II SA/Kr 490/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w dniu 12 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. K. od postanowienia Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 15 lutego 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia aktu własności ziemi postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 17 maja 2017 r. skarżący A. K. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 15 lutego 2017 r. wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, posiada gospodarstwo rolne, które jest niedochodowe, ponosi bardzo duże koszty utrzymania. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie 2173,56 zł netto. Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że skarżący posiada gospodarstwo rolne wraz z budynkiem mieszkalnym i zabudowaniami gospodarczymi o pow. 4,20 ha. Nie deklaruje posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Skarżący posiada samochód [...]. Na wezwanie Referendarza skarżący poinformował, iż utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę, gospodarstwo prowadzi sam. Posiada bardzo stary samochód osobowy [...] oraz maszyny rolnicze. Otrzymuje dopłaty z UE, nie wskazuje jednak w jakiej wysokości. Skarżący uzupełniał dane o rachunki i faktury za media (odpady 54 zł, prąd 106 zł, ubezpieczenie roczne 723 zł, podatek roczny 766 zł), zaświadczenia o stanie zdrowia, faktury z aptek, potwierdzenie wypłaty dla niego płatności bezpośredniej z ARiMR w wysokości 2157 zł. Referendarz Sądowy postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2017 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia referendarz stwierdził, że skarżący nie wykazał w sposób niewątpliwy, że nie jest w stanie ponieść wymaganych w sprawie kosztów sądowych. Skarżący, w ustawowym terminie, złożył sprzeciw od powyższego postanowienia wnosząc o jego uchylenie. Podniósł, że we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych dowiódł, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej niepozwalającej mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych w sprawie, na co przedłożył dokumenty, które były w jego posiadaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1. w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2. w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt l FZ 429/12, LEX nr 1247073). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Zaskarżone postanowienie formułuje słuszną w ocenie Sądu tezę, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Jak wynika z akt sprawy skarżący jest osobą samotną, nie ma na utrzymaniu osób nieposiadających własnego dochodu. Nie wykazuje nadzwyczajnych obciążeń budżetu domowego jak np. specjalistyczne koszty leczenia, obciążenia kredytowe. Posiada stałą pracę i wynagrodzenie rzędu 2901 zł brutto ("na rękę" 2173 zł). Jest także właścicielem 4,20 ha gospodarstwa rolnego, z którego otrzymuje dopłaty unijne w wysokości 2157 zł (za rok 2016). Jako miesięczne wydatki podaje: odpady 54 zł, prąd 106 zł, ubezpieczenie 60,25 zł (rocznie 723 zł), podatek 64 zł (rocznie 766 zł), telefon 29,93 zł, woda 21,24 zł oraz kwotę 134,10 zł za leki za miesiąc czerwiec, co w sumie daje kwotę ok. 400 zł. Skarżący nie podał ile wydaje na wyżywienie, odzież, transport, środki czystości. Jednakże przyjmując, że jego wydatki miesięczne wynoszą nawet ponad 1000 zł, to zestawiając je z kwotą miesięcznych dochodów skarżącego wynoszącą 2352,75 zł (2173 zł +179,75 zł otrzymaną z kwoty dopłat unijnych 2157 zł podzielonej przez 12 miesięcy) stwierdzić należy, że skarżącemu nadal pozostaje kwota ok. 1000 zł w budżecie domowym. Ta kwota, w ocenie Sądu, pozwala na poniesienie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, na które składają się: opłaty i wydatki (np. należności tłumaczy, kuratorów, koszty ogłoszeń). Na tym etapie postępowania koszty sądowe zamykają się właściwie w kwocie 200 zł stanowiącej wpis od skargi oraz ewentualnego dojazdu na rozprawę. Taką kwotę z całą pewnością skarżący jest w stanie ponieść mając na uwadze osiągane przez niego dochody. Stwierdzić zatem należy, że referendarz sądowy prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący nie spełnił bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z art. 246 § 1 P.p.s.a. Sąd nadmienia, że skarżący ma prawo ubiegać się o prawo pomocy na każdym etapie postępowania w razie pogorszenia się jego sytuacji finansowej lub wzrostu kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.