II SA/Kr 510/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) WSA Renata Czeluśniak Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2007 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcji i Hodowli Spółki z o.o. na decyzję Wojewody z dnia [...] 2005 r. Nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia rozbiórki skargę oddala Decyzją z dnia [...] 2005 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § l pkt l k.p.a. oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Produkcji i Hodowli Oddział w R. od decyzji Starosty z dnia [...] 2005 r. znak: [...] o sprzeciwie wobec zgłoszenia rozbiórki budynku w miejscowości P. na działce nr 17/1 - Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadnia sprzeciw wobec zgłoszenia rozbiórki wymienionego obiektu budowlanego. Nie załączono do zgłoszenia wymaganych informacji i załączników. Podjęta przez organ I instancji próba uzupełnienia materiału dowodowego nie wyeliminowała wszystkich nieprawidłowości zgłoszenia. W szczególności brak w aktach dowodu świadczącego o posiadaniu przez zgłaszającego prawa do dysponowania nieruchomością w wymaganym zakresie. Przeznaczony do rozbiórki obiekt budowlany usytuowany był bezpośrednio przy granicy działki. Art. 31 ust. l pkt l prawa budowlanego nie pozwala na zastosowanie trybu zgłoszenia i zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na rozbiórkę obiektów usytuowanych w taki sposób. Powyższy przepis nie precyzuje sytuacji, gdy działka gruntu byłaby położona w centralnej części nieruchomości stanowiącej pod względem wykorzystania całość gospodarczą. Strona informuje w odwołaniu, że rozbiórka obiektu została już wykonana, jednakże nie wykazano, czy przeznaczony do rozbiórki obiekt był istotnie w złym stanie technicznym, czy stwarzał bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Jeżeli zaistniałaby taka okoliczność, prowadzenie postępowania administracyjnego dotyczącego rozbiórki obiektu budowlanego byłoby możliwe w związku z dyspozycją przepisu art. 31 ust. 5 ustawy Prawo budowlane. W innym przypadku art. 30 ust. 5 prawa budowlanego wyznacza 30 dni jako minimalny okres oczekiwania przed przystąpieniem do zamierzonych robót, a termin ten nie został przez zgłaszającego zachowany. Powyższą decyzję zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Przedsiębiorstwo Produkcji i Hodowli Oddział w R. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności art. 31 ust. l, ust.4 i ust.5 w zw. z art.69 prawa budowlanego oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz. U. z dnia 10 września 2004 r.). Kolejny zarzut skargi dotyczył niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w tym niedokonania oględzin i oceny stanu technicznego obiektu objętego zgłoszeniem z dnia 7 grudnia 2004 r. W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego w pierwszej instancji, względnie uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że jest wielozakładową spółką prawa handlowego ze 100% udziałem Skarbu Państwa i na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] 1995 r. dzierżawi od Agencji Nieruchomości Rolnych mienie wchodzące do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, w tym nieruchomość obejmującą m. in. działkę nr 17/1 w P. Z uwagi na zły stan techniczny niektóre obiekty, m. in. budynek magazynu pasz usytuowany na wymienionej działce, w wyniku całkowitego wyeksploatowania i zagrożenia bezpieczeństwu zostały przeznaczone w 2001 r. do rozbiórki. Agencja w dniu [...] 2002 r. podjęła decyzję o rozbiórce i likwidacji przedmiotowego budynku. [...] 2004 r. skarżący dokonał zgłoszenia organowi I instancji o zamierzonej rozbiórce obiektu budowlanego. Oceniając realne niebezpieczeństwo zawalenia się budynku i w celu usunięcia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia Agencja Nieruchomości Rolnych nakazała natychmiastową rozbiórkę obiektu przez uprawnionego wykonawcę budowlanego. Według art. 69 prawa budowlanego organy nadzoru budowlanego otrzymawszy zgłoszenie rozbiórki obiektu z uwagi na "grożącą katastrofę" winny niezwłocznie podjąć działania mające na celu usunięcie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. W takiej sytuacji według art. 31 prawa budowlanego "pozwolenia" nie