II SA/Kr 514/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 lutego 2013r. znak. [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu . W dniu 22 maja 2013r. H. S. złożył wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 19 lutego 2013r. wydaną w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia części kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na zły stan zdrowia. Podkreśla, iż jest 7.. letnim schorowanym emerytem z niepełnosprawnością słuchu, mającym na utrzymaniu 6.. letnią żonę, niepełnosprawną, po wylewie w 2003r., wymagającą opieki osób trzecich. Wskazuje, iż wraz z żoną mają do spłacenia około 200 000 zł brakujących udziałów w domu w K. oraz pożyczki około 50 000 zł. Skarżący podkreśla, iż utrzymanie domu jest bardzo kosztowne, a inwestor i syn R. S., zamieszkujący na pierwszym piętrze domu - nie partycypuje w tych kosztach tj. w kosztach wywozu śmieci, wody, gazu, kosztach remontu, podłączenia kanalizacji do sieci miejskiej itp. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z małżonką. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 2 794 zł, dochodów z wynajmu lokalu w wysokości 1 650 zł, renty małżonki w kwocie 1384 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego – 153 zł. Łącznie zatem dochody rodziny wynoszą 5 981 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada dom w N. o pow. 178m2 – 50 % udziału, dom w K. o pow. 244 m2 – 16% współwłasność, mieszkanie w K. – 39 m2, mieszkanie w K. 62 m2, ogród wokół domu w N., 0,09ha oraz nieruchomości gruntowe - 0,16 ha współwłasność z żoną oraz 0,21 ha współwłasność z synem. Wnioskodawca nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania cennych ruchomości. Wykazuje natomiast oszczędności w kwocie 260 000 zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący posiada stałe źródło dochodu z tytułu emerytury, renty małżonki, dochodów z najmu, ma również znaczne oszczędności w kwocie 260 tysięcy zł. Skarżący, na zasadach własności, współwłasności z małżonką, synem wykazuje majątek w formie domu jednorodzinnego w N., domu w K., mieszkania w K., mieszkania w K., nieruchomości gruntowych. Ma zatem majątek, który zawsze może posłużyć jako zabezpieczenie kredytu czy pożyczki, czy też przynosić pożytki, szczególnie w sytuacji, gdy nie jest on obciążony prawami osób trzecich, a jego właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych. I faktycznie skarżący osiąga z tego tytułu dodatkowe dochody z tytułu wynajmu mieszkania. Trzeba zauważyć, iż w sytuacji, gdy skarżący nie wykazuje żadnych nadzwyczajnych okoliczności obciążających budżet domowy, a równocześnie potwierdza stałe źródła dochodu, ma bardzo znaczne oszczędności i liczny majątek, który nie służy tylko do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny - 2 domy, 2 mieszkania, 3 działki, 260 tyś. oszczędności - nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie go od kosztów sądowych. Nawet bowiem wobec zwyczajowych kosztów utrzymania ponoszonych przez rodzinę, kosztów leczenia czy wspomnianej spłaty pożyczki w wysokości 50 tyś. zł – zdaniem orzekającego, sytuacja majątkowa, posiadane oszczędności skarżącego pozwalają na pokrycie wymaganych kosztów sądowych. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna zatem poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów pozyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200,203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie pełnomocnika, uznano, iż strona również nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ew. pełnomocnika z wyboru w sprawie. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Orzekający, na podstawie zebranych w sprawie materiałów, nie jest w stanie wystarczająco i przekonywująco stwierdzić, iż skarżący, z uwagi na przedstawione przez niego okoliczności, do takich osób należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego należy uznać - w świetle wskazanych powyżej okoliczności - za nieuzasadnione i bezzasadne. W tym miejscu orzekający pragnie natomiast podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Orzekający badając przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy bada jedynie i ocenia sytuację materialną wnioskodawcy, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które ew. uzasadniałyby przyznanie kwalifikowanego pełnomocnika ze względu na trudny charakter sprawy, czy też obawę strony o prawidłowe prowadzenie swojej sprawy z uwagi na nieznajomość prawa. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).