II SA/Kr 49/12
WyrokWSA w Krakowie2012-12-21
Skład orzekający: Kazimierz Bandarzewski, Mariusz Kotulski, Agnieszka Nawara-Dubiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany o wymiarach 20,0 x 3,0 m i wysokości 1,80 m, służący jako stajnia dla zwierząt, może zostać zakwalifikowany jako obiekt małej architektury, czy też jako budowla wymagająca pozwolenia na budowę, a w przypadku samowoli budowlanej, czy istnieją przesłanki do nakazania rozbiórki?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obiekt budowlany o znacznych wymiarach (60 mkw.), służący jako stajnia dla zwierząt, nie może być zakwalifikowany jako obiekt małej architektury, lecz jako budowla wymagająca pozwolenia na budowę. Ponieważ obiekt został wybudowany samowolnie i jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami o ochronie przyrody, organ administracji miał podstawy do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki obiektu budowlanego o wymiarach 20,0 x 3,0 m, pełniącego funkcję stajni dla zwierząt, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ I instancji wydał decyzję nakazującą rozbiórkę, uznając obiekt za budynek gospodarczy. Organ II instancji uchylił decyzję organu I instancji i wydał własną decyzję nakazującą rozbiórkę, kwalifikując obiekt jako budowlę. Skarżący J. F. kwestionował kwalifikację obiektu, twierdząc, że jest to obiekt małej architektury, a także zarzucał naruszenia proceduralne. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 28 października 2011 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala
Decyzją z dnia 5 lutego 2009 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] - ziemskiego w K. na podstawie art. 80 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 83 ust. 1 i art. 81 ust. 1 oraz art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz.1118 z późn. zm.) i art. 104 k.p.a. nakazał J. F. jako inwestorowi wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego mającego charakter stajni dla zwierząt o wymiarach 20,0 x 3,0 m i wysokości 1,80 m, oznaczonego na potrzeby niniejszego postępowania nr 7, zlokalizowanego na działce [...] w Z..
W uzasadnieniu decyzji wskazano na ustalenia dokonane w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 11 września 2008 r. Stwierdzono wówczas, że na terenie działki nr [...], której właścicielem jest J. F., wybudowanych jest kilka obiektów o konstrukcji drewnianej, w tym obiekt drewniany, będący przedmiotem niniejszego postępowania (oznaczony w protokole oględzin - klatki dla zwierząt nr 7). Przedmiotowy obiekt posiada konstrukcję drewnianą zamocowaną w gruncie, ściany częściowo obite deskami, częściowo ażurowe z dachem płaskim jednospadowym. Wymiary obiektu po obrysie zewnętrznym wynoszą: 20,0 x 3,0 m i wysokość ok. 1,80 m. Przedmiotowy obiekt służy inwestorowi jako stajnia do przechowywania zwierząt, tj. koni i kóz. Przedmiotowy obiekt został wzniesiony w marcu 2007 roku. W stosunku do innych obiektów prowadzone są odrębne postępowania.
Organ l instancji z uwagi na wygląd i charakter zakwalifikował w/w obiekt jako budynek gospodarczy - stajnia dla zwierząt.
Do akt sprawy dołączono wydruk ze strony internetowej [...] - ukazujący charakter prowadzonej działalności na terenie działki nr [...] w Z..
Pełnomocnik inwestora M. S. oświadczył, że na wybudowanie tego obiektu nie posiada żadnych związanych ze zgłoszeniem zamiaru budowy w/w obiektu do organów architektury, nie posiada również pozwolenia na jego budowę.
