II SA/Kr 497/01
WyrokWSA w Krakowie2005-03-07
Skład orzekający: Sędzia NSA Izabela Dobosz, AWSA Mariusz Kotulski, WSA Renata Czeluśniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo pozbawił uprawnień kombatanckich osobę, która zatajając działalność w AK, uzyskała je z tytułu utrwalania władzy ludowej, a następnie złożyła wniosek o przyznanie uprawnień z tytułu działalności w AK w trakcie postępowania weryfikacyjnego?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania, nie badając wyczerpująco materiału dowodowego i nie wyjaśniając wszystkich istotnych okoliczności faktycznych. W szczególności, organ nie powinien był odrzucać dokumentów dotyczących działalności w AK jako złożonych po terminie, gdyż stanowiły one dowód w toczącym się postępowaniu weryfikacyjnym. Ponadto, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności przepisu pozwalającego na takie odrzucenie z Konstytucją RP.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu J. K. uprawnień kombatanckich, które uzyskał z tytułu walki z podziemiem w latach 50. XX wieku. J. K. twierdził, że jednocześnie działał w AK jako łącznik, a także pracował przymusowo dla Niemców, dokonując sabotażu. Organ uznał, że J. K. uzyskał uprawnienia z tytułu utrwalania władzy ludowej, a jego późniejsze wnioski dotyczące działalności w AK były złożone po terminie. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Zasądzono od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 marca 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Izabela Dobosz (spr.) Sędziowie : AWSA Mariusz Kotulski WSA Renata Czeluśniak Protokolant : Agata Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2005r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] 2000r. II zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz J. K. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].07.2000r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego / Dz. U. z 1997r.Nr 142, poz. 950 ze zm. / pozbawiono J. K. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBOWiD w N. decyzją z dnia [...].10.1984r. z tytułu : walka z reakcyjnym podziemiem [...].09.1950 - [...].10.1950r.; [...].06.1951 - [...].09.1951r; [...].10.1951 - [...].04.1952r.; [...].05.1952 - [...].05.1952r.; [...].10.1952 - [...].10.1952r. Stwierdzono, że J. K. w okresie zaliczonym przez b. ZBOWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w LWP / KBW /, brak jest jednak informacji o okolicznościach wymienionych w art. 1 ust. 2 pkt 6 cytowanej ustawy. Uznano zatem, że jest osobą, o której mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach /... / i zgodnie z dyspozycją zawartą w tym przepisie pozbawiono go uprawnień kombatanckich. Powołano się na orzecznictwo SN, iż organ nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 cytowanej ustawy.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy J. K. wnosi o przeanalizowanie materiału dowodowego. Powołuje się m.in. na to, że od czerwca 1944r. do 1945r. działał w AK jako łącznik, pseudonim "L.", [...] A. K III Batalion kap. M. - por. K. na terenie gminy G. Przysięgę wojskową złożył przed por. AK J. G. w czerwcu 1944r. Przenosił informacje i broń do oddziału, przeprowadzał partyzantów. Równocześnie jako młodociany pracował przy szkole zawodowej w G. w firmie hitlerowskiej "A". Za ten okres ma przyznane odszkodowanie z Fundacji "P". W czasie pracy przymusowej dokonywał sabotażu. Starając się o uprawnienia kombatanckie w ZBOWiDzie zataił swoją przynależność do AK.
Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...].01.2001 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego / Dz. U. Nr 142, poz. 950 ze zm. / utrzymano w mocy decyzję własną z [...].07.2000r. Organ stwierdził, że jak wynika z akt ZBOWiDu J. K. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej za działalność prowadzoną podczas służby wojskowej pełnionej w latach 1950 - 1952 / [...] Pułk KBW /. Według nadesłanego przy piśmie CAW z [...].08.1995r. wykazu jednostek zwalczających ugrupowania zbrojnego podziemia [...] Pułk KBW w latach 1950 -1952 nie uczestniczył w walkach z oddziałami UPA i Wehrwolfu. Wobec powyższego Kierownik Urzędu stwierdził, że J. K. otrzymał uprawnienia w ZBOWiD wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, co skutkuje ich pozbawieniem na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy.
