II SA/Kr 495/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie: WSA Krystyna Daniel WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K. R., D. R., B. E., M. C.- W. oraz T. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala. Sygn. akt II SA/Kr [...] Uzasadnienie Decyzją z dnia 23 lutego 2016 r. znak [...] Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], obj. księgą wieczystą nr [...], położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonej parceli katastralnej 1. kat. [...], b. gm. kat. [...] na rzecz K. R., D. R., B. E., M. C. - W. oraz T. L., z uwagi na spełnienie przesłanek z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., póz. 2147 ze zm. dalej jako ugn) z racji ustanowienia na nieruchomości prawa użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich, które zostało ujawnione w księdze wieczystej. Odwołanie od w/w decyzji wniosły K. R., D. R., B. E., M. C. oraz T. L., zarzucając naruszenie art. 7, 8, 9, 10, 11, 12, 77 i 80 kpa w zw. z art. 136 ust. 3 ugn w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, niewyjaśnienie spełnienia przesłanek odmowy zwrotu. Wojewoda decyzją z dnia 25 stycznia 2017 r. znak: [...] na podstawie art. 9a ugn oraz art. 138 § 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż na objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości, oznaczonej jako część działki nr [...], objętej księgą wieczystą nr KR [...] [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonej parceli katastralnej 1. kat. [...], b. gm. kat. [...], stanowiącej obecnie własność Gminy Miejskiej K. ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego i prawo własności wyodrębnionych w znajdującym się na tej nieruchomości budynku o adresie os. [...] lokali: nr l, nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] na rzecz osób trzecich, które zostało ujawnione w księgach wieczystych lokalowych od dnia 15.12.1980 r. do dnia 9.03.2005 r. Przykładowo z odpisu księgi wieczystej nr [...] [...] [...] wynika, iż z własnością lokalu nr [...] związany jest udział w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowej działki. Datą wpisania powyższego prawa w księdze wieczystej jest dzień 7 lipca 1993 r. Z uwagi na to spełnione są przesłanki z art. 229 u.g.n.tj. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej". Przepis art. 229 u.g.n. jest na tyle precyzyjny, że w sytuacji gdy znajduje on zastosowanie, organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (por. np. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 30.06.2005 r., I SA/Wa [...], oraz NSA w Warszawie: z dnia 30.01.2007 r., I OSK [...], i z dnia 15.05.2009 r., I OSK [...] - nsa.gov.pl). Odnosząc się do faktu zbycia przed 1 stycznia 1998 r. tylko części udziałów w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości, w ocenie organu odwoławczego omawiana regulacja znajduje również zastosowanie w sytuacji, gdy na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego przed dniem 1 stycznia 1998 r. jedynie w części ułamkowej (jak w przedmiotowej sprawie). Wprawdzie właściciele wyodrębnionych lokali posiadają udziały w prawie użytkowania wieczystego, ale ta okoliczność nie ma istotniejszego znaczenia w sprawie. Skoro bowiem zostały ustanowione prawa użytkowania wieczystego obejmujące nieruchomość gruntową stanowiącą działkę w częściach ułamkowych to już ta okoliczność stanowi podstawę do odmowy zwrotu działki. Udziały te bowiem dotyczą całej nieruchomości gruntowej i nie zostały "przyporządkowane" do jakiegoś fragmentu lub części działki. Bez zniesienia współużytkowania wieczystego w częściach ułamkowych nie ma możliwości nawet geodezyjnego wyodrębnienia tej części działki, która mogłaby być zwrócona, o ile zaistniałyby przesłanki zwrotu. Podkreślić należy, że w takiej sytuacji, roszczenie o zwrot nie przysługuje nawet gdyby spełnione były przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Omawiany przepis stanowi zatem samodzielną, negatywną przesłankę zwrotu, wykluczającą badanie merytorycznych uwarunkowań i przesłanek art. 136 i 137 ugn (por. wyroki NSA: z dnia 7.02.2006 r., I OSK [...], LEX nr 194018; z dnia 30.02.2007 r. I OSK [...] LEX nr 290617; z dnia 5.06.2008 r. I OSK [...]; z dnia 20.08.2008 r. I OSK 1179/07-nsa.gov.pl). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na tą decyzję wniosły K. R., D. R., B. E., M. C. oraz T. L. zarzucając naruszenie: - art. 7, 8, 77 w zw. z art. 136 ust. 3 ugn w zw. z art. 137 ugn w zw. z art. 229 ugn poprzez nie przeprowadzenie postępowania merytorycznego w tym dowodowego w sprawie wniosku o zwrot nieruchomości poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisu art. 229 ugn i błędne przyjęcie, że udział w użytkowaniu wieczystym wyłącza możliwość zwrotu udziału pozostałej części nieruchomości. - art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i 11 kpa poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji odnoszącej się do całości nieruchomości, a w konsekwencji nie przeprowadzenie postępowania merytorycznego w tym dowodowego w sprawie zwrotu udziałów w przedmiotowej nieruchomości, w zakresie co do których nie ustanowiono prawa użytkowanie wieczystego na udziale; - art. 229 ugn poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że wyłączony jest zwrot części nieruchomości w postaci udziału w tejże nieruchomości jeżeli ustanowiono użytkowanie wieczyste na udziale - art. 136 ust.-3 ugn w zw. z art. 137 ugn w zw. z art. 229 ugn poprzez jego niezastosowanie i brak dokonania zwrotu udziałów w wywłaszczonej nieruchomości w zakresie w którym nie ustanowiono użytkowania wieczystego na udziale w użytkowaniu wieczystym. Wg skarżących z powołaniem na uchwały SN z dnia 13 lutego 1981r. (sygn. akt III CZP [...]) oraz z 29 października 2002r. (sygn. akt III CZP [...]) do instytucji użytkowania wieczystego należy w drodze analogii stosować odpowiednio przepisy o własności, w tym przepisy o współwłasności. W związku z tym możliwe jest dokonanie zniesienia współużytkowania wieczystego. Art. 229 ugn. w zw. z art. 136 ust. 3 ugn wskazuje na roszczenie związane z możliwością żądania zwrotu części nieruchomości, a jako część nieruchomości należy również rozumieć udział w nieruchomości na podstawie art. 195 i nast. kc. Roszczenie o zwrot części nieruchomości (w tym udziału) przysługuje gdyż przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość nie została sprzedana w całości. W takim samym zakresie roszczenie o zwrot części nieruchomości (w tym przypadku będzie tym - udział w współużytkowaniu wieczystym) przysługuje w zakresie udziałów, co do których ustanowiono na nieruchomości prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej - ale po dniu wejścia w życie ugn. Zwrot nieruchomości będzie zgodnie z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 229 ugn – zwrotem udziału we współużytkowaniu wieczystym, a następnie udziałem nieruchomości która powstanie wskutek zniesienia współużytkowania wieczystego i będzie stanowić część nieruchomości która została zwrócona. W odpowiedzi na skargę skarżony organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Zarzuty podniesione w skardze są niezasadne, stąd skarga została oddalona. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 229 u.g.n. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W kontrolowanej sprawie na objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości, oznaczonej jako część działki nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...] [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonej parceli katastralnej 1. kat. [...], b. gm. kat. Krzesławice, stanowiącej obecnie własność Gminy Miejskiej K. ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego i prawo własności wyodrębnionych w znajdującym się na tej nieruchomości budynku o adresie os. [...] lokali: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] na rzecz osób trzecich, które zostało ujawnione w księgach wieczystych lokalowych od dnia 15.12.1980 r. do dnia 9.03.2005 r. Z odpisu księgi wieczystej nr KR [...] wynika, iż z własnością lokalu nr [...] związany jest udział w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowej działki. Datą wpisania powyższego prawa w księdze wieczystej jest dzień 7 lipca 1993 r. Dyspozycja art. 229 u.g.n. jest na tyle precyzyjna, że w sytuacji gdy znajduje on zastosowanie, organ administracji zobowiązany jest do wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (por. np. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 30.06.2005 r., I SA/Wa [...], oraz NSA w Warszawie: z dnia 30.01.2007 r., I OSK [...], i z dnia 15.05.2009 r., I OSK [...] - nsa.gov.pl). Niezasadne są w ocenie Sądu również zarzuty odnoszące się do faktu zbycia przed 1 stycznia 1998 r. tylko części udziałów w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości. Omawiana regulacja art. 229 ugn znajduje również zastosowanie w sytuacji, gdy na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego przed dniem 1 stycznia 1998 r. jedynie w części ułamkowej (jak w przedmiotowej sprawie). Skoro zostały ustanowione prawa użytkowania wieczystego obejmujące nieruchomość gruntową stanowiącą w częściach ułamkowych to już ta okoliczność stanowi podstawę do odmowy zwrotu działki. Udziały te bowiem dotyczą całej nieruchomości gruntowej i nie zostały "przyporządkowane" do jakiegoś fragmentu lub części działki. Bez zniesienia współużytkowania wieczystego w częściach ułamkowych nie ma możliwości nawet geodezyjnego wyodrębnienia tej części działki, która mogłaby być zwrócona, o ile zaistniałyby przesłanki zwrotu. W takiej sytuacji, roszczenie o zwrot nie przysługuje (por. wyroki NSA; z dnia 30.02.2007 r. I OSK [...] LEX nr 290617; z dnia 5.06.2008 r. I OSK [...]; z dnia 20.08.2008 r. I OSK [...] oraz wyrok WSA w z 7.12.2012 r., II SA/Kr [...]). Mając powyższe na uwadze Sąd, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., oddalił skargi.