II SA/Kr 491/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z.o.o. w Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 13 stycznia 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego udzielenia i pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Spółki z o.o. A. z siedzibą w Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2009 roku Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Z danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wniosku wynika, iż przedmiotem działalności wnioskodawcy jest wytwarzanie i zaopatrywanie w wodę, energię elektryczną, gaz, parę wodną, pobór, uzdatnianie i rozprowadzanie wody, budownictwo, hotele i restauracje, transport lądowy pasażerski, transport lotniczy, przeładunek towarów oraz obsługa nieruchomości. Obecnie spółka nie prowadzi żadnej działalności. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 15.351.000,00 zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wynosi 11.540.569,48 zł, a ostatni rok obrotowy spółka zamknęła stratą w wysokości 969.550,53 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podniesiono, iż spółka nie posiada aktualnie środków pozwalających na uiszczenie opłaty od skargi. Nie prowadzi żadnej działalności, która stanowi źródło przychodu. Spółka nie posiada również żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek innych kosztów postępowania. Do wniosku strona załączyła wstępny rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2008 r. oraz bilans wstępny na dzień 31 grudnia 2008 r. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2 powołanej ustawy przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy i w związku z tym, zgodnie z art. 252 § 1 ustawy wniosek strony powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego wnioskująca A. Spółka z o.o. z siedzibą w Z. nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Zasadność wniosku strony skarżącej rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawcy. Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Podmiot ten nadal funkcjonuje w obrocie, nie został postawiony w stan upadłości. Z przedłożonego przez stronę rachunku zysków i strat wynika, że w roku 2008 spółka osiągnęła przychód netto ze sprzedaży w wysokości 24.857,60 zł, zaś rok bilansowy zamknęła stratą w wysokości 969.384,53 zł. Z bilansu wstępnego na dzień 31 grudnia 2008 roku wynika, że spółka posiada środki trwałe o wartości 11.756.868,50 zł (grunty [...] zł oraz środki trwałe w budowie [...] zł) oraz aktywa obrotowe o wartości [...] zł (zapasy [...] zł, należności krótkoterminowe [...] zł oraz inwestycje krótkoterminowe [...] zł). Zatem fakt, iż spółka nie prowadzi aktualnie żadnej działalności, która stanowi źródło przychodu nie może stanowić wystarczającej podstawy do przyjęcia, że wnioskodawca nie ma żadnych możliwości zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych, tym bardziej, że wysokość tych kosztów na obecnym etapie postępowania sprowadza się do wpisu od złożonej skargi w wysokości 500 zł stosownie do § 2 ust.3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Wykazana przez wnioskodawcę strata w ostatnim roku obrotowym nie oznacza, iż nastąpił trwały brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Podkreślić należy, że spółka A. dysponuje środkami trwałymi o wartości 11.540.569,48 zł. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m. in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04, z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pogląd ten pozostaje aktualny również w rozpatrywanej sprawie. Dodać także należy, że poza prowadzoną działalności gospodarczą, spółka posiada także inne możliwości uzyskania środków na prowadzenie postępowania sądowego. W tym zakresie aktualny pozostaje pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w orzeczeniu z dnia 13 września 1937 roku w sprawie o sygn. II C 618/37 (Zb. Urz. 1938, poz. 293), zgodnie z którym spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ubiegająca się o prawo ubogich, nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość, nie może się powoływać na swe zupełnie ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe poprzez żądanie dopłat od wspólników. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).