Organ stwierdził ponadto, że okoliczności podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczące działalności w AK nie mają wpływu na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach / ... / termin składania udokumentowanych wniosków o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4 cytowanej ustawy upłynął 31.12.1998r.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. K. podnosi, że w latach 1944 - 1945 służył w AK w I Oddziale [...] A.K. III Batalion kap. M. - "K.", gdzie pełnił funkcję łącznika, był zaprzysiężony przez J. G. por. AK ; miał pseudonim "L.". Jednocześnie pracował w firmie niemieckiej "A" i dokonywał sabotaży niszcząc części zamienne do czołgów. Po wojnie służąc w KBW walczył z UPA / tak informowało żołnierzy dowództwo /. Dodaje, że co prawda zataił fakt przynależności do A.K., ale też nikt w ZBOWiDzie nie informował go o tym, że upływa termin ustawowy do złożenia takiego wniosku. Uważa, że został pokrzywdzony potraktowaniem go jako "utrwalacza władzy ludowej". Do skargi dołączył materiały dowodowe dotyczące działalności w A.K. oraz pracy przymusowej.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002r. / Dz. U. Nr 153 poz. 1270 / Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / p. o. p. p. s. a. / sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone / co ma miejsce w niniejszym przypadku / podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie powyższej ustawy / art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm. /.
Sądowa kontrola wykazała zarówno naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak i naruszenie przepisów prawa materialnego
Wbrew bowiem treści art. 7 kpa Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając m.in. na względzie słuszny interes obywatela oraz wbrew treści art. 77 kpa nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego.
Organ nie zbadał dokładnie przebiegu służby wojskowej skarżącego, gdyż z akt ZBOWiD wynika jedynie, że służył on w [...] Pułku KBW w B. i brał czynny udział "w walce z reakcyjnym podziemiem" na terenie województw [...], [...] i [...]". Jednocześnie skarżący wymienia pseudonim jednego z dowódców podziemia "I", a także określone akcje, w których uczestniczył / k. 5 - deklaracje do ZBOWiDu, życiorys, k. 3 /.
Ustalenie, czy skarżący brał bezpośredni udział w tych walkach, gdyż jednocześnie twierdzi on, że był zbrojmistrzem w pułku, ma znaczenie dla przyjęcia prawidłowej podstawy prawnej ewentualnego pozbawienia uprawnień kombatanckich / w związku z treścią art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" /lub też może mieć znaczenie dla zachowania przez skarżącego tych uprawnień w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 2 in fme ustawy o kombatantach / ... /. Dodać należy, że skarżący służył w jednostkach wojskowych nr [...] i [...] - / co wynika z kserokopii książeczki wojskowej - k. 19 akt administracyjnych /, a Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych nie wyjaśnił, co to były za jednostki wojskowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza również, że jeszcze przed wydaniem pierwszej decyzji w sprawie, dnia 2.06.2000r. wpłynęły do Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych dokumenty skarżącego wraz z wnioskiem o przyznanie / rozszerzenie / uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w A.K. Organ zatem powinien rozpoznać przedłożone dokumenty jako materiał dowodowy, który należało zbadać w związku z kwestią ewentualnego zachowania uprawnień w oparciu o art. 25 ust. 2 pkt 2 in fine ustawy z 24. 01. 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego / Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm. /. Powoływanie się na art. 22 ust. 3 tej ustawy było nieuprawnione, gdyż materiały te stanowiły dowody w tej samej sprawie administracyjnej dotyczącej pozbawienia uprawnień kombatanckich. Należy powołać tu uchwałę 7 sędziów NSA z 3.12.2001 r. / sygn. akt OPS 117 01 /, iż przepis ten nie dotyczy sytuacji kombatanta, który w trakcie postępowania weryfikacyjnego powołuje się na inny tytuł działalności kombatanckiej / w tym przypadku - działalność w A. K. / Nadto należy stwierdzić, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 15.04.2003r. / Dz. U. Nr 72, poz. 658 / orzekł o niezgodności art. 22 ust. 3 ustawy z 24.01.1991 r. o kombatantach/.../ z art. 2 i 32 Konstytucji RP.
W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. " a" i lit. "c" ustawy z 30. 08. 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 / w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1271 /.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z 11.05.1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym / Dz. U. Nr 74 poz. 364 ze zm. / w zw. z art. 97 § 2 cytowanych wyżej przepisów wprowadzających.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło