II SA/Kr 505/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Beata Łomnicka WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2019 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w T. na decyzję Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z dnia 5 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych skargę oddala. Dyrektor Zarządu Zlewni w N. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, informacją nr [...], ZZ N. , OZ/IV kwartał/2018, z 5 lutego 2019 r., ustalił Firma A, na podstawie decyzji Marszałka Województwa [...] z 15 czerwca 2010 r., znak: [...], za okres IV kwartału 2018 r. opłatę zmienną w wysokości 107109 zł za pobór wód podziemnych z plejstoceńskiego poziomu wodonośnego za pomocą istniejących 11 studni: S-30, S-31, S-32, S-33, S-34, S-35, S-36, S-37, S-38, S-39, S-40 zlokalizowanych w międzywalu rzeki D. w m. K. . Firma A złożyła reklamację od ustalenia opłaty zmiennej określonej w w/w informacji. Spółka argumentowała, że opłata została ustalona w sposób niewłaściwy, gdyż przy wyliczaniu opłaty zmiennej nie uwzględniono faktu, że ujęcie wody K. jest ujęciem infiltracyjnym. Pobierana studniami ujęcia woda stanowi mieszaninę wody podziemnej oraz wody powierzchniowej, infiltrującej bezpośrednio z koryta rzeki D. Badania modelowe wykonane przez pracowników Akademii [...] w K. na Wydziale Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska, Katedrze Hydrogeologii i Geologii Inżynierskiej pod kierownictwem dr A. H. w roku 2011 w ramach projektu badawczego nr [...] przyznanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego pn.: "Wpływ terenów miejsko-przemysłowych na zasoby i eksploatację wód podziemnych na przykładach miast T. i T." wykazały, że udział wody powierzchniowej infiltrującej z D. w przypadku ujęcia K. , przy poborze wody w wysokości 8 172 m3/d wynosi 86,3 %. Zdaniem spółki wyliczenie opłaty zmiennej winno zostać dokonane z uwzględnieniem powyżej podanej wartości udziału wód infiltracyjnych w ogólnym poborze wody ujęciem, jako sumy wartości wyliczonych wg stawek opłaty zmiennej dla wody powierzchniowej (86,3%) i wody podziemnej (13,7%), przy uwzględnieniu współczynników różnicujących dla części pobranej wody powierzchniowej 2,8 i współczynnika zależnego od części obszaru państwa 1,2. Przy uwzględnieniu, że w okresie IV kwartału ujęciem K. pobrano 787 565 m3 wody, z czego 679 669 m3 to wody powierzchniowe (86,3 %), a 107 896 m3 to wody podziemne (13,7 %) wysokość opłaty powinna wynieść: opłata obliczona wg stawek dla wody powierzchniowej: 679 669 m3 x 2,8 x 1,2 x 0,040 zł = 91 347,51 zł opłata obliczona wg stawek dla wody podziemnej: 107 896 m3 x 2 x 0,068 zł = 14 673,86 zł co sumarycznie po w zaokrągleniu do pełnych złotych daje 106 021 zł, jest zatem o 1088 zł niższa od opłaty wyliczonej w informacji. Dyrektor Zarządu Zlewni w N. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z 5 marca 2019 r., znak: [...], na podstawie art. 273 ust. 6, art. 271 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r. poz. 2268), § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2502): - w punkcie 1 określił Firma A na podstawie decyzji Marszałka Województwa [...] z 15 czerwca 2010 r., znak: [...] za okres IV kwartału 2018 r. opłatę zmienną w wysokości [...] zł za pobór wód podziemnych z plejstoceńskiego poziomu wodonośnego za pomocą istniejących 11 studni: S-30, S-31, S-32, S-33, S-34, S-35, S-36, S-37, S-38, S-39, S-40 zlokalizowanych w międzywalu rzeki D. w m. K. ; - w punkcie 2 wskazał, że opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 2 ustawy - Prawo wodne jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożywania przez ludzi (0,068 zł za 1m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący (2) i ilości pobranych wód podziemnych (787 565 m3). Wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej została określona w § 5 ust. 1 pkt 40 ww. rozporządzenia. Do ustalenia wysokości opłaty przyjęto współczynnik różnicujący dla wód, które nie podlegają żadnym procesom uzdatniania lub woda podlega wyłącznie dezynfekcji lub demineralizacji albo innym procesom niewymienionym w pkt 2-5 (§ 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). W uzasadnieniu organ wskazał, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. określają jednostkowe stawki w formie opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożywania przez ludzi § 1 ust. 1 pkt 4. Naliczenie opłaty zmiennej w myśl w/w rozporządzenia reguluje ustawa Prawo wodne - art. 268 ust. 1 pkt 1, art. 270 ust. 1, art. 271 ust. 2. Zgodnie z § 5 ust 1 pkt 40 rozporządzenia opłata zmienna dla Tarnowskich Wodociągów Spółki z o.o. została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 0,068 zł za 1m3, współczynnika różnicującego 2,0 i ilości pobranych wód podziemnych 787 565 m3. Ilość pobranych wód w IV kwartale 2018 r. przyjęto na podstawie art. 552 ust. 2d, 2e i 2f ustawy - Prawo wodne, zgodnie z oświadczeniem Firma A z 16 stycznia 2019 r. Na podstawie powyższego naliczona opłata wynosi 107 109 zł. Organ wyjaśnił, że usługi wodne polegają na zapewnieniu podmiotom publicznym, podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą i gospodarstwom domowym, możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania wód oraz szczególnego korzystania z wód. Wskazanym podmiotom zapewnia się dostęp do usług wodnych na zasadach określonych prawem wodnym. W rozliczeniach z odbiorcą usługi wodnej stosuje się jednakowy system naliczania opłat, zgodnie z zasadami ustawy Prawo wodne oraz rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne. Organ przytoczył treść art. 272 ust. 2 ustawy Prawo wodne. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przy wyliczaniu opłaty faktu, że ujęcie wody K. jest ujęciem infiltracyjnym organ stwierdził, że na mocy decyzji znak: [...] podmiot uzyskał pozwolenie na pobór wód podziemnych za pomocą 11 studni. Art. 16 pkt 68 ustawy Prawo wodne definiuje wody podziemne jako "wszystkie wody znajdujące się pod powierzchnią ziemi w strefie nasycenia, w tym wody gruntowe pozostające w bezpośredniej styczności z gruntem lub podglebiem. W myśl ww. artykułu wody infiltracyjne są również wodami podziemnymi. Firma A wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni, zarzucając: - naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 80 k.p.a. przez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, polegającej na nieuzasadnionym i błędnym ustaleniu, że pozwolenie na dostęp do usług wodnych poprzez pobór wód za pomocą 11 studni: S-30, S-31, S-32, S-33, S-34, S-35, S-36, S-37, S-38, S-39, S-40 zlokalizowanych w międzywalu rzeki Dunajec w m. Kępa Bogumiłowicka dotyczy wyłącznie poboru wód podziemnych, - naruszenie przepisów prawa materialnego - przepisów ustawy Prawo wodne, w tym w szczególności z art. 272 ust. 2 powołanej ustawy, poprzez nieuwzględnienie w określonej zaskarżoną decyzją opłacie zmiennej za pobór wód podziemnych udziału wód powierzchniowych w ogólnym poborze wody ujęciem ze studni, pomimo występowania w tych studniach wód powierzchniowych, podczas gdy przepis ten przewiduje możliwość zastosowania opłaty za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych, a w tym przypadku woda podziemna dopływająca z warstwy wodonośnej stanowi stosunkowo niewielki procent w całkowitej ilości pobieranej ujęciem wody. Strona skarżąca wniosła o uchylenie wskazanej na wstępie zaskarżonej decyzji w całości i jej zmianę, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi. W uzasadnieniu podniosła, że woda podziemna dopływająca z warstwy wodonośnej stanowi stosunkowo niewielki procent w całkowitej ilości pobieranej ujęciem wody. Opłata zmienna za usługi wodne powinna zostać naliczona proporcjonalnie do procentowego udziału ilości pobranych wód powierzchniowych i wód podziemnych, a nie jak to zostało wyliczone tylko i wyłącznie według ilości pobranych wód podziemnych. Za słusznością stanowiska prezentowanego przez spółkę, przemawiają ustalenia zawarte zarówno w dokumentacji będącej w posiadaniu organu, na podstawie której spółka uzyskała pozwolenie wodnoprawne tj. dokumentacji hydrogeologicznej wykonanej dla przedmiotowego ujęcia i operacie wodnoprawnym, jak również powołane wyniki badań modelowych wykonanych przez pracowników [...] im. S. S. w K.. Skarżąca spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem, że wody infiltracyjne są również wodami podziemnymi, ponieważ źródłem ich pochodzenia jest woda powierzchniowa, infiltrująca bezpośrednio z koryta rzeki D. . Organ nie dokonał rzetelnej oceny materiału dotyczącego przedmiotowej sprawy, tj. dokumentacji, na podstawie której Spółka uzyskała pozwolenie wodnoprawne. Organ nie uzasadnił swojego stanowiska, ograniczył się do przytoczenia definicji ustawowej wody podziemnej oraz ustaleń wynikających z pozwolenia wodnoprawnego. Ujęcie korzysta w 86,3 % z wody pochodzącej z rzeki D. płynącej w bezpośredniej jego bliskości; wody [...] infiltrują w obszar, z którego woda jest czerpana studniami ujęcia. W tym przypadku, udokumentowanie ilości wody powierzchniowej i podziemnej pobieranej ujęciem wody podziemnej, stanowi uzasadnione przesłanki do wyliczania opłat za usługi wodne wg stanu faktycznego. Ustawa Prawo wodne nie zawiera definicji ujęcia infiltracyjnego, choć tego rodzaju ujęcia są stosunkowo powszechne, również w części ustawy dotyczącej należności za usługi wodne nie przewidziano osobnej stawki poboru wody z tego rodzaju ujęć. Argument organu dotyczący kwalifikacji pobieranej wody jako wody podziemnej, z uwagi na to, że w pozwoleniu wodnoprawnym przedmiotowe ujęcie zakwalifikowane zostało jako ujęcie wody podziemnej, zdaniem spółki jest nie tylko sprzeczny z prawem, ale także jest krzywdzący dla podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat. Spółka występując z wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, mając do wyboru dwa rodzaje korzystania z wód tj. pobór wody podziemnej lub pobór wody powierzchniowej, z uwagi na system poboru, musiała zakwalifikować przedmiotowe ujęcie jako ujęcie wody podziemnej. Ogólnie znane są przypadki, w których woda pobierana np. ze zbiornika sztucznego (np. wyrobisko pożwirowe) traktowana jest jako podziemna, z uwagi na to, że to wody podziemne zasilają ten zbiornik. Tak więc na potrzeby opłat należy traktować tę wodę jako podziemną, pomimo, że jej pobór odbywał się urządzeniami typowymi do poboru wody powierzchniowej. W przypadku ujęcia K. zachodzi dokładnie odwrotna sytuacja, główne źródło wody pobieranej ujęciem stanowią wody powierzchniowe (86,3 %) pomimo, że są one pobierane za pomocą urządzeń typowych do poboru wody podziemnej. Obecnie spółka złożyła do Wód Polskich wniosek z 28 lutego 2019 r., znak: [...] o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody powierzchniowej ujęciem Świerczków. Wniosek o wydanie tego pozwolenia wpłynął do Wód Polskich 6 marca 2019 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w N. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 z późn. zm.). Zgodnie z przepisem art. 168 ust. 1 pkt. 1 ww. ustawy, opłaty za usługi wodne uiszcza się (między innymi) za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Zgodnie z art. 270 ust. 1, opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych. Zgodnie z art. 271 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych i pobór wód powierzchniowych ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Zgodnie z art. 272 wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m3 (ust. 2). Ustalając wysokość opłat, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał (ust. 10). Ustalenie ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych odbywa się na podstawie odczytu wskazań przyrządów pomiarowych lub na podstawie danych z systemów pomiarowych (ust. 11). Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne jest obowiązany zapewnić odrębny pomiar ilości pobieranych wód podziemnych oraz pobieranych wód powierzchniowych (ust. 12). Należy też wskazać, że przepis art. 274 pkt 4 ustawy, ustala górne jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty zmiennej, w zależności od ilości pobieranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ramach pozwoleń wodnoprawnych albo pozwoleń zintegrowanych, do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. poz. 2502), w przepisie § 5 ust. 1 pkt. 40 i 41 ustalone zostały jednostkowe stawki opłat za pobór wód w formie opłaty zmiennej do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, z uwzględnieniem rozróżnienia stawek za pobór wód podziemnych w wysokości 0,068 zł za 1 m3 i stawek za pobór wód powierzchniowych w wysokości 0,040 zł za 1 m3. Zgodnie z ww. rozporządzeniem, a także treścią ww. przepisu art. 274 ustawy -zarówno w § 1 jak i w § 5 jednoznacznie wskazano, że jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych dotyczą poboru wód określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Skarżąca spółka Firma A w T. posiada – co w rozpoznawanej sprawie jest niesporne - pozwolenie wodnoprawne wydane przez Marszałka Województwa [...] z 15 czerwca 2010 r., znak: [...] na pobór wód podziemnych obejmujący pobór wód podziemnych z plejstoceńskiego poziomu wodonośnego za pomocą istniejących 11 studni o wskazanych w decyzji nr od S30 do S40, zlokalizowanych w międzywalu rzeki D. w m. K. W konsekwencji oznacza to, że nie podlega uwzględnieniu jako bezzasadny zarzut naruszenia normy z art. 271 ust. 2 ustawy prawo wodne w zakresie nieuwzględnienia w określonej zaskarżoną decyzją o opłacie udziału wód powierzchniowych (86,3%) w ogólnym poborze wody ujęciami z 11 studni, pomimo występowania w tych studniach mieszaniny wody podziemnej i wody powierzchniowej (infiltrującej). Niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie kwestii dotyczącej infiltracji wody pobieranej przez skarżącą spółkę, która w ocenie strony skarżącej w znacznej części stanowi wodę powierzchniową (86,3%), co strona skarżąca obrazuje również w formie schematu poboru wody ujęciem infiltracyjnym T.-Ś.. Podnoszona w skardze okoliczność, zgodnie z którą woda podziemna - na pobór której udzielone zostało pozostające w obrocie pozwolenie wodno-prawne z 15. 06. 2010 r. - dopływająca z warstwy wodonośnej stanowi jedynie niewielki procent (13,7%) w całkowitej ilości pobieranej ujęciem wody, nie może mieć znaczenia w rozpoznawanej sprawie. W związku z powyższym należy mieć na uwadze, że zgodnie z definicją legalną z art 16 ust. 68 Prawa wodnego przez wody podziemne rozumie się wszystkie wody znajdujące się pod powierzchnią ziemi w strefie nasycenia, w tym wody gruntowe pozostające w bezpośredniej styczności z gruntem lub podglebiem. A zatem wody infiltracyjne są także wodami podziemnymi. Zgodnie z treścią art. 20 Prawa wodnego wody powierzchniowe to wody morza terytorialnego, morskie wody wewnętrzne oraz śródlądowe wody powierzchniowe, z tym, że śródlądowe wody powierzchniowe dzielą się na śródlądowe wody płynące oraz śródlądowe wody stojące (art. 21 ustawy). Z przytoczonych przepisów wynika, że obowiązująca ustawa nie wprowadza rozróżnienia na które powołuje się w skardze strona skarżąca wskazująca na udział wód infiltracyjnych w ogólnym poborze wody, a zatem nie ma żadnych podstaw prawnych do proporcjonalnego ujmowania wód powierzchniowych w naliczanej kontrolowaną decyzją opłacie zmiennej. Organ - w świetle obowiązujących przepisów - nie jest też uprawniony i zobowiązany do badania dokumentów, na podstawie których wydane zostało pozwolenie wodnoprawne, celem ustalenia jakie jest rzeczywiste pochodzenie (infiltracja) wody pobranej studniami podziemnymi, natomiast o ile pozwolenie wodno-prawne jest w obiegu, jego ustalenia są wiążące dla organu. Bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy jest zawarta w skardze informacja strony skarżącej o złożeniu w dniu 28 lutego 2019 r. wniosku o wydanie spółce pozwolenia wodno-prawnego na pobór wody powierzchniowej ujęciem Ś. , gdyż istotne jest pozostające w obiegu prawnym pozwolenie na pobór wód podziemnych z dnia 15. 06. 2010 r. w oparciu o które woda była pobierana w IV kwartale 2018 r. . Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 p.p.s.a.