wymagała rozbiórka budynków i budowli określonych w ust. l pkt 1 i 2, a wystarczyło "uprzednie zgłoszenie" tym organom samego faktu zamierzonej rozbiórki. Ust. 5 powołanego przepisu zezwala na rozpoczęcie robót rozbiórkowych czy zabezpieczających nawet przed zgłoszeniem, jeżeli mają one na celu usunięcia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. W ocenie skarżącego istota problemu tkwi w ocenie bezpośredniego zagrożenia ludzi lub mienia, co wymagało czynnego działania organów nadzoru budowlanego. Przy ustaleniu warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowych obiektów budowlanych mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004 r. Według wymienionych przepisów oceny takiej można było dokonać jedynie poprzez oględziny na miejscu i ocenę stanu technicznego budynku, bądź poprzez ekspertyzę techniczną dopuszczoną w celu określenia stanu zagrożenia. Na pewno nie można było jej dokonać poprzez milczącą bezczynność organu nadzoru, czy też zmuszenie użytkownika do bierności przy zapobieganiu katastrofie budowlanej. W stanie faktycznym sprawy Oddział Spółki w R. wykonał niezbędne czynności zarządcy obiektu, zgłaszając organowi nadzoru budowlanego stan bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia w wyniku nadzwyczaj złego stanu technicznego obiektu. Zarządzający obiektem uznał za konieczne podjęcie po 7 dniach oczekiwania od daty zgłoszenia właściwemu organowi zagrożenia zawalenia się budynku czynności rozbiórki obiektu zapobiegając tym samym według jego doświadczeń życiowych grożącym następstwom. W ocenie prawnej skarżącego przystąpienie do rozbiórki obiektu w tej konkretnej sytuacji nie stanowi podstawy do wszczęcia nadzwyczajnej procedury ze strony organów nadzoru budowlanego poprzez wydanie decyzji o sprzeciwie w sprawie przyjęcia zgłoszenia, skoro organ nie podjął urzędowej oceny stanu zagrożenia. Usuwając stan zagrożenia poprzez podjęcie przez zarządcę decyzji o rozbiórce obiektu dopełniono innych wymaganych przez organy nadzoru budowlanego czynności w zakresie uzupełnienia dokumentacji. Przyjęte za podstawę orzekania okoliczności faktyczne nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy. Bezzasadne są twierdzenia o braku tytułu prawnego do nieruchomości, jak też i o wykluczającej rozbiórkę lokalizacji obiektu, skoro według treści art.31 ust. 5 prawa budowlanego te okoliczności w konkretnej sytuacji nie mają znaczenia i nie stanowią podstawy odmowy uzyskania pozwolenia na rozbiórkę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty i wskazując na zasadność wniesienia sprzeciwu w niniejszej sprawie ze względu na usytuowanie obiektu przy granicy działki. Rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji sąd nie dopatrzył się uchybień proceduralnych ani niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego. Nie można podzielić zarzutów skargi, bowiem opierają się one na niewłaściwej wykładni przepisów prawa budowlanego. Co do zasady dokonanie rozbiórki wymaga uzyskania pozwolenia organu administracji architektoniczno - budowlanej (art. 28 w zw. z art. 3 pkt 7 prawa budowlanego). Z obowiązku tego zwolnione są rozbiórki obiektów niepodlegających ochronie jako zabytki o wysokości poniżej 8 m, jeżeli ich odległość od granicy działki jest nie mniejsza niż połowa wysokości oraz takich, na budowę których nie jest wymagane pozwolenie na budowę, jeżeli nie podlegają ochronie jako zabytki (art. 31 ust. 1 prawa budowlanego). Rozbiórka obiektów należących do pierwszej wymienionej grupy wymaga dokonania zgłoszenia przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych, w którym należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania tych robót (art. 31 ust. 2 powołanej ustawy). Art. 30 ust. 5 prawa budowlanego zezwala na rozpoczęcie robót rozbiórkowych, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu. Jednakże w sytuacji bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia roboty zabezpieczające i rozbiórkowe można rozpocząć przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę lub przed ich zgłoszeniem, jeżeli roboty te mają na celu usunięcie tych zagrożeń. Rozpoczęcie takich robót nie zwalnia od obowiązku bezzwłocznego uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia o zamierzonej rozbiórce obiektu budowlanego (art. 31 ust. 5 prawa budowlanego). Zacytowane przepisy wskazują, że skarżący myli dwie niezwiązane z sobą kwestie. Pierwsza z nich dotyczy oceny, czy planowana rozbiórka wymaga uzyskania pozwolenia na budowę (tak jest co do zasady), czy jedynie dokonania zgłoszenia (w sytuacji opisanej w art. 31 ust. 1 pkt 1), czy też nie wymaga podjęcia żadnych czynności przez inwestora (w przypadku rozbiórki obiektu, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 2). Zakwalifikowanie rozbiórki do odpowiedniej grupy należy do organu administracji architektoniczno budowlanej. W takim charakterze występował w niniejszej sprawie Starosta oraz Wojewoda. Nie należała do ich kompetencji ocena stanu obiektu, a jedynie istnienie przesłanek, o których mowa w art. 31 ust. 1 prawa budowlanego. W ocenie sądu prawidłowo uznano, że rozbiórka przedmiotowego budynku, jako położonego przy granicy działki, nie może podlegać uproszczonej procedurze zgłoszeniowej. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne ze stwierdzeniem przez organ administracji architektoniczno - budowlanej obowiązku uzyskania pozwolenia na rozbiórkę (art. 30 ust. 6 pkt 1 prawa budowlanego). Sprzeciw nie oznacza - w kontekście art. 31 ust. 5 - nielegalności dokonanej rozbiórki i nie można go utożsamiać z odmową pozwolenia na rozbiórkę. Kwestia legalności dokonanej rozbiórki na obecnym etapie postępowania nie jest jeszcze przesądzona. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze wydanie decyzji o sprzeciwie nie jest procedurą nadzwyczajną, lecz prostą konsekwencją zastosowania art. 31 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego, a więc oceny umiejscowienia budynku w stosunku do granicy działki. Nie ma też racji skarżący twierdząc, że istota niniejszej sprawy tkwi w ocenie bezpośredniego zagrożenia ludzi lub mienia. Ocena stanu obiektu oraz ewentualnego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia jest kwestią odrębną i należy do właściwości organów nadzoru budowlanego (art. 69 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 1 prawa budowlanego). Nadzór budowlany nie występował w niniejszej sprawie i stawiane pod jego adresem zarzuty nieprzeprowadzenia oględzin nieruchomości oraz niesporządzenia ekspertyzy technicznej nie mają znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz. U. Nr 198 poz. 2043) nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Dotyczy ono postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego w przedmiocie nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych nie nadających się do remontu, odbudowy lub wykończenia, a zmierzającego do wydania decyzji o nakazie rozbiórki - a więc niezależnie od woli podmiotu zarządzającego obiektem (art. 67 ust. 1 w zw. z art. 72 w zw. z art. 83 ust. 1 prawa budowlanego). W niniejszej sprawie mamy natomiast do czynienia z postępowaniem prowadzonym przez administrację architektoniczno - budowlaną w przedmiocie zgłoszenia zamiaru wykonania rozbiórki przez osobę, w dyspozycji której budynek pozostaje. Prawdą jest, że art. 31 ust. 5 prawa budowlanego zezwala na rozpoczęcie robót rozbiórkowych czy zabezpieczających przed zgłoszeniem, jeżeli mają one na celu usunięcia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Jednakże zawarte w skardze twierdzenie, że w sytuacji takiego zagrożenia rozbiórka nie wymaga "pozwolenia", lecz wystarcza "uprzednie zgłoszenie" - jest niezgodne z tym przepisem, który wprost stanowi: "rozpoczęcie takich robót nie zwalnia od obowiązku bezzwłocznego uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia o zamierzonej rozbiórce obiektu budowlanego". Równocześnie niezrozumiałe jest, dlaczego skarżący uznał za stosowne odczekać 7 dni od dokonania zgłoszenia i dopiero potem przystąpić do rozbiórki, skoro powołany przepis zezwala na dokonanie rozbiórki przed dokonaniem zgłoszenia. Prawo budowlane nakazuje odczekać 30 dni na ewentualny sprzeciw, a żaden przepis nie wprowadza terminu siedmiodniowego od dokonania zgłoszenia. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę skargę w niniejszej sprawie należało oddalić na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).