II SA/Kr 500/17
WyrokWSA w Krakowie2017-10-03
Skład orzekający: Andrzej Irla, Mariusz Kotulski, Agnieszka Nawara-Dubiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów techniczno-budowlanych, w tym przepisów dotyczących odległości od granicy sąsiedniej nieruchomości, stanowi samoistną podstawę do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., czy też wymaga wykazania realnego i niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia?Ratio decidendi
Samo naruszenie przepisów techniczno-budowlanych, w tym przepisów dotyczących odległości od granicy sąsiedniej nieruchomości, nie stanowi wystarczającej podstawy do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Konieczne jest wykazanie, że obiekt ten powoduje realne i niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, co wymaga szczegółowej analizy i kompleksowego materiału dowodowego. Uciążliwość obiektu nie jest równoznaczna z niedopuszczalnym pogorszeniem.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie w sprawie płyty obornikowej zlokalizowanej na działce K. B., która została wybudowana bez pozwolenia na budowę w latach 80. XX w. Po przeprowadzeniu postępowań i wydaniu decyzji nakazujących uszczelnienie i zabezpieczenie płyty, a następnie nakazujących jej rozbiórkę, sprawa trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd uchylił poprzednie decyzje, wskazując na potrzebę ustalenia daty budowy, zgodności z przepisami technicznymi oraz oceny wpływu na otoczenie. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy utrzymały w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę, uznając, że płyta narusza przepisy techniczno-budowlane dotyczące odległości od granicy i nie ma nieprzepuszczalnego dna, co stanowi niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych. Skarżący K. B. zarzucił brak wykazania realnego zagrożenia i niedopuszczalnego pogorszenia warunków.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2017 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 9 lutego 2017 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżącego K. B. kwotę 1000 (tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sygn. akt II SA/Kr [...]
Uzasadnienie
I.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej PINB) w dniu 26.02.2014 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie płyty obornikowej zlokalizowanej na działce nr [...] w W. , stanowiącej własność K. B.. Organ ustalił, że przedmiotowa płyta ma wymiary 11,5m x 2,8m oraz głębokość ok. 1,2 m. Jej odległość od ogrodzenia z działką sąsiednią nr [...] wynosi 3 m. W dniu kontroli obiekt ten był częściowo wypełniony obornikiem. W wyniku podjętych czynności ustalono także, iż na budowę powyższej płyty, nie zostało udzielone pozwolenie. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2015 r., PINB nałożył na K. B. obowiązek sporządzenia i przedłożenia oceny technicznej wykonania płyty do składowania obornika wraz ze stwierdzeniem, czy wykonany obiekt w aktualnym stanie nadaje się do użytkowania. Ocena taka, autorstwa mgr inż. A. M. została przedłożona przy piśmie z dnia 22 lipca 2015 r. W oparciu o ustalenia tam zawarte PINB decyzją z dnia 13 sierpnia 2015 r. (znak: [...]) nakazał K. B. uszczelnić i zabezpieczyć przedmiotową płytę. Nadto, w miejscu połączenia ścian płyty z budynkiem inwentarskim, nakazał zabezpieczyć kitem przestrzeń dylatacyjną.
Odwołanie od tej decyzji wniósł A. W., współwłaściciel działki nr [...] w W. .
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej MWINB) decyzją z dnia 30 grudnia 2015 r., nr [...] (znak: [...]) uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i orzekł nowy termin jego wykonania, określając jego upływ z dniem 30 kwietnia 2016 r. W pozostałej części organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 12 maja 2016 r. (sygn. akt II SA/Kr [...]) uchylił decyzję MWINB z dnia 30 grudnia 2015 r. oraz decyzję ją poprzedzającą. Sąd nakazał ustalić m.in. odległość przedmiotowej płyty od działki sąsiedniej nr [...], a także datę wybudowania obiektu, jego zgodność z przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi w czasie realizacji. WSA zwrócił także uwagę, iż zgodnie z protokołem i szkicem sporządzonym w postępowaniu I-instancyjnym, na działce nr [...] zlokalizowana jest nie tylko płyta gnojowa ale także zbiornik na gnojówkę w odległości 1,2 m od granicy z działką nr [...]. Organy prowadząc postępowanie obiekt ten zignorowały, a powinien on także być przedmiotem postępowania.
II.
