II SA/Kr 511/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Renata Czeluśniak Sędziowie : AWSA: Kazimierz Bandarzewski (spr.) WSA: Wojciech Jakimowicz Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2007 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie do przejazdów na rehabilitację I. skargę oddala; II. zasądza od Skarbu Państwa-Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. na rzecz pełnomocnika skarżącego adwokata J. C. kwotę 292,80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zawierającą stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu. W dniu [...] 2006 r. M. P. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w K. jednym pismem szereg żądań dotyczących przyznania pomocy finansowej. We wniosku tym zwrócił się również o przyznanie pomocy na sfinansowania przejazdów na zabiegi wynoszącej ok. 160 zł. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją z dnia [...] 2007r. nr [...] odmówił M. P. przyznania zasiłku celowego na przejazdy MPK. W uzasadnieniu decyzji organ ustalił, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, nie posiadającą własnego źródła utrzymania i pozostającą w stałym leczeniu farmakologicznym. Organ wyjaśnił, że strona złożyła szereg wniosków dotyczących przyznania jej pomocy i na dzień [...] 2007 r. już przyznano M. P. świadczenia w łącznej kwocie 872 zł, która to kwota przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące 477 zł. W ocenie organu I-instancji nie ma możliwości przyznania stronie pomocy na pokrycie wszystkich zgłaszanych przez nią potrzeb. Podniesiono, że przyznając stronie pomoc finansową na leczenie i rehabilitację, żywność, uregulowanie energii oraz zakup środków czystości zaspokojono niezbędne potrzeby. Strona zaś nie porusza się środkami komunikacji miejskiej tylko korzysta z okazjonalnych środków i nie przedstawiła nowego skierowania na zabiegi rehabilitacyjne. Decyzję organu I-instancji strona otrzymała [...] 2007 r. i dnia [...] 2007 r. wniosła od tej decyzji odwołanie. W odwołaniu zarzucono że organ I-instancji nie uwzględnił, że sytuacji strony jest dramatyczna cierpi on na przewlekłą chorobę i w jego mieszkaniu jest grzyb pleśniowy, stąd wynika konieczność pokrycia przejazdów na zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne. Odwołujący podniósł, że musi on stawić się na określoną godzinę w placówkach ochrony zdrowia przy ul. [...] w K. i w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu im. R. Spóźnienie się na dwa kolejne zabiegi powoduje skreślenie z listy uczestników. Wznowienie zabiegów trwa zaś ok. 6 miesięcy. Przejazd na zabiegi to odległość ok. 45 km dziennie i pokonanie tej trasy wyłącznie komunikacją MPK nie jest możliwe z uwagi na roboty drogowe. W tym stanie odwołujący zmuszony jest do korzystania z okazjonalnych środków komunikacji i z tego tytułu wydaje ok. 160 zł miesięcznie. Korzystanie z miesięcznej karty MPK nie jest zasadne, bo ten przewoźnik zabezpiecza tylko 30 % przejazdów na zabiegi. Przejazdy środkami MPK są niemożliwe z powodu zatłoczenia autobusów co grozi urazami kręgosłupa u odwołującego. Odwołujący podniósł, iż w ostatnim czasie korzystał z pomocy swojej siostry, która użyczyła mu swój samochód, ale była to pomoc okazjonalna i nie miał czym zapłacić za zużyte paliwo. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że organy administracyjne naruszyły zasady współżycia społecznego poprzez obrazę i naruszenie godności skarżącego i próbę ograniczenia jego praw obywatelskich do leczenia i do zapewnienia samodzielnej egzystencji życiowej i poprzez jego poniżenie oraz upokorzenie połączonego z usiłowaniem wyniszczenia i złamania psychiki odwołującego. Odwołujący wskazał, że znajduje się w dramatycznej sytuacji zdrowotnej i materialnej i jego sytuacja nadal pogarsza się, przez co nie może on samodzielnie zaspokoić podstawowych potrzeb. Ta sytuacja nie została spowodowana z winy strony. Bezpośrednią przyczyną sytuacji odwołującego jest jego choroba, która nie pozwala mu na podjęcie pracy zarobkowej z powodu częstego stanu "obłożnej" choroby. Prawie wszystkie dni robocze odwołujący wykorzystuje na leczenie i rehabilitację i w związku z potrzebą wykupienia lekarstw odwołujący wydał wszystkie oszczędności. Obecnie jest zadłużony na kwotę 20.000 zł. Odwołujący uznał, że okazano mu bezduszność i nie wykazano się względami humanitarnymi. Podniósł, że z dniem 4.05.2006 r. utracił prawo do zasiłku dla bezrobotnych i w związku z tym spełnia on kryteria do przyznania mu koniecznej pomocy finansowej z uwzględnieniem minimum socjalnego wynoszącego 984,52 zł dla osób niepełnosprawnych. Odwołujący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe i pozostaje w stałym leczeniu i rehabilitacji. Winą za swoją sytuację odwołujący obarczył władzę ustawodawczą i wykonawczą, która wydaje pieniądze na szereg niepotrzebnych celów, a nie zauważa dostatecznie pauperyzacji społeczeństwa, w wyniku której rocznie 14.000 obywateli popełnia samobójstwa. W związku z brakiem alternatywnego źródła dochodu uzasadnione jest udzielanie odwołującemu pomocy społecznej. Odwołujący wskazał, że przywrócono mu prawo do renty inwalidzkiej. Organom administracji odwołujący zarzucił utratę wrażliwości społecznej. Nie pouczono go o sposobie zaspokajania swoich potrzeb życiowych w przypadku pozbawienia prawa do leczenia i egzystencji życiowej. To doprowadziło do skrajnego wyczerpania organizmu odwołującego i potrzeby hospitalizacji. Odwołujący wniósł również o zwolnienie go z obowiązku wnoszenia odwołań w sprawach niekorzystnych dla niego decyzji i z obowiązku rozpatrywania co miesiąc jego spraw z powodu dyskryminującej procedury, która dodatkowo wywołuje u tej strony nieuzasadnione i uciążliwe następstwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] 3007 r. znak [...] uchyliło zaskarżoną decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] 2007 r. nr [...] odmawiającą przyznania M. P. zasiłku celowego na przejazdy MPK i orzekło merytorycznie w ten sposób, że przyznało stronie kwotę 100 zł na dofinansowanie do przejazdów na rehabilitację. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo doświadczeń przysługuje tej osobie, która samotnie gospodarując osiąga dochody wynoszące ponad 477 zł. Odwołujący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest osobą chorą. Zasiłek celowy ma na celu zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej i może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia czy też drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Organ odwoławczy uznał, że w tej sprawie istnieją szczególne okoliczności i w związku z tym zasadnym jest przyznanie odwołującemu kwoty 100 zł na dofinansowanie do przejazdów na leczenie i rehabilitację. Ustalając wysokość tego świadczenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wzięło pod uwagę zasygnalizowaną przez stronę potrzebę oraz ograniczone możliwości ośrodka pomocy społecznej, który musi uwzględnić potrzeby wielu osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Decyzję tą doręczono M. P. dnia [...] 2007 r. i dnia [...] 2007r. strona ta wniosła na tą decyzję skargę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie domagając się zmiany tej decyzji poprzez przyznanie dodatkowej kwoty zasiłku. W uzasadnieniu skargi wskazano na konieczność dojazdów na zabiegi lecznicze i rehabilitacyjne. Skarżący podniósł, że w tej sprawie zostały naruszone przez organy administracyjne zasady współżycia społecznego poprzez obrazę i naruszenie godności skarżącego i próbę ograniczenia jego praw obywatelskich do leczenia i do zapewnienia samodzielnej egzystencji życiowej. Skarżący czuje się poniżany i upokarzany przez organy administracji wraz z usiłowaniem wyniszczenia i złamania jego psychiki. Skarżący wskazał, że znajduje się w dramatycznej sytuacji zdrowotnej i materialnej. Jego sytuacja nadal pogarsza się i nie może samodzielnie zaspokoić podstawowych potrzeb, a taka sytuacja nie została spowodowana z winy skarżącego. Bezpośrednią przyczyną sytuacji skarżącego jest jego choroba, która nie pozwala mu na podjęcie pracy zarobkowej. Prawie wszystkie dni robocze skarżący wykorzystuje na leczenie i rehabilitację i w związku z potrzebą wykupienia lekarstw skarżący wydał wszystkie oszczędności. Obecnie jest zadłużony na kwotę 20.000 zł. Skarżący uznał, że okazano mu bezduszność i nie wykazano się względami humanitarnymi. Podniósł, że z dniem [...] 2006 r. utracił prawo do zasiłku dla bezrobotnych i w związku z tym spełnia on kryteria do przyznania mu koniecznej pomocy finansowej z uwzględnieniem minimum socjalnego wynoszącego 984,52 zł dla osób niepełnosprawnych. Skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe i pozostaje w stałym leczeniu i rehabilitacji, aczkolwiek córka i wnuczka zabezpieczają mu stałą opiekę w razie dysfunkcji organizmu i jednocześnie zabezpieczają mieszkanie. Winą za swoją sytuację skarżący obarczył władzę ustawodawczą i wykonawczą, która wydaje pieniądze na szereg niepotrzebnych celów, a nie zauważa dostatecznie pauperyzacji społeczeństwa. W związku z brakiem alternatywnego źródła dochodu uzasadnione jest udzielanie skarżącemu świadczeń z pomocy społecznej. Skarżący wskazał, że przywrócono mu prawo do renty inwalidzkiej i podniósł, że ze względów moralnych i prawnych nie jest w stanie ani sprzedać swojego mieszkania, ani wynająć pokoju w tym mieszkaniu, ponieważ jest w nim grzyb pleśniowy stanowiący nieodwracalne zagrożenie dla życia i zdrowia. Organom administracji skarżący zarzucił również, że w jego sprawach administracja utraciła wrażliwość społeczną. Nie pouczono go, w jaki sposób nadal ma zaspokajać swoje potrzeby życiowe w przypadku pozbawienia prawa do leczenia i egzystencji życiowej. To doprowadziło do skrajnego wyczerpania organizmu skarżącego i potrzeby hospitalizacji. Skarżący wniósł również o zwolnienie go z obowiązku wnoszenia odwołań w sprawach niekorzystnych dla niego decyzji i z obowiązku rozpatrywania co miesiąc jego spraw z powodu dyskryminującej procedury, która dodatkowo wywołuje u skarżącego nieuzasadnione i uciążliwe następstwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie skarżący podtrzymał zarzuty zwarte w skardze i dodał, że satysfakcjonowałaby go kwota 160 zł świadczenia, a ponadto jest on zmuszony do korzystania z niepublicznych środków komunikacji celem dotarcia na zabiegi lecznicze i rehabilitacyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarżący M. P. w dniu [...] 2007 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2007 r., doręczoną skarżącemu [...] 2007 r. Skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego 30-dniowego terminu. Właściwym rzeczowo do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., który w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. w tej sprawie wynika stąd, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, którego decyzja została zaskarżona, ma siedzibę w Krakowie. Z art. 13 § 2 P.p.s.a. wynika, że do rozpoznania sprawy właściwym miejscowo jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Zgodnie z § 1 pkt 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652 z późn. zm.) obszar właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. obejmuje obszar Województwa M. W przedmiotowej sprawie organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego i prawa materialnego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Na tej podstawie należy wskazać, że pomoc społeczna stanowi formę pomocy ze strony administracji publicznej (lub innych podmiotów wykonujących w tym zakresie administrację publiczną) na rzecz osób, które takiej pomocy potrzebują, a same nie są w stanie zabezpieczyć sobie i swoim rodzinom niezbędnych środków. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, przy czym zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiek celowy może być przyznany osobie, której dochód (w przypadku osoby samotnie prowadzącej gospodarstwo domowe) lub dochód jej rodziny nie przekracza kryterium dochodowego osoby lub rodziny ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. W tej sprawie organy obu instancji ustaliły dochód skarżącego na kwotę 872 zł podnosząc, że tak wysoki dochód znacznie przekracza minimum socjalne wynoszące 477 zł. Kwota 477 zł wynika z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2006 r. Nr 135, poz. 950) i w tym zakresie nie jest zasadny zarzut podniesiony na rozprawie o błędnym ustaleniu wysokości minimum socjalnego dla osoby samotnie gospodarującej. Organy obu instancji błędnie ustaliły w uzasadnieniach swoich decyzji dochód uzyskany przez skarżącego. Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. 4. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. W związku z taką treścią powołanego przepisu koniecznym warunkiem prawidłowego orzekania w postępowaniu administracyjnym w sprawach z zakresu pomocy społecznej było przede wszystkim ustalenie wysokości dochodu wnioskodawcy. Mając na uwadze okoliczność, że M. P. złożył swój wniosek w grudniu 2006 r., obowiązkiem organu I-instancji było ustalenie wysokości dochodu wnioskodawcy na listopad 2006 r. lub w przypadku utraty dochodu z tego miesiąca – za miesiąc złożenia wniosku. Takich ustaleń nie dokonał organ I-instancji. Organ ten ustalił w tej sprawie dochód strony na miesiąc styczeń 2007 r., mimo że swoją decyzję wydał [...] 2007 r. Większość z kwot wskazanych przez organ I-instancji jako dochód skarżącego obejmowała kwoty przyznanej pomocy, których wypłacenie stronie nastąpiło już po wydaniu tejże decyzji, a nawet dopiero w miesiącu lutym 2007 r. Organ I-instancji wskazał bowiem, że w miesiącu styczniu dochód skarżącego obejmuje np. kwotę 290 zł jako zasiłek celowy na zakup żywości, a z decyzji z [...] 2007 r. nr [...] o przyznaniu stronie takiego zasiłku wynika, że kwota ta zostanie przekazana skarżącemu dopiero [...] 2007 r. (akta postępowania administracyjnego, karta nr 1566). Tym samym należy stwierdzić, że organ I-instancji nie tylko nie ustalił w tej sprawie dochodu skarżącego za miesiąc poprzedzający datę złożenia wniosku, ale ustalając dochód strony przyjął kwoty świadczeń wypłacanych w następnym miesiącu po wydaniu decyzji w tej sprawie. Stosownie jednak do art. 134 § 2 P.p.s.a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Dlatego wymaga odrębnego rozważenia, w czy w stosunku do zaskarżonej decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek celowy w kwocie 100 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do przejazdów na rehabilitację uzasadniony byłby zarzut tak istotnego naruszenia prawa, które skutkowałoby stwierdzeniem nieważności tej decyzji. Zdaniem Sądu, na tak postawione zagadnienie należałoby udzielić odpowiedzi przeczącej. Skarżącemu przyznano bowiem zasiłek celowy w kwocie 100 zł, a tak przyznana kwota nie jest w istotny sposób mniejsza od wnioskowanej przez skarżącego kwoty 160 zł. Stąd nawet nieprawidłowe ustalenie dochodu skarżącego w tej sprawie, w związku z przyznaniem świadczenia z pomocy społecznej, nie może uzasadniać zarzutu wydania zaskarżonej decyzji z tak istotnym naruszeniem prawa, które nakazywałoby stwierdzenie nieważności decyzji. Wyeliminowanie zaś z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji skutkowałoby orzeczeniem na niekorzyść strony. Skarżący otrzymał bowiem na mocy zaskarżonej decyzji kwotę 100 zł i pozbawienie go tej kwoty – w sytuacji pozyskiwania dochodu z pomocy społecznej – stanowiłoby niewątpliwie pogorszenie sytuacji skarżącego. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. działając na podstawie powołanego art. 134 § 2 P.p.s.a. oraz art. 151 P.p.s.a. skargę w tej sprawie oddalił. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze należy podnieść, że nie są one zasadne. Przede wszystkim Sąd nie może w jednej sprawie załatwić wszystkich skarg, jakie skarżący składa na decyzje organów administracji. Nie ulega wątpliwości, że sytuacja w jakiej znajduje się skarżący, nie zwalnia skarżącego od podejmowania działań zmierzających do zaspokajania, przynamniej częściowego, swoich licznych potrzeb. Z akt sprawy wynika i nie kwestionuje tego sam skarżący, że w dacie wydania w tej sprawie decyzji administracyjnej jedynymi dochodami skarżącego były świadczenia z pomocy społecznej. Nie można uznać za zasadny argument o braku celowości korzystania przez skarżącego ze środków komunikacji publicznej w Mieście K. Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że autobusy i tramwaje MPK K. nie pozwalają na dojechanie do wskazanych przez skarżącego miejsc leczenia i rehabilitacji. Sąd nie ocenia działalności politycznej władzy ustawodawczej i wykonawczej i nie może odnieść się do argumentacji zawartej w tym zakresie w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela również stanowiska skarżącego, że minimum socjalne wynosi 984,52 zł. Zgodnie z powołanym art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. minimum dla osoby prowadzącej gospodarstwo jednoosobowe wynosi 477 zł. O kosztach orzekano zgodnie z art. 250 P.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.)