II SA/Kr 492/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie opłaty jednorazowej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Wraz ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku nr: [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego skarżąca K. K. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek strony skarżącej nie został złożony w przewidzianej prawem formie, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie za pismem z dnia [...] maja 2008 roku przesłał stronie urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu [...] czerwca 2008 roku do tut. Sądu wpłynął wniosek skarżącej we właściwej formie. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem E. K., córką M. D. oraz małoletnimi wnukami M. D. i D. D. Ich miesięczny dochód brutto wynosi 3.880 zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącej w wysokości 1.013 zł, świadczenie emerytalne jej męża w wysokości 1.369 zł oraz wynagrodzenie za pracę córki w wysokości 1.498 zł. Z oświadczenia o majątku wynika, że skarżąca nie posiada żadnego majątku nieruchomego, zasobów pieniężnych, jak również przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy K. K. podniosła, iż wysokość uzyskiwanych przez nią w miesiącu dochodów netto wynosi 857 zł, zaś jej męża 1.141 zł. Dochody netto córki wynoszą około 1.100 zł. Skarżąca oświadczyła, że pomaga finansowo córce samotnie wychowującej dwójkę dzieci 14-letniego M. i 11-letniego D. Na opłaty za media, leki i wsparcie wnuków skarżąca wydaje miesięcznie kwotę 800 zł. Dodatkowo wnioskodawczyni podniosła, że jest osobą schorowaną, po przebytej operacji onkologicznej. Od kilkunastu lat leczy się na nadciśnienie i cukrzycę. Podlega dalszemu leczeniu i rehabilitacji, które wymagają znacznych środków finansowych. Na potwierdzenie danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca załączyła decyzje ZUS o waloryzacji emerytury swojej i męża oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Należy podkreślić, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia [...] grudnia 2002 r., [...], niepubl.). Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie skarżąca otrzymuje stałe miesięczne dochody w wysokości netto 856,89 zł. Stałymi dochodami dysponują także pozostający wraz z nią dorośli członkowie rodziny: mąż pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1.141 zł, zaś córka wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 1.100 zł. Sytuacja taka pozwala zatem na przygotowanie się do wszczęcia postępowania sądowego poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel. Podnoszony przez skarżącą argument, że pomaga finansowo córce w utrzymaniu wnuków nie mógł wpłynąć na odmienną ocenę orzekającego. Należy bowiem zauważyć, że córka skarżącej pracuje i pobiera wynagrodzenie za pracę. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosi się, iż udzielanie przez stronę pomocy dorosłym członkom rodziny nie powoduje, że skarżąca nie ma żadnych możliwości poniesienia kosztów postępowania w sprawie (por. postanowienie NSA z [...] kwietnia 2004 r., [...] (niepubl.). Ponadto orzekający pragnie zauważyć, że niniejsze postępowanie dotyczy opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak wynika z zalegającego w aktach sprawy wypisu aktu notarialnego z dnia [...] roku Repertorium [...] skarżąca dokonała sprzedaży Gminie swojego udziału w nieruchomości położonej w K. Z tytułu tej transakcji otrzymała kwotę 43.800 zł. Fakt ten potwierdza, że skarżąca w nieodległym czasie dysponowała środkami finansowymi wielokrotnie przekraczającymi konieczne koszty sądowe. Należy podkreślić, że w procedurze planowania wydatków strony, przewidując realizację swoich praw przed sądem winny uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesu sądowego. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania takich środków. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, orzekający uznał, iż skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zatem orzekł jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).