony wody dolnej, na konstrukcji wsporczej z belki stalową HEA-200 ze stali St3S, o rozpiętości 10,22 m, o spodzie konstrukcji na rzędnej: 828,79 m n.p.m., opartej na fundamentach wykonanych z kręgów betonowych 0 50 cm, na dz. ew. nr [...] obr[...]] P. , gmina P. . Od powyższej decyzji odwołali się S. G. oraz T. G.. Odwołujący się podali, że decyzja została zaadresowana do ich nieżyjącego ojca W. G.. Wskazali, że ze względu na nieuregulowany stan prawny dotyczący działki nr ewid.[...] obręb [...] P. w miejscowości S., gmina P. są właścicielami w/w nieruchomości i posiadają do niej prawo rzeczowe. Jednocześnie nie wyrazili zgody na przeprowadzenie przez nieruchomość sieci gazowej średniego ciśnienia wraz z zintegrowanym kablem światłowodowym. Decyzją z dnia 20 listopada 2023 r. znak: KR.RUZ.4219.1.21.2023, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz powołał treść przepisu art. 401 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r., poz. 1478 ze zm.). Wskazał, że w myśl art. 407 ust. 2 pkt 5 ustawy do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego doręcza się wypisy z rejestru gruntów lub uproszczone wypisy z rejestru gruntów dla nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Organ ustalił, że przy wniosku z dnia 12 czerwca 2023 r. przedłożono skrócone wypisy z rejestru gruntów dla działek w zasięgu oddziaływania. Z w/w dokumentów wynika, że właścicielem działki nr ewid.[...] obręb [...] P. jest W. G.. Wobec powyższego zawiadomieniem z dnia 2 sierpnia 2023 r., znak: KR.ZUZ.3.4210.457.2023.MGS, poinformowano właściciela w/w nieruchomości o wszczęciu postępowania administracyjnego. Korespondencja ta nie została odebrana w ustawowym terminie, jednak na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak było adnotacji o śmierci adresata. Wobec tego decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w N. S. przesłana została do W. G., na adres wskazany w ewidencji gruntów, a odebrana została przez S. G.. Na podstawie pisma z Urzędu Gminy w P. z dnia 6 listopada 2023 r., znak: SOiA-SO.5345.1.38.2023 organ odwoławczy ustalił, że W. G. zmarł w dniu [...] 1979 r., czyli przed wszczęciem przez Dyrektora Zarządu Zlewni w N. S. postępowania administracyjnego z wniosku Polskiej Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. Jednocześnie w zgromadzonej dokumentacji brak jest dowodów, że odwołujący są spadkobiercami W. G. i właścicielami działki nr ewid.[...], wpisanymi do ewidencji gruntów i budynków, która stanowi jedyną podstawę do ustalenia przez organ stanu własności. Mając na uwadze powyższe, zdaniem organu, odwołującym nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowanym pozwoleniem wodnoprawnym. Tym samym nie są uprawnieni do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w N. S. z dnia 31 sierpnia 2023 r. Jak podał organ, powyższe stanowisko jest zgodne orzecznictwem sądów administracyjnych, np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/GI 1131/16. N powyższą decyzję S. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów: - art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania odwoławczego, - art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., art. 107 § 3 i art. 80 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia rzetelnego postępowania wyjaśniającego oraz przez niedostateczne i nieprzekonywujące uzasadnienie decyzji w zakresie w jakim uznano, że skarżący oraz T. G., jako dzieci zmarłego W. G., nie są jego następcami prawnymi, a co najmniej posiadaczami samoistnymi nieruchomości, a w konsekwencji nie przysługuje im przymiot strony w postępowaniu, - art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż skarżący nie jest właścicielem lub co najmniej samoistnym posiadaczem dz. ewid. [...], obr. [...] P. , a co za tym idzie bezpodstawne uznanie, iż skarżącemu nie przysługuje przymiot strony postępowania, - art. 401 ust. 5 ustawy prawo wodne poprzez jego błędne zastosowanie i bezpodstawne uznanie, iż przymiot strony w postępowaniu wodnoprawnym należy się stronie ujawnionej w ewidencji gruntów, podczas gdy prawidłowe zastosowanie wskazanego wyżej przepisu pozwala stwierdzić, iż na podstawie ewidencji gruntów i budynków ustala się jedynie adres zamieszkania strony postępowania. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ewentualnie o uchylenie zaskarżone decyzji. W odrębnej skardze, zarejestrowanej do sygn. akt II SA/Kr 93/24 skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na ww. decyzję wniósł T. G.. W skardze sformułował zarzuty tożsame z zarzutami skargi S. G.. W odpowiedzi na obie skargi organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skarg. Postanowieniem z 16 kwietnia 2024 r., do sygn. akt II SA/Kr 93/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę ze skargi T. G. (sygn. akt II/Kr 93/24) ze sprawą ze skargi S. G., i prowadzić je dalej pod wspólną sygnaturą akt II SA/Kr 48/24. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2497) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.). sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. W tak zakreślonych ramach skargi okazały się uzasadnione. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja z 20 listopada 2023 r. Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: Dyrektor RZGW) umarzająca postępowanie odwoławcze w sprawie udzielenia Polskiej Spółce Gazownictwa sp. z o.o. pozwolenia wodnoprawnego na prowadzenie przez wody powierzchniowe potoku P. , w km 6+173 i w km 6+375, sieci gazowej średniego ciśnienia w rurze stalowej wraz z zintegrowanym kablem światłowodowym. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Inwestor Polska Spółka Gazownictwa sp. z o.o. wystąpiła o pozwolenie wodnoprawne. Jako stronę tego postępowania uznano właściciela działki nr [...] obręb [...] P. . W ewidencji gruntów i budynków jako właściciel tej działki widnieje W. G., zamieszkały w P. , ul. [...]. Dyrektor Zarządu Zlewni w N. S. skierował w dniu 2 sierpnia 2023 r. zawiadomienie o wszczęciu postępowania do W. G. na adres podany w ewidencji gruntów i budynków. Korespondencja wróciła do nadawcy z adnotacją Poczty Polskiej "Zwrot. Nie podjęto w terminie". Decyzją z 31 sierpnia 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w N. S. udzielił wnioskodawcy pozwolenia wodnoprawnego. Decyzję skierowaną do W. G. odebrał syn S. G.. Następnie S. G. i T. G. wnieśli od tej decyzji odwołanie. W odwołaniu poinformowali, że adresat decyzji W. G. nie żyje, a jednocześnie, że są właścicielami ww. nieruchomości i mają do niej prawo rzeczowe. W toku postępowania odwoławczego Dyrektor RZGW w K. ustalił, na podstawie informacji udzielonej przez Urząd Stanu Cywilnego w P. , że W. G. zmarł [...] 1979 r. Następnie organ odwoławczy umorzył postępowanie odwoławcze, przywołując w uzasadnieniu treść przepisów art. 401 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. 2023 r. poz. 1478, dalej: P.w.). Organ stwierdził, że skarżącym nie przysługiwał przymiot stron w postępowaniu, jak też nie byli uprawnieni do wniesienia odwołania, a to ze względu na skuteczne doręczenie korespondencji w sprawie do W. G. na adres podany w ewidencji gruntów i budynków. W ocenie organu odwoławczego skarżący nie wykazali, że są spadkobiercami W. G.. Już z powyższego wynika, że kluczowe znaczenie w sprawie mają przepisy art. 401 P.w., które określają odrębne od Kodeksu postępowania administracyjnego normy dotyczące zapewnienia stronom możliwości udziału w postępowaniu w sprawie pozwolenia wodnoprawnego. Zgodnie z art. 401 ust. 1 P.w. stroną postępowania w sprawach dotyczących pozwoleń wodnoprawnych jest wnioskodawca oraz podmioty, na które będzie oddziaływać zamierzone korzystanie z wód, lub podmioty znajdujące się w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Jak stanowi art. 401 ust. 5 P.w. adres zamieszkania albo siedziby stron innych niż wnioskodawca ustala się na podstawie ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie natomiast z art. 401 ust. 6 P.w., doręczenie zawiadomienia na adres wskazany w ewidencji gruntów i budynków uważa się za dokonane. W ocenie Sądu organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni art. 401 ust. 1 i 5 P.w., przyjmując, że przymiot strony w sprawie pozwolenia wodnoprawnego przysługuje wyłącznie podmiotom wpisanym do ewidencji gruntów i budynków. Wnikliwa analiza przywołanych przepisów wskazuje, że art. 401 ust. 1 P.w. określa krąg stron w postępowaniu w sprawie pozwolenia wodnoprawnego, zaś art. 401 ust. 5 P.w. określa jedynie sposób ustalania adresu zamieszkania albo siedziby stron innych niż wnioskodawca. Ustawodawca zastosował w tym przepisie znane w innych ustawach (zwłaszcza tzw. specustawach) uproszczenie procesowe, umożliwiające organowi poprzestanie wyłącznie na danych adresowych ujawnionych w ewidencji gruntów. Nie sposób natomiast przyjąć, jak to uczynił organ odwoławczy, że przywołana norma zwalnia organ orzekający z ustalenia stron postępowania, gdyby okazało się, że osoba ujawniona w ewidencji nie żyje. Nie wskazuje na to w szczególności norma wynikająca z art. 401 ust. 7 P.w., który stanowi, że w przypadku gdy w dniu wszczęcia postępowania w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego, ewidencja gruntów i budynków nie zawiera danych umożliwiających ustalenie stron postępowania lub w przypadku gdy dane te stały się nieaktualne na skutek śmierci jednej ze stron tego postępowania, nie stosuje się przepisów art. 97 § 1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Wskazane tu przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczą dwóch przypadków obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego: w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony albo zarządcy sukcesyjnego do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105) (pkt 1), gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd (pkt 4). W ocenie Sądu z powyższej regulacji wynika tylko tyle, że postępowanie w sprawie pozwolenia wodnoprawnego nie podlega zawieszeniu na podstawie ww. przepisów w przypadku gdy w dniu wszczęcia postępowania w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego, ewidencja gruntów i budynków nie zawiera danych umożliwiających ustalenie stron postępowania lub w przypadku gdy dane te stały się nieaktualne na skutek śmierci jednej ze stron tego postępowania. Nie da się z niej natomiast wyprowadzić wniosku, zgodnie z którym wyłączone jest w sprawie pozwolenia wodnoprawnego stosowanie art. 30 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Sąd podziela tym samym stanowisko wyrażone w wyroku WSA w Bydgoszczy z 10 listopada 2020 r., II SA/Bd 811/20, w którym w odniesieniu do art. 401 ust. 5 i art. 407 ust. 2 pkt 5 P.w. wskazano: "Z przytoczonych powyżej przepisów Prawa wodnego nie wynika, kto jest stroną postępowania w sprawach dotyczących pozwoleń wodnoprawnych. Stanowią one jedynie regulację dotyczącą ustalenia adresu stron na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków oraz wymogów formalnych wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego i jako takie nie mogą być uznane za kryteria, na podstawie można dokonać oceny, czy dany podmiot należy uznać za stronę postępowania." Wobec tego w przedmiotowym postępowaniu, skoro organ odwoławczy uzyskał informację o śmierci strony postępowania, W. G., a jednocześnie w odwołaniu zgłosiły swój udział osoby będące prawdopodobnymi następcami prawnymi, organ odwoławczy powinien był potwierdzić fakt zgonu, pozyskując akt zgonu W. G., a jednocześnie umożliwić skarżącym wykazanie, że są następcami prawnymi zmarłej strony. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy weźmie pod uwagę przedstawione stanowisko Sądu. Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę skarżących, że dla ochrony swoich praw powinni przede wszystkim doprowadzić do potwierdzenia nabycia spadku po zmarłym ojcu, czy to w formie postanowienia sądowego o stwierdzeniu nabycia spadku, czy to w formie aktu notarialnego poświadczającego dziedziczenie, jeśli to potwierdzenie do tej pory nie nastąpiło, a także zadbać o to, by aktualne dane właścicieli nieruchomości po zmarłym ojcu znalazły się w odpowiednich rejestrach, w tym w ewidencji gruntów i budynków. Wobec przedstawionych okoliczności sprawy Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.