W ponownie prowadzonym postępowaniu, PINB przeprowadził w dniu 18 października 2016 r. czynności kontrolne na działce nr [...] w W. . W ich toku ustalono, iż przedmiotowa płyta ma długość 11,5 m, szerokość w przedziale 2,6 - 4,0 m. Jej odległość od ogrodzenia sąsiedniej działki nr [...] mierzona w trzech punktach wynosi odpowiednio 2,88m; 3,2m; 4,3m. Obecny podczas czynności kontrolnych A. W. podał, iż ogrodzenie pomiędzy działkami ewid. nr [...] jest przesunięte w stosunku do rzeczywistej granicy pomiędzy tymi działkami w odległości od 15 do 25 cm. Ponadto podczas czynności kontrolnych stwierdzono, że płyta wypełniona jest w części obornikiem i w części gnojownikiem. (...) Do płyty do składowania obornika podłączona jest rura spustowa odprowadzająca wody opadowe z części dachu budynku inwentarskiego oraz dobudowanej od strony północnej - kurnika, części gospodarczej i ubikacji wraz z zadaszonym przejściem między budynkiem inwentarskim, a mieszkalnym. Do protokołu kontroli dołączono dokumentację fotograficzną oraz szkic sytuacyjny.
W dniu 12 grudnia 2016 r., PINB wydał decyzję (znak: [...]; k. 54 akt PINB) nakazującą K. B. rozbiórkę płyty do składowania obornika na działce nr [...] w W. od strony północnej budynku inwentarskiego, o wymiarach 11,5 x 4 m.
Odwołanie od tej decyzji wniósł K. B..
MWINB decyzją z dnia 9 lutego 2017 r. ([...]) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podał, że jest związany oceną prawną wyrażoną w wyroku WSA w Krakowie z dnia 12 maja 2016r. (sygn. akt II SA/Kr [...]). W powyższym wyroku sąd zobowiązał organy nadzoru budowlanego do ustalenia daty wykonania przedmiotowej płyty obornikowej oraz do oceny jej zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi w dacie jej realizacji, jak również ustalenia tego czy przedmiotowa płyta obornikowa nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia ze szczególnym uwzględnieniem oddziaływania na sąsiadującą działkę nr [...]. Ponadto sąd wskazał, iż organy nadzoru budowlanego prawidło ustaliły, że przedmiotowy obiekt budowlany nie jest sprzeczny z przepisami o planowaniu przestrzennym, bowiem jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w latach od 1979 r. do 2004 r.
Organ II instancji wskazał, że przedmiotowa płyta obornikowa posiada dno z ubitej gliny, jej ściany wykonano z betonu żwirowego. Z protokołu czynności kontrolnych przeprowadzonych na działce nr [...] w dniu 18 października 2016 r., jak również z oceny stanu technicznego przedmiotowej płyty autorstwa mgr inż. A. M. wynika, że płyta oprócz obornika, w części wypełniona jest również gnojownikiem. Z akt postępowania organu I instancji wynika także, iż przedmiotowa płyta obornikowa powstała w latach 80 - tych XX w., co wynika z oświadczeń właściciela działki [...] – K. B. a także z oświadczeń A. W.. Organ odwoławczy wskazał, że w okresie budowy płyty do składowania obornika obowiązywała ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz.229). W ocenie MWINB, prawidłowo uznał organ I instancji, że zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie budowy przedmiotowej betonowej płyty do składowania obornika, inwestor przed rozpoczęciem robót budowlanych związanych z jej budową winien był uzyskać stosowną decyzję o pozwoleniu na budowę, wydaną przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej. Zgodnie z art. 28 ust. 1 obowiązującej w dacie budowy w/w obiektu ustawy Prawo budowlane z 1974r. roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. W ust. 4 tego przepisu stwierdzono, że Minister Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska określi w drodze rozporządzenia zakres, warunki i tryb uzyskiwania pozwoleń na budowę, rodzaje robót budowlanych zwolnionych od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz rodzaje rozbiórek zwolnione od obowiązku zgłoszenia. W rozporządzeniu Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz.U. z roku 1975, Nr 8, poz. 48), w § 44 ust. 2 pkt 1 i 2, wyliczone zostały rodzaje robót budowlanych zwolnionych z obowiązku wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę. Do przedmiotowych robót nie zaliczono budowy płyty do składowania obornika. Podkreślił organ odwoławczy, że powyższe oznacza, iż K. B. przed realizacją spornej inwestycji winien dysponować stosownym pozwoleniem na jej budowę. Skoro pozwolenie takie nie zostało wydane, to sporny obiekt powstał w warunkach samowoli budowlanej. Zwrócił uwagę MWINB na art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie będą miały przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Z art. 37 ust.1 tej ustawy wynika, że obiekt budowlany, może zostać zalegalizowany, o ile znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym przewiduje możliwość realizacji tego rodzaju zabudowy oraz nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia się warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Brak spełnienia jednej z w/w przesłanek uniemożliwia przeprowadzenie postępowania legalizującego. Jeśli natomiast żadna z tych przesłanek nie wystąpi, organ nadzoru budowlanego winien dokonać legalizacji samowoli budowlanej, po ewentualnym, uprzednim nakazaniu zmian i przeróbek, mających na celu dostosowanie obiektu do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.).
