II SA/Kr 491/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia A. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie podwyższenia opłaty rocznej p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W dniu [...] lipca 2008r. skarżący - Stowarzyszenie A. w K. złożyło wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydane w przedmiocie podwyższenia opłaty rocznej. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na brak wystarczających środków finansowych, umożliwiających uiszczenie należnych opłat. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący – Stowarzyszenie A. w K. działa na rzecz kontynuacji tradycji i rozwoju K. jako ośrodka kultury akademickiej, rozwoju naukowego i kulturalnego środowiska akademickiego, animowania i popierania artystycznej i naukowej aktywności akademickiej, a także jej promocji i prezentacji, promowanie młodych talentów itp. Stowarzyszenie prowadzi inwestycje budowlane – jak wskazano, do lipca 2008r. poniosło nakłady finansowe z tytułu rozpoczętej inwestycji w [...] na kwotę 519 500,00 zł. Wysokość kapitału Stowarzyszenia wynosi 318 957,89 zł, wartość środków trwałych – 222 846,39 zł, natomiast zysk za ostatni rok obrotowy wyniósł 77 873,63 zł. Wnioskodawca posiada szereg rachunków bankowych w "[...]" SA, na których odpowiednio zgromadzone są środki finansowe w wysokości 5 352,57 zł, 70,84 zł oraz 189 819,39 zł. Na jednym rachunku zanotowano debet w wysokości 1 696,79 zł. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób i instytucji, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić w całości lub w części kosztów sądowych. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z przepisem art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie prawnej czy też innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, która wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba ( prawna, fizyczna ) wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do otrzymania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania , że zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób i instytucji toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność ta wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – również sądowych. Również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu np. z 10.01.2005r. ( sygn. akt FZ 478/04, niepublik. ) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienia od ich uiszczenia stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Kluczową rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Zdaniem Sądu, skarżące Stowarzyszenie nie wykazało w sposób skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych z prowadzeniem sprawy sądowej oraz kosztów ustanowienia ewentualnego pełnomocnika z wyboru w niniejszej sprawie. Sąd pragnie podkreślić, iż Wnioskodawca winien się liczyć z tym, iż w trakcie swojej działalności będzie również, być może zmuszony dochodzić swoich praw przed sądem, a co za tym idzie, będzie musiał z tego tytułu ponieść stosowne koszty sądowe. Jak wynika z dołączonej do wniosku dokumentacji, skarżące Stowarzyszenie posiada kapitał w wysokości 318 957,89 zł, środki trwałe o wartości przekraczającej 220 000,00 zł, wykazuje zysk za ostatni rok obrotowy w wysokości 77 873,63 zł. Posiada też znaczne środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych, znacznie przekraczające wysokość aktualnie wymaganych należności sądowych, a także kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Fakt, iż z przedstawionego rachunku zysków i start na dzień 30.06.2008r. Stowarzyszenie wykazuje stratę w kwocie 9 330,82 zł nie świadczy jeszcze o ciągłym braku środków finansowych, uniemożliwiającym uiszczenie wymaganych kosztów sądowych. Fakt, iż Stowarzyszenie prowadzi inwestycje budowlane warte setki tysięcy złotych również nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Stowarzyszenie jest organizacją osiągającą zyski, posiadającą środki finansowe na rachunkach bankowych i nawet wykazana strata za I półrocze 2008 roku nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków - chociażby w drodze obowiązkowych składek członkowskich – na prowadzenie działalności statutowej , w zakres której wchodzą również spory sądowe. Jeżeli zaś ze statutu stowarzyszenia wynika, że jego majątek powstaje m. innymi ze składek członkowskich, dochodów z działalności gospodarczej, dochodów z majątku ruchomego i nieruchomości, darowizn, dotacji, subwencji to uprawniona jest teza, iż stowarzyszenie ma możliwość pozyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. Skoro zaś z takiej możliwości nie korzysta, to nie może skutecznie żądać przeniesienia na Skarb Państwa ciężaru kosztów prowadzonej przez siebie działalności statutowej, w zakresie której mieści się również występowanie w sprawach dotyczących interesów innych osób i wynikających z nich sporów sądowych. Reasumując, zdaniem Sądu nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku Stowarzyszenia o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie tak zwolnienia od kosztów sądowych jak i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 173, art. 175 i art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).