II SA/Kr 511/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Ewa Rynczak Protokolant: Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2008 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Wojewody z dnia [....] w przedmiocie umorzenia postępowania o ustalenie odszkodowania skargę oddala. Decyzją z dnia [....] Starosta O. na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzył postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną dawną pgr. ......(obecnie część pgr. .....) położoną w gm. kat. B. W uzasadnieniu organ podał, że A.G. pismem z dnia [.....] sprecyzowała wniosek z dnia ........2002 r., oświadczając, że domaga się zwrotu parcel pgr. ......pgr. .......i pgr. ......położonych w B. i odszkodowania za pgr....... Z uwagi na powyższe organ rozdzielił postępowania dotyczące zwrotu nieruchomości i ustalenia odszkodowania za parcelę pgr. ...... Jak ustalono w toku postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [.....] Naczelnik Miasta i Gminy w K. na wniosek Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych - Pracownia Geodezyjno-Wywłaszczeniowa w K. , na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości w brzmieniu obwieszczenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 21 lutego 1974 r. (Dz. U. Nr 10 póz. 64), orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości: pgr. ......o pow. 141 m2 , pgr. .....o pow. 67 m2 oraz pgr. .......o pow. 4731 m2. Odszkodowanie ustalono na rzecz hipotecznych właścicieli nieruchomości F.R. i W .R. . Na podstawie kopii z mapy zasadniczej oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia .......2002 r. ustalono, iż wywłaszczona pgr. ......została wcielona bezpośrednio do pgr. .....i obecnie stanowi część ulicy .........Dalej organ l instancji podał, że Sąd Rejonowy w O. Wydział l Cywilny w sprawie do sygnatury l Ns 168/82 zezwolił na złożenie do depozytu sądowego kwoty [.....] zł na rzecz W.R. i F.R. jako odszkodowanie za wywłaszczenie działek .........,.........,..........., objętych ........, zatem, w ocenie organu, postępowanie wywłaszczeniowe zostało zakończone poprzez złożenie do depozytu sądowego kwoty odszkodowania, co zgodnie z art. 470 kodeksu cywilnego zastępuje spełnienie świadczenia. Skoro zatem decyzja wywłaszczeniowa zawierała w punkcie II rozstrzygnięcie o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, to zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych wyrażoną w art. 16 § 2 kpa brak jest podstaw do rozstrzygania w tym zakresie ponownie. Odwołanie od opisanej powyżej decyzji do Wojewody ....... złożyła A.G. Podniosła, że należące do niej działki o powierzchni 50 arów, zostały zabrane pod rozbudowę drogi i dojazdu do mostu w B. i nie otrzymała za nie żadnego odszkodowania, natomiast organy do których się zwracała (Starostwo Powiatowe, Rejon Dróg Publicznych, Urząd Gminy K. ) potwierdziły, że stanowią one jej własność. Wskazała, że nieprawdą jest, aby przekazywała działki na rzecz Skarbu Państwa, a w sprawie doszło do oszustwa, albowiem Kółko Rolnicze w B. przywłaszczyło sobie ziemię, pozmieniało numery działek i dokonało wpisu do ksiąg wieczystych. Dalej podała, że "kwotę, która otrzymała w 1981 r. błędnie odczytała, gdyż była to bardzo mała kwota". Wojewoda ...............decyzją z dnia [.....] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i brak jest podstaw do jej uchylenia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że w decyzji z dnia 29 września 1981 r. ustalono odszkodowanie za wywłaszczone parcele, w tym za parcelę l.kat........., która została następnie wcielona do pgr. ......Tym samym w sprawie odnośnie odszkodowania została już wydana ostateczna decyzja, zatem wydanie kolejnej decyzji zawierającej rozstrzygnięcie w tym przedmiocie nastąpiłoby z naruszeniem przepisu art. 16 § 1 kpa i jako taka podlegałoby stwierdzeniu nieważności na mocy art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Odwołując się do definicji "tożsamości sprawy" zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1991 r., sygn. SAB 29/91 organ odwoławczy stwierdził, że tożsamość taka zachodzi, albowiem w obu sprawach, występują te same podmioty - z treści decyzji z dnia 29 września 1981 r. wynika, że A.G. brała udział w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji - a postępowania dotyczą tej samej nieruchomości. Wskazał, również, że zarówno art. 7 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jak i art. 128 ustawy obowiązującej obecnie mają ten sam cel, a mianowicie nakładają na właściwe organy obowiązek ustalenia i wypłaty odszkodowania dla właściciela wywłaszczonej nieruchomości w wysokości adekwatnej do jej wartości, czemu odpowiada prawo właściciela do otrzymania odszkodowania. Zatem skoro nie doszło do pozbawienia mocy obowiązującej decyzji z dnia [.....] poprzez zastosowanie jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania konieczne jest umorzenie postępowania. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody ........z dnia [.....] . złożyła A.G. domagając się "stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w K. z dnia [.....] . Podniosła, że W.R. i S.R. nie byli właścicielami nieruchomości, które ona dostała od swojej matki, co zostało ujawnione w odpowiednich księgach wieczystych. Mimo, że płaci odpowiednie podatki od nieruchomości zabrano jej około 0,54 ha ziemi pod drogę. Do skargi dołączyła załącznik w postaci kserokopii decyzji Wojewody ........z dnia [.....]., a skarga została złożona w terminie do jej zaskarżenia do sądu. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda .......wniósł o oddalenie skargi i potrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy nie będąc jednak związany -stosownie do art. 134 ppsa - zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że pismo wniesione do sądu przez skarżącą mimo jego niejednoznacznej treści zostało uznane za skargę na decyzję Wojewody .........z dnia [.....] . Zostało ono bowiem wniesione, za pośrednictwem organu do sądu w zakreślonym ustawowo 30-dniowym terminie wraz z kserokopią decyzji organu II instancji. Powyższe okoliczności, w ocenie sądu, pozwalają na stwierdzenie, że zamiarem skarżącej była kontrola legalności wydanej decyzji administracyjnej. Tak również potraktował pismo skarżącej organ II instancji, przesyłając je do sądu wraz z aktami i odpowiedzią na skargę. Podstawę rozstrzygnięcia organu w sprawie stanowił art. 105 § 1 kpa, zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o jego umorzeniu. Przesłanka bezprzedmiotowości zachodzi gdy, w sposób oczywisty, organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Aby można było mówić o istnieniu przedmiotu postępowania administracyjnego sprawa musi mieć charakter otwarty, w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym "dopóki bowiem takie orzeczenie funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe (...). Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym (...) takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej sprawy" (wyr. NSA z dnia 19 czerwca 2000 r. l SA/Kr 2247/98). Przepis art. 16 § 1 kpa wyraża zasadę stabilności decyzji administracyjnej. Zgodnie z powołanym przepisem decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Trwałość decyzji administracyjnych jest również zagwarantowana przez przepis art. 110 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej co do zasady jest związany decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, przy czym dla wywołania tego skutku prawnego wystarczające jest skuteczne doręczenie przynajmniej jednej ze stron postępowania. Z tą bowiem chwilą decyzja wchodzi do obrotu prawnego. Naruszenie zakazu ponownego procedowania w tej samej sprawie prowadzi do nieważności decyzji stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 3 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w sprawie została już wydana decyzja orzekająca co do istoty sprawy. Była to decyzja z dnia [.....] Naczelnika Miasta i Gminy w K. , którą orzeczono wywłaszczenie i ustalono odszkodowanie za dawną parcelę ........ położoną w B. dla F.R. i W.R. , na rzecz których w księdze wieczystej było ujawnione prawo własności. Na uwierzytelnionym odpisie powyższej decyzji znajdującym się w aktach administracyjnych widnieje adnotacja, że decyzja ta stała się ostateczna (prawomocna) z dniem [.....] (za wyjątkiem póz. 2, która dotyczy odrębnych parceli, stanowiących własność innych osób). W takiej sytuacji żądanie wydania następnej decyzji w sprawie rozstrzygniętej już decyzją ostateczną i prawomocną, która pozostaje w obiegu prawnym jest niedopuszczalne, gdyż, jak wykazano powyżej, wydana w tych okolicznościach decyzja byłaby dotknięta wadą nieważności. Na marginesie stwierdzić należy, że wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonej decyzji, z decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w K. z dnia [.....]. nie wynika, że skarżąca brała udział w postępowaniu. Wskazanie jej w pkt l decyzji obok właścicieli hipotecznych, jako władającej parcelą, legitymującą się prawomocnym aktem własności ziemi nie dowodzi, że była ona stroną w tym postępowaniu. Do akt sprawy nie został dołączony wykaz stron biorących udział w postępowaniu, faktu tego nie można również stwierdzić na podstawie niejasnych oświadczeń skarżącej zawartych w jej pismach. Niezależnie jednak od powyższego tożsamość sprawy będącej przedmiotem decyzji z dnia [.....] i zainicjowanej wnioskiem z dnia [.....] została zachowana. Powszechnie przyjmuje się, że dla stwierdzenia tożsamości sprawy konieczne jest stwierdzenie występowania w sprawie tych samych podmiotów, tego samego przedmiotu oraz tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. B. Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 2002 r. str. 715). Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem postępowania jest odszkodowanie za wywłaszczoną pgr. ........(obecnie część pgr........). Zarówno ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości w brzmieniu obwieszczenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 21 lutego 1974 r. (Dz. U. Nr 10 póz. 64) jak i aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przewidują odszkodowanie za wywłaszczaną nieruchomość. Z uwagi natomiast na specyfikę sprawy - przedmiot postępowania, w omawianym przypadku została również zachowana tożsamość sprawy mimo, że odszkodowanie zostało ustalone na rzecz innych osób oraz nie ma pewności, czy skarżąca była stroną w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [.....] . Skutkiem decyzji było bowiem przejście prawa własności nieruchomości na rzecz innego podmiotu i wypłata odszkodowania dla F.R. i W.R. jako właścicieli ujawnionych w księdze wieczystej. Ewentualne pominięcie w tym postępowaniu skarżącej, mimo posiadanego przez nią aktu własności ziemi, nie zmienia faktu, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną parcelę ........zakończyło się ostateczną decyzją, zatem do czasu istnienia jej w obrocie prawnym nie jest możliwe ponowne orzekanie w tym przedmiocie na wniosek złożony przez inną osobę i na jej rzecz. Z tych przyczyn na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.