II SA/Kr 488/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 marca 2016r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. W dniu 19 maja 2016r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokat w sprawie skargi na decyzję SKO w [...] z dnia 29 marca 2016r. wydaną w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Skarżąca domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z uwagi na niskie dochody, duże koszty utrzymania. Dodatkowo, jak wskazuje, sytuację materialną rodziny pogarsza zły stan zdrowia skarżącej. Dla udokumentowania oświadczeń skarżąca (w sprawie o sygn. akt 292/15 rozpoznawanej 12 maja 2016r. ) dołącza faktury VAT za media ( prąd, gaz, ścieki, fakturę za zakup pralki, faktury z aptek, decyzję o przyznaniu dla skarżącej zasiłku dla bezrobotnej, potwierdzenie wpłaty ubezpieczenia, faktury VAT za internet oraz telefon, decyzje wymiarową w podatku rolnego oraz od nieruchomości za 2016 rok ). Dodatkowo, w wyniku odpowiedzi na wezwanie Sądu w cyt. sprawie do uzupełnienia formularza skarżąca oświadczyła, iż jej dzieci są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, syn P. dokształca się - podnoszenie kwalifikacji zawodowych to zobowiązanie pieniężne w wysokości 1250 zł. Syn D. gospodaruje na posiadanym gruncie, gospodarstwie rolnym i otrzymuje dotacje z UE w wysokości ok.3500 zł. Skarżąca nie posiada samochodu, sprzętu rolnego. Dzieci oraz mąż skarżącej nie posiadają kont bankowych. Córka K. przez dwa miesiąca otrzymywała zasiłek w kwocie 300 zł miesięcznie. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz trójką dorosłych dzieci. Rodzina utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych skarżącej w kwocie 850 zł, renty męża strony w wysokości 616 zł, dochodu z gospodarstwa rolnego w wysokości ok. 200 zł. Dodatkowo córka otrzymywała zasiłek w łącznej wysokości 600 zł. Syn natomiast otrzymuje dotacje z UE w kwocie rocznej około 3500 zł. Łącznie deklarowany obecnie dochód rodziny to kwota 1666 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada dom o pow. 190 m2 oraz gospodarstwo rolne o pow. 1,41 ha . Ponieważ dom jest w stanie do remontu – skarżąca deklaruje, iż zamierza zaciągnąć kredyt na ten cel. W marcu ponadto zakupiła pralkę za kwotę 1100 zł. Deklarowane koszty miesięczne to : energia elektryczna 127 zł, ogrzewanie 400 zł, internet 35 zł, telefon 83 zł, ubezpieczenie 44 zł, woda 131 zł, gaz 150 zł. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Badając sytuację materialną wnioskodawczyni ustalono, iż skarżąca jest osobą bezrobotną, otrzymuje z tego tytułu zasiłek, małżonek rentę. Rodzina gospodaruje na posiadanym areale rolnym, z tego tytułu osiąga dochody oraz dotacje z Unii Europejskiej. Syn D. G. jest ubezpieczony w KRUS i z tego tytułu płaci kwartalnie 400 zł. Zajmuje się uprawą pola o pow. 88 arów przeliczeniowych, dodatkowo dzierżawi działkę o pow. 22 arów. Skarżąca przedstawiła w aktach sprawy II SA/Kr 292/15 wyciąg z konta bankowego, na którym widnieją wpłaty zasiłku dla bezrobotnych oraz przyznana dotacja z ARiMR ( stan konta 4,14 zł ). Jak wynika z analizy dokumentów zawartych w aktach sprawy 292/15 oraz 488/16 – skarżąca ponosi wydatki na leki rzędu 65 zł miesięcznie. Aktualnie miesięczne wydatki kształtują się na poziomie ok. 800,00 zł, nie licząc kosztów kształcenia syna. Wnioskodawczyni zakupiła pralkę i był to wydatek rzędu 1100,00 zł. Planuje również zaciągnięcie kredytu na remont domu. Jednakże orzekający bada wyłącznie to, czy strona posiada obecnie środki takiej wysokości, aby móc opłacić aktualnie wymagane koszty postępowania. Zdaniem orzekającego – sytuacja materialna skarżącej w szczególności jej aktualne bezrobocie ( w tym momencie skarżąca otrzymuje jedynie zasiłek dla bezrobotnych , małżonek rentę, dwoje dzieci pozostaje bez pracy i własnego dochodu, skarżąca ma długi ) pozwala na przyjęcie, iż jej sytuacja finansowa jest na tyle ciężka aby zwolnić ją od kosztów sądowych w sprawie umożliwiając tym samym realizacje jej konstytucyjnego prawa do sądu. Nie ma natomiast podstaw do udzielenia prawa pomocy w zakresie pełnym, również poprzez ustanowienie dla skarżącej adwokata z urzędu. Rodzina skarżącej posiada nadal gospodarstwo rolne, z którego czerpie pożytki, syn otrzymuje dotacje z UE. Skarżąca planuje zaciągnąć kredyt na remont domu. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego wnioskodawczyni nie wykazała zatem wystarczająco skutecznie, iż w aktualnej ich sytuacji majątkowo – bytowej występują takie okoliczności, które uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w zakresie pełnym. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy w formie profesjonalnego pełnomocnika nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby czy sensowności udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma też znaczenia ew. argument strony o braku znajomości prawa. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie. A ta – zadaniem orzekającego – nie uzasadnia przyznania pomocy w zakresie pełnym. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie skarżącej aktualnie prawa pomocy w zakresie obejmującym pełne zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za zasadne i adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej jako wystarczające i odpowiadające fiskalnemu interesowi Państwa, które swą pomoc winno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym . Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 165, 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).