MWINB zwrócił uwagę na uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 16 grudnia 2013 r. (sygn. akt II OPS [...]). Wynika z niej, iż w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w myśl przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. zasadą jest dokonywanie oceny zgodności obiektu z zapisami obecnie obowiązującego na danym obszarze planu miejscowego. Jednakże w sytuacji, gdy regulacje w/w aktu prawa miejscowego nie dopuszczają konkretnej zabudowy, organ nadzoru budowlanego winien dokonać analizy regulacji planu miejscowego obowiązującego w okresie od daty jego budowy do dnia wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego obecnie. Dopiero ustalenie, iż obiekt zarówno w dacie orzekania jak i w w/w okresie jest/był niezgodny z zapisami planu miejscowego, uprawnia organ nadzoru budowlanego do orzeczenia jego rozbiórki.
Z ustaleń poczynionych przez organy nadzoru budowlanego wynika, że w chwili obecnej Gmina S. nie posiada obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości W. P.. Jednak przedmiotowa inwestycja zgodna jest z obowiązującym na przedmiotowym terenie w latach 1979 - 2004 Planem Zagospodarowania Przestrzennego Gminy S. zatwierdzonym Uchwałą Nr [...] [...] Gminnej Rady Narodowej w S. . Wyklucza to wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowej inwestycji w oparciu o przesłankę określoną w art. 37 ust. 1 pkt. 1 Prawa budowlanego z 1974r.
W odniesieniu do drugiej przesłanki tj. tego, czy obiekt powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2 wskazanej wyżej ustawy), MWINB stwierdził, że takie okoliczności w niniejszej sprawie zachodzą. Wskazał, że w sprawie ustalone zostało, iż sporny obiekt powstał w latach 80-tych XX wieku. W związku z powyższym, do dnia 1 stycznia 1981 r., obowiązujące przepisy techniczno-budowlane określało Zarządzenie nr [...] Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. Z 1966 r., nr [...], poz. 44). Zarządzenie to stanowiło akt wykonawczy Rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (t.j. Dz. U. z 1966 r., nr 26, póz. 157). Po 1 stycznia 1981 r. przepisy techniczno-budowlane regulowało Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r. Nr 17, póz. 62). Podkreślił organ II instancji, że celem oceny zgodności przedmiotowej płyty obornikowej z warunkami techniczno-budowlanymi obowiązującymi w dacie jej realizacji, dokonał analizy jej zgodności z obydwoma wyżej wymienionymi aktami prawnymi. Zauważył, że zarówno zgodnie z § 56 ust. 1 pkt. 2 Zarządzenia nr [...] Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, jak również zgodnie z § 23 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, odległość płyty obornikowej od granicy sąsiedniej nieruchomości winna wynosić 7,5m. Płyta do składowania obornika zlokalizowana na działce nr [...] w miejscowości W. P. nie spełnia w/w wymagań. Zgodnie bowiem z ustaleniami organu I instancji odległość (zmierzona w trzech punktach) przedmiotowej płyty od działki sąsiedniej nr [...] wynosi odpowiednio 2,88 m, 3,2 m oraz 4,3 m. MWINB wskazał, iż nawet biorąc pod uwagę ustalenia organu I instancji dotyczące przesunięcia istniejącego ogrodzenia w stosunku do rzeczywistej granicy pomiędzy działkami nr [...] oraz nr [...] - o ok. 15-25 cm nie powoduje, iż została zachowana odległość wskazana w wymienionych przepisach techniczno-budowlanych obowiązujących w dacie budowy przedmiotowej płyty obornikowej, od granicy z działką sąsiednią. Powyższe zatem wskazuje, iż przedmiotowa płyta do składowania obornika została zrealizowana z naruszeniem obowiązujących w dacie jej realizacji przepisów techniczno-budowlanych i niewątpliwie ze względu na rodzaj składowanych w niej materiałów (obornik oraz gnojowica) jest uciążliwa dla właścicieli sąsiedniej działki nr [...].
Ponadto wskazał organ odwoławczy, że zapisy obydwu aktów prawnych stanowiły, iż płyta obornikowa winna posiadać nieprzepuszczalne dno i ściany. Natomiast z oceny stanu technicznego spornej płyty autorstwa mgr. inż. A. M. wynika, że dno płyty wykonane zostało z ubitej gliny. W ocenie organu II instancji, warunek nieprzepuszczalności dna nie został spełniony, co powoduje realne zagrożenia zdrowotne dla ludzi.
Zauważył MWINB, że lokalizacja przedmiotowej płyty do składowania obornika narusza także aktualnie obowiązujące przepisy dotyczące sytuowania takich obiektów. Zgodnie bowiem z § 6 ust. 5 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz.U. z 2014r. poz. 81) odległość otwartych zbiorników na produkty pofermentacyjne w postaci płynnej oraz płyt do składowania obornika powinna wynosić co najmniej 4 m od granicy działki sąsiedniej. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, brak jest możliwości legalizacji przedmiotowej płyty. Nie jest bowiem możliwe nakazanie wykonania robót budowlanych (o których mowa w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.), które spowodowałyby, że przedmiotowy obiekt budowlany pozostając w miejscu, w którym został wybudowany, spełniałby aktualnie obowiązujące przepisy prawa dotyczące wymaganych odległości w w/w zakresie.
III.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisaną wyżej decyzję wniósł K. B.. Zarzucił naruszenie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz art. 6,7,8,9 K.p.a. Domagał się też zasądzenia kosztów postępowania sądowego. Podał, że organ II instancji nie wykazał, że samowola budowlana powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Podkreślił, że nie wystarczy samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach zagrożenie to może wystąpić. Musi być ono przy tym realne. W ocenie skarżącego, w sprawie takie zagrożenie nie zaistniało, nie wystąpiły też przesłanki, które uprawdopodobniałby takie zagrożenie. Samo naruszenie przepisów techniczno-budowlanych nie stanowi przesłanki zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. z 1974 r. (NSA w wyroku z 29.09.2015 r., II OSK [...]). Wg skarżącego, organ II instancji w sposób wybiórczy dokonał oceny opracowania technicznego inż. [...]. Wg tego dokumentu, stan techniczny płyty jest średni ale nadaje się ona do użytkowania. Podano tam, że należy dokonać uszczelnień i zabezpieczyć ścianki płyty w miejscach pęknięć. Należy wykonać dylatację, którą należy zabezpieczyć kitem dylatacyjnym. Skarga podkreślała, że prace te zostały wykonane. Zatem, "rzekome" przesłanki niebezpieczeństwa pogorszenia warunków zdrowotnych zostały wyeliminowane. Zwrócono uwagę na wyrok NSA o sygn. akt II OSK [...], z którego wynika, że art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność, co może mieć miejsce, gdy brak jest możliwości usunięcia zagrożeń, w trybie art. 40 Pr. budowlanego z 1974 r.
Skarżący zarzucił, iż organ II instancji stwierdzając naruszenie szeregu dawnych przepisów techniczno-budowlanych przyjął, że odległość między sporną płytą, a granicą sąsiedniej nieruchomości jest mniejsza niż 7,5 m. Nie wziął jednak pod uwagę tego, że znajduje się ona w znacznej odległości od zabudowań mieszkalnych na sąsiedniej działce (ok. 48,5 m.). W par. 56 ust. 1 pkt 3 zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów budowlanych z dnia 29.06.1966 r. określona została minimalna odległość od pomieszczeń przeznaczonych do stałego pobytu ludzi, która wynosi 10 m. Nadto, w ocenie skarżącego, nie jest poparte dowodami twierdzenie organu odwoławczego, iż przedmiotowa płyta nie posiada nieprzepuszczalnego dna. Skarżący zwrócił też uwagę, że w sprawie nie można było stosować par. 23 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki i Ochrony Środowiska z 3.07.1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, jak i rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 7.10.1997 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, gdyż roboty zostały zakończone w 1976 r. tj. przed wejściem w życie powyższych wymogów.
IV.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko.
V.
Postanowieniem z dnia 20.03.2017 r. MWINB w K. wstrzymał wykonanie własnej decyzji z dnia 9.02.2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 9 lutego 2017 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Orzeczenia te bowiem naruszają przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak też przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a oraz c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. 2017 r., poz. 1369; dalej p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawą kontrolowanych decyzji był art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229). Przepis ten stanowi, że obiekty budowlane lub ich części (...) wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce wówczas, gdy powodują (...) niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Stwierdzić zatem należy, iż normatywne przesłanki orzeczenia nakazu rozbiórki w oparciu o powołany wyżej przepis obligują orzekające w tym przedmiocie organy nadzoru budowlanego do dokładnego zbadania, a przez to także wykazania, że sporny obiekt budowlany generuje realnie zagrożenie dla mienia lub ludzi, względnie, w sposób niedopuszczalny pogarsza warunki zdrowotne lub użytkowe otoczenia, w którym się znajduje. Zauważyć także trzeba, iż stwierdzenie wystąpienia określonych we wskazanym przepisie przesłanek wymaga konkretyzacji i oceny wielu elementów i czynników, wpływających na wskazane w nim dobra. W rachubę wchodzić mogą m.in. takie kwestie jak określenie charakteru (rodzaju) niebezpieczeństwa grożącego ludziom lub mieniu, a stwarzanego przez wybudowany obiektu, czy też intensywność pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych otoczenia. Ta ostatnia okoliczność winna być odnoszona np. do charakteru miejsca, w którym znajduje się przedmiotowy obiekt, czy też czasu oddziaływania. Pozwoliłoby to bowiem ustalić, czy pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych otoczenia ma charakter pogorszenia "niedopuszczalnego" właśnie z uwagi na przeznaczenie terenu, zabudowę okolicy występującej w otoczeniu spornego obiektu, czy też skali (zakresu) negatywnych jego oddziaływań. Wykazanie powyższych kwestii winno być dokonane w oparciu o kompleksowo zgromadzony i rzetelnie oceniony materiał dowodowy (art. 7, art. 77 par. 1 k.p.a.).
Mając powyższe na uwadze zauważyć należy, że zasadniczym motywem przyjęcia przez orzekające organy administracji, iż w sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. było ustalenie, że usytuowanie spornej płyty narusza przepisy techniczno-budowlane, tj. normy odległościowe od granicy z działką sąsiednią, a przez to "niewątpliwie ze względu na rodzaj składowanych materiałów (obornik i gnojowica) jest uciążliwe dla właścicieli działki sąsiedniej". W tym zakresie wskazać jednak trzeba, że cytowane, skrótowe stwierdzenie organu nadzoru budowlanego w ogóle nie wykazuje jakiejkolwiek normatywnej przesłanki nakazu rozbiórki. Samo bowiem naruszenie przepisów techniczno-budowlanych nie stanowi jeszcze usprawiedliwionego motywu do wydania orzeczenia w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 wskazanej ustawy. Brak jest podstaw do tego aby przyjmować, że samo naruszenie przepisów techniczno-budowlanych, nawet takich, których celem jest zapewnienie bezpieczeństwa użytkowania obiektu budowlanego, stanowi już o tym, że została spełniona wyżej wskazywana przesłanka nakazu rozbiórki. Utożsamianie naruszenia przepisów technicznych z powoływanymi powyżej ustawowymi warunkami wydania decyzji oznaczałoby wyjaśnianie wyrażeń ustawowych przez przepisy wykonawcze, bez wyraźnej do tego delegacji (tak NSA w wyroku z dnia 29 września 2015 r. sygn. akt II OSK [...], por. także wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Rz [...]). Również kwestia "uciążliwości" zrealizowanego obiektu w stosunku do "właściciela sąsiedniej działki", nie przesądza jeszcze o normatywnych przesłankach do orzeczenia nakazu rozbiórki. Przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. wymaga bowiem aby wybudowany niezgodnie z przepisami obiekt generował "niedopuszczalne" pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia, co nie jest równoznaczne z samą "uciążliwością obiektu". Oceniając zaś to, czy w sprawie wystąpiła wskazana wyżej przesłanka, celowym jest wzięcie pod uwagę kwestii odległości, jaka dzieli sporny obiekt od zabudowań mieszkalnych (ok. 50 m), a przy tym także konieczne jest jednoznaczne ustalenie, czy przedmiotowe zabudowania w ogóle są zamieszkałe. Na rozprawie przed sądem administracyjnym, uczestnik A. W. stwierdził, iż jedynie okresowo (w porze letniej) mieszka w spornym budynku (k. 79 akt sądowych). Tak określona częstotliwość przebywania w zabudowaniach sąsiadujących z działką na której zrealizowano płytę do składowania obornika, rzutować także może na ocenę tego, czy w sprawie, w stopniu niedopuszczalnym pogorszone zostały warunki zdrowotne osób, a przez to, czy nakaz rozbiórki obiektu budowlanego może zostać orzeczony.
