II SA/Kr 51/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie : WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Renata Czeluśniak Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. sprawy ze skargi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad - Oddział w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 2 grudnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia świadczeń; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad - Oddział w [...] kwotę 100 zł ( sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta Powiatu w Bochni decyzją z 30 września 2008 r. znak: OŚ.I.6212-6/08, wydaną na podstawie art. 171 i art. 178 ustawy z 18. 07. 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) i art. 104 kpa ustalił dla Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie wysokość świadczeń na rzecz Gminnej Spółki Wodnej w Bochni zrzeszonej w Rejonowym Związku Spółek Wodnych w B. za rok 2008 za grunty w miejscowości Proszówki, Damienice, Cikowice, Bochnia i Siedlec z tytułu odnoszonych korzyści z urządzeń spółki wodnej w łącznie w kwocie 1 090,00 zł., przyjmując, że wysokość świadczeń z 1 ha wynosi 22 zł. Nadto wskazał, że szczegółowe rozliczenie obejmuje stan ilościowy działek na dzień 26 sierpnia 2008 r. w w/w miejscowościach przekazanych Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie, natomiast szczegółowe rozliczenie znajduje się w załączniku nr 1 do decyzji organu I instancji. .Organ I instancji ustalił termin uiszczenia w/w kwoty na 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że skoro Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie pozyskała grunty zmeliorowane wyłącznie w celach realizacji inwestycji drogowych i nie prowadzi produkcji rolnej, to brak jest podstaw do ustalania opłaty w trybie art. 171 ustawy z 18. lipca 2001 r. Prawo wodne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z 2 grudnia 2008 r. znak: SKO-VII-6228/1646/55/2008 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 171 ustawy z 18. 07. 2001 r. Prawo wodne ( Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z 12. 10. 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 171 ustawy Prawo wodne jeżeli osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące członkami spółki wodnej oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej odnoszą korzyści z urządzeń spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla której ochrony spółka została utworzona, obowiązane są do ponoszenia świadczeń na rzecz spółki (art. 171 ust. 1). Wysokość i rodzaj świadczeń, o których mowa w ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta (art. 171 ust. 2). Kolegium podkreśliło, że w analizowanym przypadku poza sporem jest, że Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie nabyła, wymienione w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 decyzji Starosty Powiatu w Bochni z 30. 09. 2008 r., grunty położne w miejscowościach Proszówki, Damienice, Cikowice, Siedlec oraz mieście Bochni, znajdujące się w oddziaływaniu urządzeń melioracyjnych Gminnej Spółki Wodnej w Bochni. Stosownie do art. 173 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, walne zgromadzenie spółki wodnej uchwala wysokości składek i innych świadczeń na rzecz spółki. W aktach sprawy znajduje się wyciąg z uchwały nr 1/2008 podjętej przez Walne Zgromadzenie Delegatów Gminnej Spółki Wodnej w Bochni z 22. 01. 2008 r. W uchwale przyjęto, iż wysokość składki za rok 2008 z 1 ha ustala się w kwocie 22 zł za 1 ha (§ 2 uchwały) oraz z powierzchni powyżej 1 ha w wysokości % ustalonej składki za 1 ha, za każde rozpoczęte 0,25 ha, bez łączenia działek z różnych wsi gminy Bochnia (§ 3 uchwały). W swoim odwołaniu strona skarżąca wskazała, iż Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie została powołana do budowy, utrzymania, remontu i ochrony dróg krajowych. Działki objęte urządzeniami melioracji wodnych przeznaczone będą pod budowę autostrady A4. Jednocześnie strona odwołująca stwierdziła, iż co prawda nabyła nieruchomości rolne, jednak nie prowadzi produkcji rolnej. Słowem, strona skarżąca stanęła na stanowisku, iż nie odnosi korzyści z istnienia melioracji wodnych na jej gruntach. Zdaniem Kolegium, błednie zinterpretowała pojęcia "odnoszenia korzyści z urządzeń spółki", występujące w artykule 171 ust. 1 ustawy Prawo wodne. Art. 171 Prawa wodnego ma bowiem na celu zapobieganie odnoszeniu korzyści z działalności spółki przez podmioty nie będące jej członkami w wypadku nieprzyczyniania się z ich strony do odnoszenia korzyści. Bez znaczenia przy tym pozostaje, czy podmioty te na gruntach znajdujących się w oddziaływaniu urządzeń melioracyjnych spółki wodnej prowadzą produkcję rolniczą, czy też nie. Przyjcie przeciwnego rozumienia powyższego pojęcia oznaczałoby, że właściciele gruntów nieużytkowanych rolniczo (odłogowanych) nie mieliby obowiązku ponoszenia świadczeń na rzecz spółki wodnej, pomimo, że ta ponosiłaby ciężary związane z utrzymaniem urządzeń, dzięki którym grunt ten byłby gruntem zmeliorowanym. W prawie cywilnym taki stan faktyczny jest kwalifikowany jako bezpodstawne wzbogacenie (art. 405 k.c.). W rozważanym wypadku w ocenie organu II instancji nastąpiło wzbogacenie po stronie osoby trzeciej, która odnosi korzyści z usług spółki z pominięciem ciężarów związanych z ich osiągnięciem, które ma swoje źródło w działalności spółki wodnej (por. J. Szachułowicz. Prawo Wodne, Komentarz, Warszawa 2007 s. 368). Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W skardze, podobnie jak w odwołaniu stwierdzono, że skoro Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie pozyskała grunty zmeliorowane wyłącznie w celach realizacji inwestycji drogowych i nie prowadzi produkcji rolnej, to brak jest podstaw do ustalania opłaty w trybie art. 171 ustawy Prawo wodne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z 2 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności publicznej, w tym zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie poza sporem jest, że Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie przejęła wskazane w decyzji organu I instancji zmeliorowane grunty w miejscowości Proszówki, Damienice, Cikowice, Bochnia i Siedlec. Natomiast podstawowa kwestia, która nie została wyjaśniona w niniejszej sprawie przez organy administracji publicznej I i II instancji, dotyczy jednoznacznego ustalenia czy strona skarżąca tj Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie odnosi korzyści z urządzeń spółki wodnej lub przyczynia się do zanieczyszczenia wody, dla ochrony, której spółka została utworzona. Zgodnie bowiem z dyspozycją z artykułu 171 ustawy Prawo wodne, obowiązek ponoszenia świadczeń na rzecz spółki powstaje jeżeli osoby fizyczne lub osoby prawne niebędące członkami spółki wodnej oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej odnoszą korzyści z urządzeń spółki lub przyczyniają się do zanieczyszczenia wody, dla ochrony której spółka została utworzona. Tym samym w oparciu o cyt. artykuł należy przyjąć, że nieuzasadnione byłoby obciążenie generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Krakowie bez wykazania korzyści jakie odnosi ona z faktu, że na gruntach przejętych przez GDDK Od. w Krakowie znajdują się urządzenia melioracyjne lub w jaki sposób GDDKiA Oddział w Krakowie przyczynia się do zanieczyszczenia wody. A tego organy administracji orzekające w niniejszej sprawie nie uczyniły. Nie można bowiem uznać za wystarczające wskazanie przez organ odwoławczy, że przez odnoszenie korzyści należy również rozumieć taką sytuację, w której zmeliorowany grunt rolniczy jest odłogowany, ale dzięki urządzeniom odwadniającym utrzymuje swoją funkcjonalność w zakresie rolniczego użytkowania. Podany przykład nie wydaje się trafny i wystarczający w sytuacji gdy zmeliorowane grunty przejęte przez GDDKiA Oddział w Krakowie mają być wykorzystane wyłącznie w celach realizacji inwestycji drogowych tj. budowy autostrady A4, a zatem nie są oraz nie będą wykorzystywane rolniczo. Nie można wykluczyć, że strona skarżąca odnosi jakieś korzyści z faktu, iż grunty przejęte przez nią są zmeliorowane i w związku z tym powinna ponosić świadczenia na rzecz spółki, tak jak nie można wykluczyć, że strona skarżąca przyczynia się do zanieczyszczenia wody, co również uzasadniałoby ponoszenie przez nią naliczonych w oparciu o art. 171 Prawa wodnego świadczeń. W tym miejscu wymaga zaznaczenia, że zgodnie z dyspozycją art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten znajduje swoją konkretyzację w dyspozycji art. 77 § 1 kpa, wmyśl którego organ administracji jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przy ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy organy administracji będą więc zobowiązane ustalić czy przesłanki z art. 171 Prawa wodnego zachodzą w odniesieniu do strony skarżącej, a jeśli zachodzą to je skonkretyzować, a następnie w zależności od poczynionych ustaleń podjąć zgodną z prawem decyzję. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. " c" p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s a