W toku postępowania ustalono, że działka [...] w Z. ujęta jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, w terenach lasów i zieleni ochronnej - " ZŁ" z następującymi zapisami: " § 27.1. tereny lasów i zieleni ochronnej ("ZŁ") przeznacza się na cele:
1) gospodarki leśnej na terenach lasów prywatnych i państwowych;
2) dolesień gruntów rolnych o niskiej przydatności rolniczej;
3) gospodarki rolnej o charakterze wypasowym na istniejących łąkach i pastwiskach o charakterze enklaw śródleśnych,
4) przyrodniczych funkcji ochronnych w terenach :
a) zadrzewionych i zakrzewionych,
b) rolnych stanowiących pasmo przejściowe pomiędzy zwartymi kompleksami lasów a terenami zabudowy,
c) otulin cieków wodnych i innych terenach o wysokich walorach przyrodniczych".
Działka nr [...] w Z. ujęta jest również w strefie ochrony najwyższych walorów krajobrazowych i strefie zachowania ciągłości ekologicznej (węzły i korytarze ekologiczne) z następującymi zapisami ustaleń planu, zawartym w Rozdziale IV - szczególne warunki zagospodarowania obowiązujące w oznaczonych obszarach i strefach: "§ 43. 1. W celu ochrony lokalnych wartości krajobrazu naturalnego i kulturowego w planie wyznaczono strefy ochrony najwyższych walorów krajobrazowych. 2. Obszary położone w obrębie strefy podlegają ochronie przed wprowadzaniem nowych form zagospodarowania. W szczególności w granicach strefy nie dopuszcza się wprowadzanie nowej zabudowy".
Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo Dyrekcji Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych w K. z dnia [...].07.2008, znak [...], z którego wynika, że realizacja obiektów budowlanych stoi w sprzeczności z zawartym w rozporządzeniu Wojewody [...] nr [...] z dnia 17.10.2006 r. w sprawie Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. Woj. Małop. Nr 655 póz. 3999), zakazem budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów [...].
Organ l instancji powołał się również na pismo Wójta Gminy z dnia 7.07.2008 r. znak: [...], w którym zwrócono się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o podjęcie stosownych decyzji zmierzających do przywrócenia pierwotnego sposobu zagospodarowania terenu (łąki) wobec niezgodności istniejących obiektów z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Ponieważ nie ma możliwości legalizacji wykonanej samowoli budowlanej w myśl art. 48 ust. 2 z uwagi na niezgodność inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nakazano rozbiórkę przedmiotowego obiektu na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Od decyzji tej odwołał się J. F., zarzucając jej naruszenie art. 48, art. 49b ust. 1, art. 51, art. 82 ust. 1 i art. 83 ust. 1 prawa budowlanego oraz art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. Wskazał, że przedmiotowy obiekt budowlany nie jest stajnią, lecz obiektem małej architektury - obiektem służącym do codziennego utrzymania porządku. Budowa takiego obiektu nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Zarzucono również pominięcie dowodu z przesłuchania strony na okoliczność przeznaczenia tego obiektu - na tę okoliczność słuchany był jedynie pełnomocnik inwestora.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 28 października 2011 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu l instancji w całości i nakazał J. F. jako inwestorowi, właścicielowi działki nr ewid. [...] w Z. wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego - grupy klatek dla zwierząt potocznie nazwanej "stajnią" o wym. 20,0 x 3,0 m i wysokości 1,80m, oznaczonego na potrzeby niniejszego postępowania przez WINB nr 21, wybudowanego na działce nr [...] w Z.. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 104 k.p.a. oraz art. 48 ust. 1, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, póz. 1623, z późn. zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że w ramach postępowania odwoławczego przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, obejmujące w odniesieniu do przedmiotu niniejszej sprawy m. in. oględziny terenu inwestycji, przeprowadzone w dniu 19 sierpnia 2010 r. W toku oględzin sporządzono na nowo szkic sytuacyjny zabudowań "[...]", obejmujący m. in. położenie i identyfikację weryfikowanego obecnie obiektu, któremu nadano oznaczenie "nr 21". Nadto w związku z powziętą z urzędu informacją o pożarze na terenie rancza WINB zlecił PINB (na zasadzie art. 136 k.p.a.) weryfikację stanu zachowania analizowanych obiektów w następstwie pożaru. PINB w dniu 7 marca 2011 r. dokonał kontroli na przedmiotowej nieruchomości. Stwierdził wówczas, iż analizowany w niniejszej sprawie obiekt w dalszym ciągu istnieje w niezmienionym stanie.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wbrew zarzutom odwołania podzielił w całości stanowisko organu l instancji wyrażające się w kwalifikacji spornego obiektu budowlanego jako budowli (art. 3 pkt 1 lit. b w zw. z art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane), a nie jak wskazuje skarżący wyłącznie jako obiektu małej architektury (art. 3 pkt 1 lit. c w zw. z art. 3 pkt 4 ustawy). Zgodnie z art. 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane przez obiekty małej architektury należy rozumieć niewielkie obiekty kultu religijnego (jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury), posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej albo użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Wprawdzie wyliczenie to ma charakter przykładowy, jednak wszystkie wymienione tam obiekty charakteryzują się nie tylko małą wielkością, ale również tym, że trudno jest je nazwać budynkami lub budowlami. Prawidłowa wykładnia tego określenia nie pozwala więc na zakwalifikowanie do "obiektów malej architektury" obiektów mających określone, znaczne wymiary. Takim właśnie obiektem jest grupa połączonych ze sobą klatek dla zwierząt nazwana potocznie "stajnią dla zwierząt" wybudowana przez skarżącego. Znajdujące się w aktach zdjęcia potwierdzają to, że w potocznym rozumieniu jest to obiekt najbliższy określeniu budowli.
Przedmiotowa inwestycja została zakwalifikowana jako budowla w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. b ustawy Prawo budowlane. Jako obiekt budowlany nie wymieniony w katalogu wyjątków wyszczególnionych w art. 29-31 ustawy Prawo budowlane - wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Jak zostało ustalone skarżący nie legitymuje się decyzją o pozwoleniu na budowę tego obiektu.
W stosunku do inwestycji wymagającej pozwolenia na budowę, realizowanej bez uzyskania takiego pozwolenia, zastosowanie winien znaleźć przepis art. 48 ustawy Prawo budowlane. Nakaz rozbiórki musi być poprzedzony postępowaniem mającym na celu ustalenie, czy istnieje możliwość zalegalizowania samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Dopiero gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości legalizacji takiego obiektu, można orzec nakaz jego rozbiórki.
Przesłanki legalizacji samowoli budowlanej określone w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego sprowadzają się do dokonania ustaleń w zakresie zgodności budowy z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego albo z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy oraz oceny zgodności obiektu z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Organ odwoławczy podzielił ustalenia PINB co do położenia działki nr [...] w Z. w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na terenie oznaczonym symbolem "ZŁ", a także w strefie ochrony najwyższych walorów krajobrazowych i zachowania ciągłości ekologicznej (węzły i korytarze ekologiczne). Wskazał na obowiązujący w tej strefie zakaz nowej zabudowy. Powołał się również na wymienione w decyzji l instancji pismo Wójta Gminy z dnia 7 lipca 2008 r. znak: [...], a także na pismo Dyrekcji Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych w K. w piśmie z dnia 31 lipca 2008 r. znak: [...]: Organ II instancji przyznał rację Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, że zakaz zabudowy przedmiotowej działki wynika również z rozporządzenia Wojewody nr [...] z dnia 17 października 2006 r., w którym wprowadzono również zakaz, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody tj. zakaz budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów [...] (działka nr [...] leży w Tenczyńskim Parku Krajobrazowym nie dalej niż 60 m od brzegów rzeki).
Z powyższe wynika, że przedmiotowy obiekt jest niezgodny z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy [...] Nr XII/64/03 z dnia 30 maja 2003 r. oraz rozporządzeniem Wojewody Małopolskiego nr 83/06 z dnia 17 października 2006 r. w sprawie Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego. Konsekwencją powyższego jest brak możliwości wdrożenia procedury legalizacji spornej inwestycji i konieczność nałożenia nakazu rozbiórki spornego obiektu na podstawie art. 48 ust. 1 prawa budowlanego.
W stosunku do zarzutów zawartych w odwołaniu wskazano, że błędne są podniesione przez pełnomocnika skarżącego oraz przez samego skarżącego zarzuty: wadliwego sposobu procedowania organu odwoławczego w związku z przeprowadzonymi w dniu 19 sierpnia 2010 r. oględzinami: nieodroczenia tego dowodu na wniosek strony i pogwałcenia w ten sposób prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu. Nieuwzględnienie wniosku skarżącego o odroczenie terminu oględzin z uwagi na podnoszoną nieobecność wywołaną odbywanym w tym czasie przez skarżącego urlopem wypoczynkowym nie stanowi o wadliwości czynności dowodowej zdziałanej pod nieobecność skarżącego. Zawiadomienie o terminie oględzin zostało skarżącemu prawidłowo doręczone w dniu 9 sierpnia 2010 r., a więc z zachowaniem terminu określonego w art. 79 § 1 k.p.a. Podkreślono, iż wobec zgodnego z prawem (niewadliwego) doręczenia skarżącemu zawiadomienia o terminie oględzin, jego nieobecność nie powodowała konieczności obligatoryjnego odroczenia przeprowadzenia tego dowodu (czy jak życzyłby sobie tego następnie skarżący - ponowienia tegoż dowodu z jego udziałem w innym terminie) przez wzgląd na powołaną przyczynę niestawiennictwa. Przyczyna ta w postaci zaplanowanego urlopu w tym samym okresie nie stanowiła do tego uzasadnionej podstawy. Powtórzenie w postępowaniu uprzednio przeprowadzonego dowodu byłoby niecelowe, jako naruszające zasadę szybkości i prostoty postępowania wyrażoną w art. 12 § 1 k.p.a., zwłaszcza przy uwzględnieniu nieznacznego zakresu ustaleń czynionych na podstawie czynności dowodowej zdziałanej bez udziału należycie zawiadomionej strony (doprecyzowanie oznaczenia przedmiotu rozbiórki).
Nadto jako chybiony oceniono zarzut skarżącego, jakoby kierowane przez organ odwoławczy do niego zawiadomienia (w szczególności zawiadomienie o terminie oględzin z dnia 3 sierpnia 2010 r.) nie spełniały wymogów procedury przewidzianej przepisami k.p.a.
Błędny jest też dalszy zarzut skarżącego, iż oględziny zostały przeprowadzone z naruszeniem przepisów prawa, a zwłaszcza art. 81 a ust. 2 ustawy Prawo budowlane, który nie był stosowany przez organ odwoławczy w toku prowadzonych w dniu 19 sierpnia 2010 r. oględzin. Do czynności tych znajdował zastosowanie ogólny przepis art. 85 k.p.a.
Organ odwoławczy wskazał również, że w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego swój udział w postępowaniu zgłosiła K. G.. W piśmie z dnia 13 września 2010 r., wskazała, że jest zameldowana pod adresem ul. [...] w Z. tj. na terenie nieruchomości zabudowanej spornym obiektem budowlanym. Z tego faktu wywodziła, iż przysługuje jej przymiot strony w nin. postępowaniu. WINB wezwaniem z dnia 9 grudnia 2010 r. wezwał K. G. do przedłożenia dokumentów świadczących o tym, że ma interes prawny w nin. postępowaniu. Organ do dnia wydania decyzji nie otrzymał żadnego pisma w tej kwestii.
Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał za zasadne wydanie rozstrzygnięcia reformatoryjnego, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Niezbędna korektura orzeczenia PINB wynika wyłącznie z nieprecyzyjnej identyfikacji przedmiotu rozbiórki zawartej w zaskarżonej decyzji, o czym wzmiankowano już w poprzedzających rozważaniach. W tej części rozstrzygnięcie WINB opiera się na wyniku przeprowadzonych przez ten organ własnych oględzin przedmiotu postępowania i przyjętego tam sposobu oznaczeń poszczególnych zabudowań. W pozostałym zakresie organ odwoławczy podziela w całości poczynione ustalenia faktyczne, jak i wyrażoną przez organ l instancji ocenę prawną w postaci orzeczonego nakazu rozbiórki samowoli budowlanej.
Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. F., zarzucając jej naruszenie przepisu art. 48, art. 49b ust. 1, art. 51, art. 82 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy Prawo budowlane oraz przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 68, art. 77 i art. 79 k.p.a. W oparciu o te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skargi J. F. podniósł, że będący przedmiotem postępowania obiekt budowlany został w postępowaniu administracyjnym całkowicie błędnie uznany za stajnię. Skarżący wskazał, że obiekt ten jest obiektem małej architektury - obiektem służącym codziennemu utrzymaniu porządku. W innym miejscu skargi wskazał natomiast, że obiekt ten jest wodotryskiem. Skarżący podkreślił, że immanentną cechą pojęcia "stajnia" jest zdatność tego obiektu do trzymania w nim konie, natomiast będący przedmiotem postępowania obiekt ze względu na wysokość (1,80 m) nie nadaje się do trzymania w nim koni. Ponadto "w czasie wizji lokalnej nie ujawniono żadnych koni w przedmiotowym obiekcie". Błędne ustalenie funkcji i przeznaczenia obiektu skutkuje - zdaniem skarżącego -naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 k.p.a. Ponadto J. F. zarzucił, że pominięto dowód z przesłuchania strony na tę okoliczność.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów art. 48, 49b oraz 51 ustawy Prawo budowlane wskazano, że co do zasady roboty budowlane mogą być prowadzone jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W art. 29 i 30 prawa budowlanego zostały wyliczone w sposób wyczerpujący te rodzaje inwestycji, co do których nie jest potrzebne uzyskanie pozwolenia na budowę, lecz wymagane jest zgłoszenie. Ustawa wyróżnia jeszcze trzecia kategorie robót budowlanych, które nie są objęte ani obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, ani też nie wymagają zgłoszenia. Przypadki te zostały określone w art. 29 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, w stosunku do których nie został nałożony przez art. 30 ust. l obowiązek zgłoszenia. W szczególności są to budowy obiektów małej architektury (z wyjątkiem obiektów w miejscach publicznych - art. 30 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Inwestycje te, pomimo, że prowadzone bez pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, nie mają cech samowoli budowlanej, do likwidacji której uprawnione są organy nadzoru budowlanego W związku z tym w stosunku do takich inwestycji nie może być przewidziany nakaz rozbiórki, a więc zastosowanie przepisu art. 48 prawa budowlanego stanowiło rażące naruszenie tego przepisu. Skoro zaś nie było podstaw do rozstrzygania sprawy na podstawie art. 48 prawa budowlanego, to zastosowanie tego przepisu w niniejszej sprawie naruszyło również art. 82 i 83 prawa budowlanego, które określają kompetencje organów nadzoru budowlanego.
Skarżący zarzucił również, że uniemożliwiono mu udział w oględzinach, gdyż w ogóle nie został zawiadomiony o miejscu i terminie ich przeprowadzenia, co narusza art. 79 k.p.a. Brak udziału stron w przeprowadzeniu dowodu z oględzin powoduje, że ustalenia poczynione podczas nich nie mają w sprawie żadnego znaczenia. Stanowi również naruszenie podstawowych praw przysługujących jednostce w postępowaniu administracyjnym. Z uwagi na jednostronny charakter rozstrzygnięć wydawanych w toku postępowania administracyjnego oraz represyjną naturę przedmiotowego postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego zasada czynnego udziału strony winna mieć szczególną wagę. Z tego względu naruszenie tej zasady winno stanowić wystarczającą podstawę do uchylenia decyzji wydanej w następstwie tak prowadzonego postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. póz. 270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona prawidłowa.
W pierwszej kolejności należy przytoczyć brzmienie przepisu art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz.1118 z późn. zm.), na podstawie którego wydana została zaskarżona decyzja nakazujące rozbiórkę.
Zgodnie z ust. 1 art. 48 ww. ustawy, właściwy organ nakazuje z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jednakże przed orzeczeniem nakazu rozbiórki, organ jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania umożliwiającego legalizację samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 48 ust. 2 jeżeli samowolna budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym -z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
Zgodnie z art. 48 ust. 3 ustawy prawo budowlane, w postanowieniu tym ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (...) oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 ustawy prawo budowlane. Dopiero gdy nie zostaną spełnione w wyznaczonym terminie wymienione wyżej obowiązki, organ może nakazać rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego.
W niniejszej sprawie prowadzenie postępowania legalizacyjnego nie było możliwe, gdyż jak prawidłowo ustaliły organy (między innymi na podstawie wypisu z ustaleń miejscowego ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego przedstawionego przez Wójta Gminy ) samowolnie wybudowany obiekt budowlany, którego rozbiórkę nakazano był niezgodny z ustaleniami tego planu.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 k.p.a. poprzez błędną kwalifikację będącego przedmiotem postępowania obiektu budowlanego i uznanie, że jest to stajnia podczas gdy zdaniem skarżącego jest to obiekt małej architektury służący codziennemu utrzymaniu porządku (względnie jest to wodotrysk, jak stwierdza skarżący na stronie 5 skargi), stwierdzić należy, że zarzut ten jest nieuprawniony.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w decyzji organu II Instancji nakazano rozbiórkę "obiektu budowlanego - grupy klatek dla zwierząt potocznie nazwanej "stajnią" o wymiarach 20,0 x 3,0 i wysokości 1,8 m (...)". Tak więc wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie nakazał rozbiórki "stajni" ale obiekt budowlany określony został opisowo, gdyż organ dostrzegł i wyraził to w decyzji, że nie jest to standardowe pomieszczenie służące hodowli koni. Na marginesie zauważyć tylko wypada, że konie nie wydają się być jedynymi zwierzętami, które można trzymać w stajni. Sąd podziela pogląd organu co do zakwalifikowania "grupy klatek dla zwierząt potocznie zwanej stajnią" jako budowli, określonej w art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, wymagającej uzyskania pozwolenia na budowę zgodnie z art. 28 ust. 1 tej ustawy. Decydując tym w znaczne wymiary (ok. 60 mkw.) oraz fakt, że obiekt ten stanowi całość techniczno-użytkową. Prawidłowo więc przyjmuje organ, że obiektu tego nie można zaliczyć do kategorii obiektów małej architektury, zwolnionych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 22 cyt. ustawy z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Obiekty tego typu wymienione zostały w art. 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane i choć wyliczenie zawarte w tym przepisie nie ma charakteru katalogu zamkniętego, to słusznie stwierdza organ, że o zaliczeniu do grupy obiektów małej architektury decyduje nie tylko funkcja użytkowa określona w tym przepisie - obiekty kultu religijnego (kapliczki, krzyże przydrożne i figury), obiekty architektury ogrodowej (posągi, wodotryski i inne), obiekty użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku (piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki) ale także niewielki rozmiar wszystkich ww. obiektów. Jest to definicja otwarta w tym sensie, że opisuje definiowane pojęcie poprzez wskazanie reprezentatywnych przykładów form zaliczanych do małej architektury, co nie wyklucza zaliczenia również innych, niewielkich obiektów o podobnych cechach.
Jednakże nawet przy najbardziej liberalnej wykładni ww. przepisów nie jest możliwe uznanie, że obiekt o powierzchni 60 m2 jest niewielki. Choćby porównanie przewidzianych w art. 29 ustawy prawo budowlane obiektów niewymagających pozwolenia na budowę, prowadzi do wniosku, że 60 m2 nie jest małą powierzchnią. Graniczne wielkości obiektów budowlanych wymienionych w art. 29 ustawy prawo budowlane to: 35 m2 dla obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej (parterowe budynki gospodarcze), 21 m2 dla suszarni kontenerowych; 25 m2 dla wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych); 25 m2 lub 35 m2 dla altan i obiektów gospodarczych na działkach w rodzinnych ogrodach działkowych; 20 m 2 dla budynków gospodarczych służących jako zaplecze do bieżącego utrzymania linii kolejowych, położonych na terenach stanowiących własność Skarbu Państwa i będących we władaniu zarządu kolei itp. Zatem w niniejszym przypadku powierzchnia budowli której rozbiórkę nakazano dalece przewyższa ww. wartości.
Wszystkich tych ustaleń organy dokonały po przeprowadzeniu trzykrotnych oględzin w dniach: 8.07.2009r.; 11.09.2008r.; 19.08.2010r. Z akt sprawy wynika, że de facto skarżący nie brał udziału w tych czynnościach z własnego wyboru. Trudno bowiem stawiać zarzut organowi II Instancji, że nie honoruje wyjazdu wakacyjnego skarżącego jako usprawiedliwionej przyczyny przesunięcia terminu oględzin. Zdaniem Sądu odraczanie czynności procesowych ze wskazanych przez Skarżącego powodów, w kontekście i tak już długo trwającego bez winy organu postępowania, naruszałoby zasadę jego szybkości (art. 12 K.p.a.) Również z pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 28 lipca 2008r. wynika, że skarżący o wezwaniu na oględziny na dzień 29 lipca 2008r. został poinformowany a nie wziął w nich udziału nie ze względu na brak wiedzy w tym zakresie, ale ze względu na rzekomy brak wskazania prawidłowej podstawy prawnej wezwania. Stwierdzić należy, ze niezależnie od wskazanej podstawy prawnej wezwania, dotarło ono do adresata, zapoznał się z jego treścią, miał o podejmowanych przez organ czynnościach wiedzę i nie wziął w nich udziału z własnego wyboru. Nieobecność tę zresztą organ usprawiedliwił, co wynika z protokołu przyjęcia strony (pełnomocnika skarżącego M. S.) w dniu 13 sierpnia 2008r.
Zdaniem Sądu organy nie naruszyły przepisu art. 6 kpa zgodnie z którym organy działają na podstawie przepisów prawa, gdyż Sąd nie dopatrzył się żadnego działania, które nie znajdowałoby oparcia w obowiązujących przepisach. Samo postępowanie zostało wszczęte i toczyło się na podstawie o obowiązujących przepisów prawa budowlanego, w trakcie postępowania rozpatrzone zostały wszystkie wnioski procesowe skarżącego (o zawieszenie postępowania, o wyłączenie PINB oraz WINB). Nie naruszono również art. 7 i 77 kpa. Organy administracji publicznej zdaniem Sądu podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Organ II Instancji przeprowadził dodatkowe oględziny, co zapewniło aktualność stanu faktycznego zaskarżonej decyzji, która wydawana była po niemal trzech latach od daty wydania decyzji przez organ l Instancji. W sytuacji w której organ uznał, że nieobecność skarżącego podczas oględzin w dniu 29.07.2009 jest usprawiedliwiona, wyznaczył dla tej czynności nowy termin. Stan faktyczny został na tyle precyzyjnie ustalony, że przesłuchanie skarżącego nie zmierzało do wyjaśnienia i załatwienia sprawy. Zarzut naruszenia art. 107 k.p.a. jest niezrozumiały.
Wobec powyższego, skoro obiekt będący przedmiotem postępowania został prawidłowo zakwalifikowany, postępowanie zostało przeprowadzone bez naruszenia przepisów proceduralnych, należało uznać, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Dlatego na zasadzie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło