II SA/Kr 491/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 29 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Stowarzyszenia Kultury Instytutu z siedzibą w K. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [....] oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [....] w przedmiocie zwrotu podania stronie postanawia 1. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W dniu [....] . strona skarżąca - Stowarzyszenie Kultury ......Instytut ...... z siedzibą w K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [....] w przedmiocie zwrotu podania stronie. W dniu [....] . referendarz sądowy wydał postanowienie, na mocy którego oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie strona skarżąca wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podnosząc, że badając stan majątkowy podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę rodzaj i charakter prowadzonej działalności, a w szczególności znaczne koszty jakie na tę działalność są ponoszone. W tym kontekście strona skarżąca wskazała, że poniosła duże koszty na rozpoczętą inwestycję budowlaną, a za l półrocze 2008 r. wykazała stratę. Ponadto w uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że odmowa udzielenia prawa pomocy w niniejszej sprawie jest jednoznaczna z uniemożliwieniem skarżącemu dochodzenia swych praw przed sądem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu wniosku strony w przedmiocie przyznania prawa pomocy uznał, iż nie istnieją podstawy do jego uwzględnienia. Przede wszystkim należy podnieść, iż na gruncie obowiązującego prawa przyznanie prawa pomocy osobie prawnej (innej jednostce organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej) zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 246 § 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce nie posiadającej osobowości prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może nastąpić, gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co oznacza, że to na podmiocie ubiegającym się o uzyskanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania przesłanek wynikających z art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oczywiście nie jest to uznanie dowolne. Sąd nie będzie mógł odmówić przyznania prawa pomocy, jeśli następstwem takiego postanowienia byłoby istotne ograniczenie prawa do sądu (tak: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, str. 319). Z dołączonego do akt sprawy wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że strona za ł półrocze 2008 r. deklaruje stratę w kwocie [....] zł. Ta okoliczność nie świadczy jednak o utracie płynności finansowej Stowarzyszenia, zwłaszcza że wysokość straty nie jest duża. Majątkowa kondycja strony skarżącej nie może być zła, skoro za ostatni rok obrotowy wykazano zysk w kwocie [....] zł i strona skarżąca może sobie pozwolić na kosztowne inwestycje budowlane. Ponadto zaznaczyć należy, że Stowarzyszenie posiada znaczne środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych w łącznej wysokości [....] zł, zaś wysokość kapitału zakładowego wynosi [....] zł, a wartość środków trwałych [....] zł. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem prowadzonej działalności. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z prowadzoną działalnością podmioty, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego" (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 lipca 1992 r., l ACz 393/92, Wokanda z 1993 r., nr 2, str. 32). Tak więc strona jako stowarzyszenie powinna w procedurze planowania uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych z prowadzoną działalnością i poczynić konieczne oszczędności na ten cel (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2004 r., FZ 131/04, niepublikowane). Obecna sytuacja majątkowa strony nie uzasadnia więc przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym zwłaszcza, że na tym etapie postępowania ewentualne koszty sądowe kształtują się na stosunkowo niskim poziomie. Wysokość wpisu w sprawie określona na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, póz. 2193 z późn. zm.) wynosi bowiem 100 zł, co nie wydaje się kwotą wygórowaną w kontekście wykazanych możliwości płatniczych Stowarzyszenia. Wykazany majątek pozwoli także na opłacenie honorarium profesjonalnego pełnomocnika. Zwłaszcza nie może stanowić przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych podnoszony fakt realizowania kosztownych inwestycji budowlanych. Strona, która realizuje swoje zobowiązania i inwestycje w ten sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych preferencyjnie traktując inne zobowiązania, nie może bowiem prawnie skutecznie podnieść zarzutu, że odmowa zwolnienia jej od kosztów jest ograniczeniem dostępności do realizacji praw przed sądem (tak: postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 lipca 1992 r., l ACz 393/92, Wokanda z 1993 r, nr 2, str. 32). Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 2 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270) orzekł, jak na wstępie.