Nadto, organy administracji w przyjętych motywach rozstrzygnięcia nie uwzględniły tego, że sporny obiekt funkcjonuje już od około 40 lat. Skoro tak, to powstaje pytanie o to, czy zakres i sposób oddziaływania zwiększyły się w czasie poprzedzającym wszczęcie kontrolowanego postępowania, czy też oddziaływanie to od lat pozostaje niezmienne. Wziąć przy tym należy pod uwagę to, że w realiach wiejskich, występowanie płyty do składowania obornika jest stosunkowo często spotykane i oddziaływania z tym związane stanowią element (specyfikę) wiejskiej rzeczywistości. Jedynie wykazanie przez organy nadzoru budowlanego tego, iż w sprawie ma miejsce "niedopuszczalne" tj. naganne i ponadprzeciętne oddziaływanie spornej płyty, rzutujące przy tym na pogorszenie warunków zdrowotnych ludzi lub użytkowych otoczenia, stanowić będzie o realizacji ustawowej przesłanki orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Ani MWINB w K. ani też organ I instancji powyższych ustaleń nie dokonały, mimo, iż kwestie te częściowo były przedmiotem wskazań orzekającego wcześniej sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Kr [...]. Powyższe świadczy o naruszeniu art. 153 p.p.s.a. oraz art. 77 par. 1 K.p.a.
Nie sposób także podzielić stanowiska wyrażonego w decyzji MWINB w K., iż wykonane z ubitej gliny dno płyty nie jest nieprzepuszczalne, a zatem powoduje realne zagrożenie zdrowotne dla ludzi. Wskazać bowiem trzeba, że z powyższego nie wynika to, jakie właściwie niebezpieczeństwo dla ludzi powyższy fakt powoduje. Nadto, przeciwne względem stanowiska MWINB wnioski płyną ze sporządzonej w sprawie ekspertyzy technicznej. Stwierdza ona bowiem, że "płyta w obecnym stanie nadaje się do użytkowania, jednak po opróżnieniu należy ją uszczelnić."( k. 9 opinii technicznej).
Trzeba nadto podkreślić, że przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem (tak WSA w Kielcach w wyroku z dnia 27 kwietnia 2017 r., II SA/Ke [...]). Wskazany przepis znajdzie zatem zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność. Powyższa konieczność będzie zachodziła w szczególności wtedy, gdy niewątpliwym będzie, iż brak jest możliwości usunięcia powołanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy pogorszeń, czy zagrożeń w trybie określonym w art. 40 (tak WSA w Warszawie w wyroku z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa [...], por. NSA w wyroku z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK [...]).
Podsumowując powyższe rozważania trzeba stwierdzić, że organy nadzoru budowlanego szczegółowo nie zbadały oraz nie wyjaśniły materialnoprawej przesłanki zastosowania nakazu rozbiórki. Czyni to kontrolowane decyzje wadliwymi, co nakazuje wyeliminowanie ich z obrotu prawnego w oparciu o wskazane na wstępie przepisy. W ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą orzekających organów administracji będzie uwzględnienie przedstawionych wyżej wskazań.
Z uwagi na fakt, że kontrola zaskarżonych decyzji wykazała istotne uchybienia, sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, orzekając o kosztach na zasadzie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło